Copernicus Climate Change Service potwierdził, że rok 2024 był najcieplejszym w historii pomiarów globalnych i pierwszym rokiem kalendarzowym, w którym średnia globalna temperatura przekroczyła 1,5 st. C powyżej poziomu z okresu przedindustrialnego.

Naukowcy z unijnego serwisu Copernicus Climate Change monitorowali kluczowe wskaźniki klimatyczne oraz dokumentowali bezprecedensowe dzienne, miesięczne i roczne rekordy temperatur z 2024 roku. Zdaniem specjalistów głównym czynnikiem sprzyjającym ekstremalnym temperaturom powietrza i powierzchni morza są zmiany klimatyczne spowodowane działalnością człowieka. Jednak inne czynniki, takie jak południowa oscylacja El Nino (ENSO) również przyczyniły się do wysokich temperatur obserwowanych w ciągu roku.

2024 - nietypowy rok pod względem pomiarów

Organizacje zajmujące się globalnym monitorowaniem klimatu – ECMWF, NASA, NOAA, brytyjskie Biuro Meteorologiczne, Berkeley Earth i Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) – wspólnie skoordynowały publikację swoich obserwacji, podkreślając wyjątkowe warunki panujące w 2024 roku.

„Wszystkie międzynarodowo opracowane globalne zestawy danych dotyczących temperatury pokazują, że rok 2024 był najgorętszym rokiem od początku prowadzenia pomiarów w 1850 roku. Ludzkość ma kontrolę nad swoim losem, a nasze reakcje na wyzwania związane z klimatem powinny opierać się na dowodach. Przyszłość jest w naszych rękach – szybkie i zdecydowane działania wciąż mogą zmienić trajektorię zjawisk klimatycznych” – powiedział Carlo Buontempo, Dyrektor Copernicus Climate Change Service.

Wyjątkowo ciepła pierwsza połowa roku

Pierwsza połowa 2024 roku była szczególnie ciepła, a w każdym miesiącu odnotowano wyższe globalne temperatury niż w poprzednich latach. Przyczyniło się to do 13-miesięcznej serii rekordowych miesięcznych temperatur, która zakończyła się w czerwcu.

Od lipca globalne anomalie temperatury pozostały znacząco powyżej średniej. Sierpień 2024 był tak samo ciepły jak sierpień 2023, a pozostałe miesiące od lipca do grudnia zajmowały drugie miejsce pod względem najwyższych temperatur, zaraz po 2023 roku. 22 lipca był najcieplejszym dniem w historii pomiarów, z globalną temperaturą wynoszącą dokładnie 17,16 st. C.

Najcieplejszy rok

„Utrzymujące się wyjątkowo wysokie średnie globalne temperatury miesięczne w pierwszej połowie 2024 roku wskazywały już od późnego lata, że prawdopodobnie przewyższy on 2023 zapisując się w historii jako najcieplejszy. Co więcej, 2024 był pierwszym rokiem, w którym anomalia temperatury rocznej przekroczyła próg 1,5 st. C powyżej poziomu przedindustrialnego. Średnia z lat 2023–2024 również przekroczyła ten poziom. Chociaż nie oznacza to przekroczenia limitu ustalonego w Porozumieniu Paryskim (odnosi się on do anomalii temperatury uśrednionej co najmniej na 20 lat), to potwierdza fakt, że globalne temperatury rosną ponad poziomy, z jakimi kiedykolwiek miała do czynienia współczesna ludzkość” – napisali naukowcy w informacji przesłanej do mediów.

Copernicus jest częścią programu kosmicznego UE, finansowanego przez Unię Europejską. Jest sztandarowym programem obserwacji Ziemi, który działa w ramach sześciu serwisów tematycznych: Atmosfera, Morze, Ląd, Zmiany Klimatu, Bezpieczeństwo i Sytuacje Nadzwyczajne. W ramach programu dostarczane są ogólnodostępne dane operacyjne i usługi zapewniające użytkownikom aktualne informacje dotyczące planety i jej środowiska. Program jest koordynowany i zarządzany przez KE, realizowany we współpracy z państwami członkowskimi, Europejską Agencją Kosmiczną, Europejską Organizacją Eksploatacji Satelitów Meteorologicznych, Europejskim Centrum Średnioterminowych Prognoz Pogody (ECMWF) i innymi agencjami UE. ECMWF prowadzi dwa serwisy w ramach unijnego programu obserwacji Ziemi Copernicus: Copernicus Atmosphere Monitoring Service oraz Copernicus Climate Change Service (C3S).

uka/ bar/

Kalendarium klimatu i zjawisk meteorologicznych w Polsce

• 13 maja - Pierwsze ostrzeżenie przed upalnym latem. Jak przekazał PAP rzecznik Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Grzegorz Walijewski, z prognozy długoterminowej wynikało, że lato może być ekstremalnie ciepłe.

• 18 czerwca - Początek pierwszej fali upałów w Polsce. Z uwagi na prognozowaną wysoką temperaturę Kraków zamknął postój dorożek na Rynku Głównym. W kolejnych dniach miasta informowały, że uruchamiają kurtyny wodne dla mieszkańców.
  

• 19 czerwca - Za nami pierwsza tzw. noc tropikalna. "Na południu kraju w czterech województwach opolskim, śląskim, małopolskim, podkarpackim i lokalnie też w lubelskim ubiegłej nocy temperatura nie spadła poniżej 20 stopni" – poinformowała PAP synoptyk IMGW Ilona Śmigrodzka.
  
  
• 1 lipca - Po upalnym weekendzie w Tatrach nastąpiło załamanie pogody. Nawalne deszcze spowodowały, że górskie potoki przybrały, niektóre szlaki były podtopione.
  
  
• 11 lipca - Ministra rodziny pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zleciła prace przygotowawcze, których celem jest uregulowanie pracy w wysokich temperaturach oraz ochrona pracownic i pracowników przed upałami.
  
  
• 23 lipca – IMGW poinformował o suszy hydrologicznej w 10 województwach.
  
  
• 18 sierpnia - Straż pożarna interweniowała 444 razy w związku z nawałnicami - podał rzecznik prasowy Państwowej Straży Pożarnej st. bryg. Karol Kierzkowski.
  
  
• 20 sierpnia – Zalana stolica. Warszawa zmagała się z utrudnieniami po ulewnych deszczach. Prezydent Rafał Trzaskowski powołał sztab kryzysowy. Pod wodą były m.in. trasa S7 i S8.
  
  
• 8 września – Bardzo ciepły początek września. IMGW nadal ostrzegał przed upałami, praktycznie w całym kraju powyżej 30 st. C.
  
  
• 10 września - IMGW poinformował, że na stacji Warszawa–Bulwary zarejestrowano rekordowo niski stan wody - 20 cm.
  
  
• 12 września – Niż „Boris” nad Polską. IMGW prognozował dla województw dolnośląskiego, opolskiego, śląskiego i małopolskiego sumę opadów sięgającą nawet 150 litrów na metr kwadratowy w ciągu czterech dni.
  
  
• 14 września – Początek powodzi na południu Polski.
  
  
• 25 października – Gęste mgły na lotniskach, przekierowania lotów z Modlina, odwołane loty w Krakowie.
  
  
• Grudzień - Według analiz IMGW anomalia średniej temperatury powietrza w pierwszych sześciu dniach grudnia wyniosła plus 1,3 st. Celsjusza.
  
  
• 28 grudnia - Z powodu gęstej mgły samoloty nie lądowały w Krakowie i Katowicach.

bk/ mbed/ bar/