Na konta 16 Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) płynie właśnie kolejna transza środków – łącznie 800 milionów złotych na realizację wypłat z programu Czyste Powietrze. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w tym roku planuje przeznaczyć około 8 miliardów złotych na dopłaty do termomodernizacji domów i wymiany kopciuchów.

NFOŚiGW wdraża ogólnopolski program Czyste Powietrze pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ). Odpowiada za przygotowanie zasad programu, w tym dokumentacji i wytycznych, jak również za zapewnienie we współpracy z odpowiednimi resortami finansowania programu. Z kolei WFOŚiGW jako odrębne, niezależne od NFOŚiGW jednostki, zajmują się przyjmowaniem, rozpatrywaniem, rozliczaniem wniosków o dofinansowanie i wypłatą środków w programie na terenie swoich województw.

Z czego finansowany jest program Czyste Powietrze?

Program Czyste Powietrze ma zapewnione dwa źródła finansowania na najbliższe lata: KPO i FEnIKS. Środki z KPO są przekazywane na dofinansowanie dla wniosków złożonych przed 22 kwietnia 2024 r. Z kolei finansowanie z FEnIKS przeznaczone jest na dotacje przyznane na podstawie wniosków złożonych od 22 kwietnia 2024 r. W następnej kolejności, jeszcze w tym roku, program Czyste Powietrze ma być zasilany środkami z Funduszu Modernizacyjnego. NFOŚiGW planuje w lutym złożyć wniosek do Europejskiego Banku Inwestycyjnego o przyznanie na ten cel finansowania.

W 2024 r. na wypłaty dla beneficjentów programu Czyste Powietrze NFOŚiGW przekazał do wojewódzkich funduszy ponad 6,3 mld zł. W 2025 r. w ramach Czystego Powietrza planowane są łączne wypłaty na konta WFOŚiGW w wysokości ok. 8 mld zł (w tym ponad 3,46 mld zł z KPO, ponad 3,65 mld zł z FEnIKS). 

Jakimi pieniędzmi dysponują WFOŚiGW w Czystym Powietrzu?

Wypłata środków z KPO na konta WFOŚiGW przebiega bez zakłóceń, zgodnie ze zgłaszanym przez poszczególne fundusze zapotrzebowaniem. W tym roku cztery WFOŚiGW złożyły w styczniu takie wnioski. Pierwsze trzy płatności z KPO do WFOŚiGW w Lublinie, Wrocławiu, Opolu zrealizowano na kwotę 98 mln zł. Wniosek WFOŚiGW z Warszawy z 21 stycznia na kwotę 72 mln zł jest procedowany.  

W ramach finansowania z programu FEnIKS w 2024 r. WFOŚiGW otrzymały łącznie niemal 1,8 mld zł, z czego – z powodu niewykorzystanych nadwyżek – część pieniędzy została z końcem roku zwrócona (498 mln zł). Nadal część WFOŚiGW wykazuje w raportach do NFOŚiGW dodatni bilans – w niektórych funduszach są to niewielkie środki, podczas gdy w innych kwoty do wykorzystania na wypłaty są duże. Obecnie procedowana jest ścieżka przyznania kolejnej puli zaliczek z FEnIKS na I kwartał 2025 r. w wysokości 800 mln zł. Właśnie zapadły decyzje o przyznaniu tych środków i NFOŚiGW zlecił już wypłaty z tej puli.

Dialog z wykonawcami

NFOŚiGW zorganizuje 31 stycznia spotkanie z firmami wykonawczymi, które w ostatnich dniach sygnalizują, że czekają na zaliczki i wypłaty za zrealizowane przedsięwzięcia w ramach programu Czyste Powietrze. 

Przypominamy, że na wolniejszy od przewidywanego proces obsługi wniosków i rozliczania umów przez WFOŚiGW miał wpływ brak finansowania z KPO w II połowie 2023 r. przed uruchomieniem finansowania z FEnIKS. Obecna przerwa w przyjmowaniu nowych wniosków do 31 marca 2025 r. ma przyczynić się m.in. do sprawnego przeprowadzenia zaległych rozliczeń. 

Jednocześnie trwają wzmożone i szczegółowe kontrole przeprowadzonych inwestycji, co również wpływa na spowolnienie procesu wypłat. Kontrole ujawniają m.in. zawyżanie kosztów jednostkowych, czy narzucanie bardzo wysokich marż za wykonane prace. 

Nowe Czyste Powietrze już na wiosnę

Będzie bezpieczniej i prościej aplikować o dopłaty do termomodernizacji domów – to zobowiązanie, które przyświeca reformie programu Czyste Powietrze. MKiŚ i NFOŚiGW, uwzględniając wnioski z konsultacji społecznych, przygotowują na wiosnę nowe zasady dofinansowania. Wprowadzone zostaną m.in. limity dotacji do kosztów jednostkowych i wypłata zaliczek na konta celowe beneficjentów. Przygotowywany jest też ogólnopolski program operatorski, który ma zapewnić najuboższej grupie społeczeństwa, zagrożonej ubóstwem energetycznym, pomoc w aplikowaniu, rozliczaniu i przeprowadzeniu inwestycji z dotacją. Dotychczas (stan na 17.01.2025 r.) w programie Czyste Powietrze złożono ponad milion wniosków na ponad 38 mld zł dofinansowania. WFOŚiGW podpisały ponad 847 tys. umów na przeszło 28 mld zł.

czystepowietrze.gov.pl 

Fot. Depositphotos