Polski Kongres Klimatyczny opublikował raport "Transformacja 4.0", w którym wymieniono bałtyckie farmy wiatrowe jako jeden z filarów udanej transformacji energetycznej. Autorzy dokumentu wskazują, że nie jest to już tylko kwestia światopoglądowego wyboru, dążenia do tzw. zieloności, czy redukcji emisji, ale gospodarcza konieczność. Transformacja energetyczna i zapowiadane w jej ramach bilionowe inwestycje, mogą być ich zdaniem największym impulsem rozwojowym w historii polskiej gospodarki.

Raport skupia się na energetyce, bezpieczeństwie i stabilności nowego systemu gospodarczego, który ma powstać w procesie transformacji. Napisano go pod patronatem polskich ministerstw: Aktywów Państwowych, Klimatu i Środowiska, Energii, Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Cyfryzacji. Wśród osób, których wypowiedzi zawarto w raporcie są minister aktywów państwowych Wojciech Balczun, szefowa Urzędu Regulacji Energii Renata Mroczek, wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta, dyrektor NCBiR Jerzy Małachowski, prezes Orlenu Ireneusz Fąfara, prezes Orlen Synthos Green Energy Rafał Kasprów i prezes Gaz-Systemu Sławomir Hinc.

Raport przygotowali: Angelika Szufel, adwokatka i radca w Praktyce Energii i Infrastruktury CMS; Michał Sobczyk, doradca ds. inwestycji energetycznych i infrastrukturalnych; Katarzyna Suchcicka prezes Tavion Polska i główna doradczyni Polskiego Kongresu Klimatycznego oraz Joanna Swierzyńska, prezeska firmy doradczej Deloitte Polska.

Na ponad 200 stronach poświęcono sporo miejsca budowie lokalnego łańcucha dostaw, czyli tzw. local content, który do 2030 roku ma wypełnić przynajmniej połowę kontraktów w procesie budowy farm wiatrowych i polskiej elektrowni jądrowej na Pomorzu. Autorzy postrzegają proces transformacji energetycznej Polski, jako element bezpieczeństwa  i warunek dalszego rozwoju gospodarczego oraz społecznego kraju. 

– Transformacja energetyczna Polski nie jest już projektem przyszłości. To proces, który już dziś wpływa na tempo wzrostu gospodarczego, konkurencyjność przemysłu oraz bezpieczeństwo państwa. Inwestycje liczone w setkach miliardów złotych w perspektywie najbliższych piętnastu lat sprawiają, że każda decyzja, a także jej brak, będzie miała konsekwencje odczuwalne przez kolejne pokolenia. Polska posiada wszystkie atuty, aby uczynić z transformacji energetycznej jeden z najważniejszych impulsów rozwojowych w swojej historii. Należą do nich silny potencjał przemysłowy, rosnące kompetencje technologiczne, strategiczne położenie geograficzne oraz ambicja, aby nie pozostać na marginesie europejskiej modernizacji. Potrzebne są jednak spójna wizja, odwaga decyzyjna oraz konsekwencja w działaniu. Transformacja 4.0 nie jest zagrożeniem, lecz historyczną szansą rozwojową. To szansa, której Polska nie powinna zmarnować – podkreśla Angelika Szufel.

Raport wskazuje, że udana transformacja zależy od sposobu i modelu w jakim realizowane będą jej cele. Wymaga to współpracy rządu, samorządów, inwestorów, przedsiębiorców i społeczeństwa. Chodzi o zmianę doktrynalną i jej powszechną świadomość oraz zrozumienie tego, jak ważna dla Polski w kontekście globalnym jest to zmiana. Polska może skorzystać z transformacji energetycznej tak, jak skorzystała na transformacji gospodarczej sprzed ponad trzech dekad.

Dokument zawiera również poważne ostrzeżenie przed niedoinwestowaniem sieci przesyłowych. Ponieważ ciężar polskiej energetyki  ma zostać przeniesiony z południa na północ (LNG, FSRU, farmy wiatrowe i elektrownia jądrowa), nie wolno dopuścić, aby doszło do zaniedbania inwestycji w połączenia między źródłami energii a przemysłem

– System przesyłowy stanowi krytyczne wąskie gardło. Dokumenty PSE wskazują na ryzyko naruszenia wskaźników bezpieczeństwa. Odwrócenie geografii wytwarzania wymusza przesył energii z północy na uprzemysłowione południe, co wymaga natychmiastowej budowy linii stałoprądowych HVDC. Rządowy plan zakłada nakłady rzędu 64 miliardów złotych, podczas gdy realne potrzeby wynoszą około 500 miliardów złotych. Brak inwestycji wygeneruje aktywa pozbawione wartości rynkowej. Rynek dystrybucji ewoluuje w stronę modelu wielousługowego. Główną barierą jest konflikt regulacyjny. Urząd promuje zwrot z inwestycji w infrastrukturę fizyczną CAPEX, podczas gdy system potrzebuje finansowania inteligencji sieciowej OPEX. Wymagane jest wdrożenie inteligentnych liczników AMI i specustawy skracającej procedury. Stabilizacja wymaga koordynacji technologii jądrowych, gazowych i magazynowych. Relacja między wielkoskalowym atomem a reaktorami SMR musi zostać uporządkowana. Inwestycje w infrastrukturę gazową nie mogą kanibalizować rentowności magazynów energii. Należy pilnie stworzyć modele biznesowe dla usług systemowych – pisze Katarzyna Suchcicka.

Całość raportu dostępna na stronie internetowej Polskiego Kongresu Klimatycznego.