W piątek Sejm uchwalił nowelę ustawy o odnawialnych źródłach energii. Nowe przepisy mają przyczynić się do przyspieszenia transformacji energetycznej Polski. Pozwolą też na zmianę sposobu rozliczeń prosumentów.

Za uchwaleniem noweli ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw głosowało 426 posłów, przeciw było 15, od głosu wstrzymało się 5 posłów. Teraz trafi ona pod obrady Senatu.

Według projektodawcy noweli, czyli resortu klimatu i środowiska, obecne przepisy nie zapewniały skutecznego rozwoju OZE w kraju. Nowelizacja dotyczyła czterech kwestii: zapewnienia zgodności prawa krajowego z unijnym; przyśpieszenia wydawania zezwoleń w sprawach dotyczących OZE; zmian porządkujących w związku z wejściem w życie Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE) oraz zmian dla prosumentów, którzy rozliczają się w systemie rozliczeń net-billing.

Wybór dla prosumenta

Zgodnie nowelą prosumenci będą mogli zdecydować czy chcą być rozliczani na podstawie rynkowej miesięcznej ceny energii, czy pozostać w systemie rozliczeń w oparciu o stawkę godzinową.

Do 30 czerwca wyliczenie wartości energii wprowadzonej do sieci przez prosumenta odbywało się według tzw. rynkowej miesięcznej ceny energii elektrycznej (RCEm). Jednak od 1 lipca 2024 r. wartość tej energii jest wyliczana w oparciu o rynkową cenę energii elektrycznej (RCE), czyli stawkę godzinową.

Nowela zakłada, że prosumenci rozliczający się w net-billingu będą mogli wrócić do rozliczenia na podstawie miesięcznej ceny energii.

Zachętą do stosowania systemu rozliczenia godzinowego ma być większy zwrot niewykorzystanych przez prosumenta środków za wprowadzoną do sieci energię elektryczną w okresie kolejnych 12 miesięcy (tzw. nadpłaty) - do 30 proc., zamiast 20 proc. obecnie. Nowelizacja przewiduje ponadto aktualizację depozytu prosumenckiego o współczynnik 1,23 (obecnie jest to współczynnik 1).

System rozliczania net-billing polega na tym, że prosument sprzedaje nadwyżki wyprodukowanej przez siebie energii, a w razie potrzeby ją kupuje. Nie dostaje on jednak pieniędzy do ręki, a rozliczenia następują za pośrednictwem konta prosumenckiego, z którego następuje zakup energii. Net billing zastąpił net metering, oparty na systemie opustów. Zgodnie z poprzednią metodą, prosument rozliczał się z energii ilościowo. Za jedną jednostkę energii wprowadzoną do sieci mógł pobrać za darmo 0,8. Przy większych instalacjach stosunek ten wynosił 1 do 0,7.

Mniej biurokracji w OZE

Zgodnie z rozwiązaniami zawartymi w ustawie skrócone mają zostać terminy trwania procedur dla instalacji i projektów dla wybranych źródeł OZE, ze szczególnym uwzględnieniem montowanych na dachach budynków paneli fotowoltaicznych i położonych na tym samym terenie magazynów energii, pomp ciepła, urządzeń i instalacji niezbędnych do przyłączenia do sieci danej instalacji OZE oraz remontu, odbudowy, przebudowy, nadbudowy lub rozbudowy instalacji OZE. Docelowo, łączny czas trwania procedur inwestycyjnych (administracyjnych) ma się zmniejszyć z 356-416 dni do 149 dni.

Ustawa dostosuje też polskie prawo do unijnych przepisów. Chodzi m.in. o wytyczne CEEAG (unijne wytyczne ws. pomocy państwa na ochronę klimatu i środowiska oraz cele związane z energią). Tu nastąpi aktualizacja listy sektorów uprawnionych do ulg dla odbiorców energochłonnych zgodnie z katalogiem określonym w CEEAG. Wprowadza też dwa poziomy ulg. Po pierwsze dla przedsiębiorców w sektorach narażonych na szczególnie ryzyko ucieczki emisji w wysokości 85 proc. obowiązku oraz dla firm w sektorach narażonych na ryzyko ucieczki emisji na poziomie 75 proc. Utrzymane ma zostać też kryterium kwalifikacji przedsiębiorstwa jako odbiorcy przemysłowego w odniesieniu do minimalnego progu na poziomie 3 proc. energochłonności. Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska tłumaczyła podczas prac w Sejmie, że chodzi o możliwość wsparcia w 2025 roku przemysłu energochłonnego kwotą 500 mln zł.

Inne zmiany dla producentów

Nowe przepisy wprowadzą też opłatę wyrównawczą, która będzie wnoszona przez odbiorców energochłonnych uprawnionych do ulg.

Hennig-Kloska wskazywała w toku prac, że nowela ma dotyczyć wsparcia w postaci taryf gwarantowanych dla wytwórców OZE w małych instalacjach wodnych i biogazowniach. Zgodnie z przepisami UE od 1 stycznia 2026 r. prawo do gwarantowanego odbioru energii przez sprzedawcę zobowiązanego oraz zwolnienie z obciążeń dotyczących bilansowania handlowego będzie dotyczyło wytwórców w instalacjach o mocy poniżej 200 kW.

W okresie przejściowym, czyli od wejścia w życie nowych przepisów do 31 grudnia 2025 r., takie prawo będzie przysługiwało wytwórcom w instalacjach o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 400 kW.

Nowe przepisy zakładają ponadto przesunięcie wejścia w życie regulacji dotyczących instytucji prosumenta wirtualnego energii odnawialnej do 2 lipca 2025 roku. Wcześniej w OSR projektu wskazywano, że analogiczne przesunięcie należy wprowadzić odnośnie art. 6g ustawy wiatrakowej. Ten z kolei odnosi się do przeznaczania przez inwestora co najmniej 10 proc. mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowej do objęcia przez mieszkańców gminy na 15 lat w formie prosumentów wirtualnych.

ab/ ewes/ mick/