Nadchodzący szczyt klimatyczny COP29 w Azerbejdżanie wiążę się z analizą postępów w zakresie dynamiki rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii. Opublikowany przed wydarzeniem raport Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej sygnalizuje mocne i słabe strony globalnego sektora OZE, nad którymi pochylą się zgromadzeni w Baku interesariusze.

Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA), Global Renewables Alliance, Ministerstwo Energii Republiki Azerbejdżanu, Rząd Federalny Brazylii oraz prezydencja nadchodzącego szczytu klimatycznego COP29 wydały wspólny raport „Delivering on the UAE Consensus: Tracking progress toward tripling renewable energy capacity and doubling energy efficiency by 2030” przed zbliżającym się szczytem klimatycznym COP29, który odbędzie się w dn. 11–22 listopada w azerbejdżańskim Baku.

Najważniejszym wnioskiem prezentowanym w analizie stanowi wezwanie do zwiększania wysiłków na rzecz odnawialnych źródeł energii (OZE) w celu zmniejszeniu globalnych emisji gazów cieplarnianych w oparciu o wytyczne przedstawione przed ubiegłorocznym szczytem klimatycznym COP28 w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.  

Omawiany raport stwierdza, że niemal wszystkie wskaźniki oddawanych mocy z OZE – z wyłączeniem fotowoltaiki – odstają od ambitnych celów klimatycznych wyartykułowanych podczas COP28.

Jak wygląda sytuacja sektora OZE przed szczytem COP29?

W ubiegłym roku na całym świecie oddano 473 GW mocy pochodzących z OZE, co stanowi wzrost o 54 proc. r/r. Mimo znacznego wzrostu oddanych mocy oraz dynamicznego rozwoju sektora OZE, obecne tempo nie gwarantuje osiągnięcia celu 11,2 TW mocy z OZE w 2030 roku.

Ilość oddawanych mocy pochodzących z wdrażania fotowoltaiki (346,9 GW – wzrost 73 proc. r/r) wskazuje, że wykorzystanie energii słonecznej jawi się jako jedyne źródło mocy OZE, które do końca dekady osiągnie oczekiwany cel w zakresie oddawanej mocy, stanowiący 5,5 TW. Mimo optymistycznych prognoz w zakresie fotowoltaiki, konieczne jest oddawanie ok. 578 GW mocy rocznie do 2030 roku.

W raporcie pozytywnie wypadł sektor energetyki wiatrowej, który osiągnął w ubiegłym rekord przyrost mocy wynoszący 114,5 GW. Do tego spektakularnego wyniku w znacznej mierze przyczynił się onshore wind, odnotowując przyrost mocy na poziomie 103,9 GW, zaś offshore wind odpowiadał za 11 GW.

Mimo rekordów oddawanych mocy energetyki wiatrowej, omawiany raport ostrzega, że obecne przyrosty mocy wiatrowych nie gwarantują spełnienia wytycznych klimatycznych z ubiegłorocznego szczytu klimatycznego COP28.

Powodów do optymizmu nie ma wykorzystanie wody jako OZE.  

Ubiegłoroczny przyrost mocy w elektrowniach wodnych (z wyłączeniem elektrowni szczytowo-pompowych) odnotował wzrost jedynie o 6,6 GW. Wzrost może wydawać się powodem do zadowolenia, ale w tym wypadku nie ma powodów do dumy, biorąc pod uwagę średni roczny przyrost mocy o 21 GW w latach 2018-2022.

Bez inwestycji ani rusz. Sektor OZE potrzebuje finansowania

Osiągnięcie celów klimatycznych przedstawionych podczas COP28 będzie wymagało trzykrotnego wzrostu inwestycji w sektorze OZE w porównaniu z 2023 roku – stwierdza przywoływany raport. Wniosek Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej nie jest głosem wołającego na puszczy.

Bank Światowy w raporcie „The Critical Link: Empowering Utilities for the Energy Transition”, który analizuje wyniki ponad 180 przedsiębiorstw energetycznych w 90 krajach, dostrzega konieczność zintensyfikowania inwestycji w sektorze energetycznym w celu osiągnięcia celów transformacji energetycznej.

Podobnego zdania jest również Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), której raport „Strategies for Affordable and Fair Clean Energy Transitions” jasno stwierdza, że wprowadzenie na ścieżkę osiągnięcia zerowej emisji do 2050 roku wymaga dodatkowych inwestycji.

Praca od zaraz. Transformacja energetyczna potrzebuje wykwalifikowanych kadr

Inwestycje to jedna rzecz, niezbędna kadra to drugi priorytet mający na celu spełnienie celów klimatycznych.

Branża potrzebuje kadr odzwierciedlających szeroki zakres wyzwań stojących przed transformacją energetyczną. W tym celu konieczne jest wzmocnienie potencjału edukacyjnego poprzez kształcenie specjalistów w celu uniknięcia potencjalnego niedoboru kadr na potrzeby dynamicznie postępującej dekarbonizacji sektora energetycznego. Wnioski wypływające z lektury reportu znajdują potwierdzenie w danych.

W tegorocznej edycji raportu „Renewable Energy and Jobs - Annual Review 2024” opublikowanym przez Międzynarodową Agencję Energii Odnawialnej (IRENA) wraz z Międzynarodową Organizacją Pracy (MOP), stwierdza się, że w 2023 roku odnotowano najwyższy w historii wzrost zatrudnienia w sektorze energii odnawialnej – z 13,7 mln w 2022 roku do 16,2 mln, co stanowi wzrost o 18 proc. r/r.

Czekając na lepsze. Czy nadchodzący szczyt COP29 w Baku coś zmieni?

Aby osiągnąć cel potrojenia mocy z OZE, światowe przyrosty mocy z OZE odnawialnych źródeł energii muszą wynosić ok.1 TW do końca dekady. W sytuacji, w której 14 proc. tempo wzrostu odnotowane w ubiegłym roku utrzymałoby się do 2030 roku, ambitny cel potrojenia mocy z OZE nie zostałby osiągnięty o 13,5 proc. (1,5 TW) od oczekiwanych 11,2 TW mocy.  Do końca dekady wymagane jest utrzymanie dynamiki rocznego wzrostu na poziomie 16,1 proc.

Co godne odnotowania, COP29 to drugi z rzędu szczyt klimatyczny – po ubiegłorocznym szczycie w Dubaju – który będzie miał miejsce w państwie, którego gospodarka oparta jest w znacznej mierze na wydobyciu paliw kopalnych, co z pewnością znajdzie swoje miejsce w agendzie spotkania.

Jedynym z kluczowych tematów agendy tegorocznego wydarzenia będzie często podnoszona przed interesariuszy sektora energetycznego kwestia finansowania inwestycji. Biorąc pod uwagę głosy wypływające z różnych ośrodków (m.in. Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej, Międzynarodowa Agencja Energetyczna, Światowe Forum Ekonomiczne), możemy oczekiwać nowych wytycznych mających na celu przekierowanie środków na inwestycje związane z transformacją energetyczną.