Instalacje odnawialnych źródeł energii, a w szczególności instalacje fotowoltaiczne zyskują popularność nie tylko wśród firm inwestujących w branżę energetyczną oraz prosumentów, ale również wśród innych podmiotów zgłaszających zapotrzebowanie na pobór energii w większym zakresie. Od kilku lat można zauważyć wzrost zrealizowanych projektów przez małe i średnie przedsiębiorstwa oraz wspólnoty mieszkaniowe.

Począwszy od 2017 roku, pierwsze wspólnoty zdecydowały się na zmianę systemu poboru energii poprzez inwestycje we własne instalacje pozwalające na zmniejszenie stałych kosztów utrzymania nieruchomości. Aktualnie wobec rządowego programu wsparcia obejmujących również spółdzielnie i wspólnoty, produkt OZE dodatkowo zyskał na atrakcyjności.

Przedmiotem niniejszej publikacji będzie podjęcie rozważań o zasadach odpowiedzialności wspólnoty mieszkaniowej z tytułu ewentualnych szkód mogących powstać w związku z instalacją fotowoltaiczną. Trzeba bowiem pamiętać, że jest to inwestycja nie tylko kosztowna, ale również długoterminowa, gdyż według zapewnień technologicznych producentów paneli ich żywotność waha się najczęściej w przedziale 15-25 lat. Dodatkowo nie sposób nie zauważyć, że mamy do czynienia z wytwarzaniem energii (prądu elektrycznego), a zatem z produktem szczególnie niebezpiecznym z punktu widzenia zagrożeń dla człowieka, infrastruktury nieruchomości oraz środowiska naturalnego.

Ten właśnie aspekt jest w obecnym stanie prawnym niestety pomijany w całym procesie inwestycyjnym w odnawialne źródła energii. Co prawda we wrześniu 2020 roku znowelizowano część przepisów i wprowadzono dodatkowe obostrzenia polegające na konieczności uzyskania opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, ale wydaje się, że świadomość społeczna o tym, jakie zagrożenia może nieść za sobą samodzielnie zamontowana instalacja, jest w Polsce niewielka. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że determinacja państwa w dążeniu do uzyskania jak najwyższego udziału odnawialnych źródeł energii w końcowym zużyciu brutto, a także programy dotacyjne oraz promocja ekologicznego sposobu zarządzania zasobami energetycznymi, zasłoniły potrzebę odpowiedzialnego wprowadzania szczegółowych regulacji, w tym unormowań legislacyjnych.

Wspólnota mieszkaniowa decydująca się na wdrożenie inwestycji fotowoltaicznej powinna zdawać sobie sprawę, że projekt taki nie może zostać ograniczony do rozważenia kosztów instalacji i zysków na przyszłość, ale również winien uwzględniać inne okoliczności, które na etapie wykonawczym mogą wpłynąć na rentowność przedsięwzięcia oraz odpowiedzialność w przyszłości. Można w tym zakresie wydzielić trzy aspekty, które szczególnie należy wziąć pod uwagę w procesie inwestycyjnym, a to po pierwsze odpowiedzialność za szkody wyrządzone samej wspólnocie w związku z wadliwością urządzeń będących częścią instalacji, po drugie odpowiedzialność za szkody wyrządzone osobom trzecim oraz wreszcie odpowiedzialność za szkody wyrządzone środowisku.