Transformacja energetyczna to nie tylko nowoczesne technologie służące dekarbonizacji sektora energetycznego oraz urządzania wykorzystujące czystą energię. Międzynarodowa Agencja Energetyczna w swoim raporcie analizuje polityki państw mające na celu wsparcie czystej energii, jak również inne czynniki wpływające na dynamikę rozwoju sektora OZE.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) opublikowała raport „State of Energy Policy 2024”, który po raz pierwszy dokonuje analizy działań, jakie kraje podejmują w celu przyspieszenia transformacji w kierunku czystej energii oraz poprawy bezpieczeństwa energetycznego.

Zgodnie z przywoływanym raportem, rządowe wsparcie i zachęty dla czystych technologii energetycznych osiągnęły nowe rekordy, ponieważ decydenci polityczni skupili się na bezpieczeństwie energetycznym w następstwie konfliktu ukraińsko-rosyjskiego.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna stwierdza, że rządy na całym świecie przeznaczyły prawie 2 bln dolarów na bezpośrednie wsparcie inwestycyjne dla sektora czystej energii od 2020 roku, co stanowi niemal trzykrotność kwoty zainwestowanej po kryzysie finansowym z lat 2007-2008. 

Dotacje rządowe motorem rozwoju OZE

Blisko 150 krajów – obejmujących blisko 95 proc. globalnych emisji gazów cieplarnianych – podjęło rygorystyczniejsze zobowiązania klimatyczne, co doprowadziło niemal 50 rządów do zaostrzenia standardów efektywności energetycznej, odnawialnych źródeł energii i emisji wraz z tymi nowymi zachętami dla czystej energii. 

Od 2020 roku inwestycje w czystą energię wzrosły o 60 proc. w skali globalnej – prawie 2 bln dolarów na bezpośrednie wsparcie inwestycyjne dla czystej energii. Ok. 80 proc. tych przeznaczonych środków koncentruje się w zaledwie trzech regionach: Chinach, Unii Europejskiej oraz Stanach Zjednoczonych – donosi raport.

Interwencje rządowe mające na celu zarządzanie cenami energii osiągnęły szczyt w 2022 roku, ale przystępność cenowa pozostaje kluczowym problemem.

Skoki cen wywołane konfliktem ukraińsko-rosyjskim spowodowały, że całkowite wydatki na energię dla odbiorców końcowych osiągnęły w 2022 roku rekordowy poziom 10 bln USD. Od tego czasu ceny spadły, a rządy wycofały większość tarcz pomocowych. Na poziomie konsumentów, raport stwierdza, że koszt krótkoterminowego wsparcia rządowego wyniósł łącznie 940 mld dolarów w szczytowym momencie globalnego kryzysu energetycznego.

„Bezprecedensowy poziom wsparcia politycznego i inwestycyjnego dla czystej energii jest wyrazem uznania, że technologie nie tylko zmniejszają emisje, ale także pomagają zapewnić bezpieczeństwo energetyczne” – stwierdza Laura Cozzi, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju, technologii i prognoz w Międzynarodowej Agencji Energetycznej.

Wnioski z przywoływanego raportu nie są głosem wołającego na puszczy

Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) szacuje, że osiągnięcie transformacji energetycznej będzie kosztować około 5,8 bln dolarów rocznie w latach 2023-2030 dla 48 badanych gospodarek rozwijających się, co stanowi 19 proc. ich PKB.

Jak donosi raport Międzynarodowej Agencji Energetyczna (IEA) w raporcie„Strategies for Affordable and Fair Clean Energy Transitions”, wprowadzenie na ścieżkę osiągnięcia zerowej emisji do 2050 roku wymaga dodatkowych inwestycji.

Podobnego zdania jest Bank Światowy (Word Bank), który opublikował raport „The Critical Link: Empowering Utilities for the Energy Transition”, który analizuje wyniki ponad 180 przedsiębiorstw energetycznych w 90 krajach, stwierdzając, że transformacja energetyczna nie obędzie się bez inwestycji modernizujących infrastrukturę energetyczną.

Łańcuchy dostaw kluczowym ogniwem transformacji energetycznej

Przy wysokiej koncentracji geograficznej w łańcuchach dostaw czystej energii, omawiany raport odnotowuje zwiększony nacisk polityki na wspieranie rodzimej produkcji i bezpieczeństwa łańcucha dostaw.  Taka sytuacja znajduje to odzwierciedlenie w gwałtownym wzroście liczby polityk handlowych związanych z technologiami czystej energii.

Od 2020 roku wprowadzono prawie 200 nowych środków handlowych, w porównaniu z mniej niż 40 w poprzednich pięciu latach – stwierdza raport. 

Zabezpieczenie łańcuchów dostaw czystej energii stało się kluczowym priorytetem, skłaniając do stosowania różnorodnych środków politycznych, w szczególności dofinansowania projektów inwestycyjnych. W przypadku najpowszechniejszych technologii – w tym fotowoltaiki, energii wiatrowej, akumulatorów czy też elektrolizerów – co najmniej 80 proc. mocy produkcyjnych koncentruje się w trzech krajach będących największymi producentami. 

Regulacje na rzecz zwiększenia efektywności energetycznej

Standardy wydajności energetycznej to kolejny obszar, w którym interwencja polityczna znacznie wzrosła w ostatnich latach, zaś Międzynarodowa Agencja Energetyczna nie pozostaje obojętna na zmieniający się krajobraz globalnego sektora energetycznego.

Tylko w ubiegłym roku 35 krajów reprezentujących 20 proc. globalnych emisji gazów cieplarnianych przyjęło nowe przepisy dotyczące charakterystyki energetycznej. Regulacje dotyczące efektywności energetycznej obejmują obecnie 3/4 globalnych emisji związanych z energią. 

W tym roku piętnaście krajów G20 wprowadzi przepisy dotyczące charakterystyki energetycznej obejmujące każdy kluczowy sektor energetyczny: energetykę, przemysł, transport, budownictwo oraz dostawy paliw. Zgoła odmiennie rysowała się sytuacje parę lat temu. W 2000 roku tylko 5 proc. silników przemysłowych było objętych normami charakterystyki energetycznej; obecnie jest ich ponad 50 proc., zaś od 2020 roku połowa krajów G20 zaktualizowała charakterystyki energetyczne budynków, wpływając na 70 proc. emisji w tym sektorze.