Postępujące zmiany klimatu, takie jak wzrost temperatury, ekstremalne warunki pogodowe czy natężone opady, mają bezpośredni wpływ na efektywność i niezawodność działania sieci energetycznych. Coraz częściej występujące fale upałów, burze czy powodzie zagrażają stabilności dostaw energii. W ramach swojej działalności Stoen Operator przygotowuje stołeczną infrastrukturę do nowych warunków klimatycznych.

Wykorzystywana obecnie infrastruktura elektroenergetyczna nie jest przystosowana do gwałtownych zjawisk atmosferycznych. Zarówno te krótkotrwałe i intensywne (burze, silne opady czy powodzie), jak i przedłużające się anomalie mogą powodować znaczne uszkodzenia i prowadzić do awarii sieci.

– Jako operator systemu dystrybucyjnego musimy podejmować działania adaptujące infrastrukturę do zmian klimatu. To niezbędne, aby praca sieci nie była obarczona ciągłym ryzykiem awarii, a odbiorca energii miał do niej zapewniony ciągły i bezpieczny dostęp – mówi Agnieszka Franiak, kierowniczka zespołu analiz i strategii rozwoju sieci w Stoen Operator. 

W całej Grupie E.ON, do której należy warszawski OSD, wprowadzane są właśnie nowe zalecenia i obowiązki raportowe ze względu na wpływ zmian klimatu na sieć dystrybucyjną.

– Jest to ważny aspekt naszej działalności i od roku prowadzimy prace z nim związane. Chcemy zwracać uwagę na przemiany klimatyczne i na to, jak oddziałują one na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego – podkreśla Agnieszka Franiak.

Kierunek - mniej sieci naziemnych

Jedną z metod podnoszenia odporności sieci jest "chowanie ich pod ziemią" przy zmniejszaniu udziału sieci napowietrznych. Stoen jest w tej kwestii w bardzo dobrej sytuacji - ze względu na charakter miejski spółki udział sieci kablowych systematycznie się zwiększa. W połowie 2024 roku linie napowietrzne stanowiły tylko 12% całkowitej długości sieci i z każdym rokiem udział ten spada. Na koniec 2024 roku zasoby linii napowietrznych/kablowych - ogółem oraz w podziale na linie WN (wysokie napięcie), SN (średnie napięcie), nN (niskie napięcie) bez przyłączy przedstawiały się następująco:

W ubiegłym roku, zgodnie z danymi księgowymi, wybudowaliśmy 300 km nowej sieci (bez przyłączy to 289 km). Prace dla sieci o podobnej długości są planowane również na kolejne lata. W 2024 roku zlikwidowaliśmy jednocześnie 20,5 km linii napowietrznych na wszystkich napięciach (0,8% z całościowej długości). Od 2020 roku trend jest rosnący o ok. 0,1% rokrocznie - poinformowało biuro prasowe spół Stoen.

Ze względu na typowo miejski charakter obszaru, jaki obsługuje Stoen Operator, standardem jest budowa nowych linii kablowych na wszystkich poziomach napięcia. W zakresie linii kablowych SN plan zakłada poziom ponad 99%. Oprócz budowy nowych i modernizacji istniejących już linii będzie kontynuowany proces zastępowania linii napowietrznych kablowymi.

Stoen jest wyjątkiem w skali kraju. Jak wynika z raportu "Sieć do zmiany 2.0" przygotowanego na zlecenie fundacji Przyjazny Kraj polskie sieci nie są pogodoodporne. Na koniec 2023 r. tylko 30,5 proc. linii średnich napięć znajdowało się pod ziemią, czyli o 3,9 pkt proc. więcej niż w 2018 r. W przypadku sieci najniższych napięć odsetek ten wynosi 38,5 proc., czyli 3,5 pkt proc. więcej niż w 2018 r. Ponad 41 tys. km linii napowietrznych średnich napięć znajduje się na terenach leśnych, co znacząco zwiększa ryzyko awarii. Średni okres przerw w dostawach energii, czyli tzw. wskaźnik SAIDI, wzrósł w 2022 r. do 353 minut, wobec 199 minut w 2018 r. W Niemczech, gdzie ponad 80% sieci jest pod ziemią to... 12 minut.

Łagodzenie zmian klimatu

Implementacja rozwiązań zawartych w regulacjach prawnych, takich jak Europejski Zielony Ład i Europejskie Prawo Klimatyczne, przyczynia się do łagodzenia zmian klimatu. Wiele ze strategii adaptacyjnych pozwala również zwiększać stabilność i odporność infrastruktury energetycznej na ekstremalne zjawiska pogodowe.

– Przykładem takich praktyk jest chociażby ograniczenie emisji gazów cieplarnianych czy wprowadzanie przyjaznych środowisku technologii. Stoen Operator, jako pierwszy OSD w Polsce, realizuje projekt budowy stacji 100/15 kV wolnej od SF6. To gaz, który ma ogromny wpływ na zwiększanie efektu cieplarnianego – opowiada ekspertka.

By poprawić efektywność i odporność sieci na skutki zmiany klimatu, niezbędne są również zmiany organizacyjne. Dzięki automatyzacji procesów, stałemu nadzorowi nad urządzeniami w czasie rzeczywistym oraz wysokiemu poziomowi bezpieczeństwa pracowników terenowych OSD może zapewnić najwyższą jakość dostarczanej energii.