Chiny będące światowym liderem odnawialnych źródeł energii są jednocześnie krajem wydobywającym oraz importującym najwięcej węgla na świecie. Mimo rekordów oddawanych mocy z zielonej energii, Pekin ochoczo wspiera inwestycje węglowe w kraju i za granicą.

 Rozwój odnawialnych źródeł energii oraz pozycja niekwestionowanego lidera zielonych technologii pozostaje niezachwiana dla Państwa Środka. Zdaniem Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), w latach 2019-2024 Chiny będą odpowiedzialne za 40 proc. globalnego wzrostu mocy odnawialnych źródeł energii. Tylko w ubiegłym roku zielona energia odpowiadała za 35 proc. chińskiego koszyka energetycznego.

Potrzebny węgiel. Nadal, dużo

Jednak inwestycje w OZE, to tylko część obrazu chińskiej energetyki. Według raportu „China risks missing multiple climate commitments as coal power approvals continue” opublikowanego wspólnie przez Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) oraz Global Energy Monitor (GEM),  Chiny nie są w stanie osiągnąć celów klimatycznych wyznaczonych na przyszły rok w wyniku wzrostu zużycia węgla i inwestycji w energetykę węglową. 

Z jednej strony Państwo Środka to globalny lider w zakresie zielonej energii, z drugiej strony rozwija wydobycie paliw kopalnych na potrzeby krajowego sektora energetycznego.

Dlaczego dynamiczny rozwój oddawanych mocy z odnawialnych źródeł energii nie zatrzymywał inwestycji w wysokoemisyjne paliwa kopalne?

Węgiel nadal kluczowym surowcem

Węgiel mimo postępującej transformacji energetycznej – a co za tym idzie, dekarbonizacji – w dalszym ciągu odpowiada za ponad 30 proc. globalnej produkcji energii elektrycznej, mimo że jest najbardziej emisyjnym paliwem kopalnym. Podczas gdy węgiel jest stopniowo zastępowany mniej emisyjnymi paliwami, będzie on nadal odgrywał kluczową rolę w sektorze hutniczym, dopóki nie będą dostępne nowsze technologie – zauważa Międzynarodowa Agencja Energetyczna.

Zużycie węgla spadło w Unii Europejskiej od lat 80-tych XX w., a w Stanach Zjednoczonych od lat 2000., podczas gdy w Chinach, Indiach oraz krajach ASEAN silnie wzrosło. Według szacunków Międzynarodowej Agencji Energetycznej wyrażonych w raporcie „Coal 2023”, w 2026 roku, Chiny i Indie będą odpowiadać za ponad 70 proc. światowego zużycia węgla. Wraz z ASEAN (stowarzyszenie państw w Azji południowo-wschodniej, liczących w sumie ok. 650 mln mieszkańców), wynik spożycia azjatyckiego węgla wzrasta aż do 76 proc. globalnego zużycia.

Zgoła odmiennie wygląda sytuacja w odniesieniu do Stanów Zjednoczonych i UE, których tegoroczny udział w globalnym zużyciu jest prognozowany na 8 proc. – podaje Geopolitical Intelligence Services (GIS) w analizie „Still waiting for peak coal”.

Mimo licznych zachęt do dekarbonizacji sektora energetycznego, paliwa kopalne nie ustępują, nadal odgrywając znaczącą rolę.

Raport „World Energy Investment 2024” opublikowany przez Międzynarodową Agencję Energetyczną, donosi, że tegoroczne globalne inwestycje w wydobycie ropy naftowej i gazu wzrosną o 7 proc., osiągając poziom 570 mld dolarów. Ponad 107 krajów i 2000 podmiotów wykorzystuje węgiel w około 13 800 jednostkach węglowych, około 204 nowych elektrowni węglowych jest obecnie w budowie, zaś kolejne 93 takie projekty zostały ogłoszone, a 260 nowych jest na wstępnym etapie budowy.

Pekin wydobywa i importuje najwięcej węgla

Pomimo wzrostu udziału energii słonecznej i wiatrowej, w ubiegłym roku 65 proc. energii elektrycznej w Chinach pochodziło z paliw kopalnych, co czyni Państwo Środka największym emitentem na świecie – donosi think thank EMBER.

Chińskie emisje w sektorze energetycznym w przeliczeniu na mieszkańca były ponad dwukrotnie wyższe niż średnia światowa.  Co więcej, Państwo Środka jest największym producentem węgla na świecie, z 4,66 mld ton w 2023 roku (wzrost o 2,9 proc. r/r) a zarazem największym importerem węgla (474,42 mln ton w ubiegłym roku). Węgiel stanowił 56,2 procent koszyka zużycia energii pierwotnej w 2022 roku, zaś w latach 2000-2020, produkcja energii elektrycznej z węgla w Chinach wzrosła z 1 000 TWh do 4 775 TWh – stwierdza GIS.

W zeszłym roku w Państwie Środka wydano pozwolenia na 114 GW mocy elektrowni węglowych w porównaniu do 104 GW w 2022 roku, zaś zapowiedzi nowych projektów spadły nieznacznie do 108 GW.  Chiny zatwierdziły co najmniej 106 GW mocy węglowej i rozpoczęły budowę 70 GW w ubiegłym roku, przyspieszając tempo wydawania pozwoleń. Chiny oddały również do użytku 47 GW mocy elektrowni węglowych, zapowiadając 108 GW nowych projektów w 2023 roku.

Tempo wzrostu produkcji energii z węgla w Chinach przyspieszyło do 4 proc./r w latach 2021-2023, z 3,5 proc. w latach 2016-20. Wzrost całkowitego zużycia węgla – w tym zastosowań poza sektorem energetycznym – wzrósł aż 8-krotnie: z 0,5 proc./r w latach 2016-2020 do 3,8 proc./r.

Niemal cała Azja stawia na elektrownie węglowe

Różnica między Chinami a resztą świata w zakresie zużycia oraz wydobycia węgla ulega pogłębieniu, zaś wzrost oddawanych do użytku elektrowni węglowych stoi w wyraźnym kontraście do światowych trendów dekarbonizacyjnych.

Chiny i Indie, dwaj najwięksi konsumenci węgla na świecie, odpowiadają za 82 proc. całkowitej mocy elektrowni węglowych na etapie konstrukcyjnym (ogłoszonej, przed wydaniem pozwolenia i dozwolonej) na całym świecie – stwierdza GEM w raporcie „Boom and Bust Coal 2024” poświęconym oddawanej mocy energii węglowej na świecie.

Poza wspomnianymi krajami, moce elektrowni węglowych w etapie konstrukcyjnym są obecnie najniższe od czasu rozpoczęcia gromadzenia danych, lecz wzrost w China oraz Indiach sprawił, że łączne globalne moce we wskazanym etapie wzrosły o 6 proc. w ubiegłym roku.

Pekin inwestuje mimo obietnic

 Jak informuje CREA w raporcie „Three years later: Impacts of Chinas overseas coal power ban”, chińskie firmy i banki nadal wspierają ekspansję energetyki węglowej za granicą.Na całym świecie działa obecnie 26,2 GW mocy elektrowni węglowych w które zainwestował Pekin, w większość ulokowanych w Indonezji (9,1 GW), Wietnamie (3,8 GW), Pakistanie (3,3 GW) oraz Bangladeszu (3 GW).

Około 8,6 GW elektrowni węglowych wspieranych inwestycyjnie przez Chiny weszło w zeszłym roku w fazę budowy lub wstępnego wydawania pozwoleń, głównie w Azji Południowo-Wschodniej oraz Afryce. Co najmniej trzy projekty dotyczą wytwarzania energii węglowej w Kirgistanie, Zambii i Zimbabwe, co stanowi naruszenie zobowiązania z 2021 roku.

 We wrześniu 2021 roku, prezydent Chin Xi Jinping zobowiązał się na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ do wstrzymania budowy nowych elektrowni węglowych za granicą. „Chiny będą dążyć do osiągnięcia maksymalnego poziomu emisji dwutlenku węgla przed 2030 rokiem i osiągnięcia neutralności węglowej przed 2060 rokiem. Wymaga to ogromnej pracy i dołożymy wszelkich starań, aby osiągnąć te cele” – zapewniał Xi Jinping. Te słowa okazały się niewiarygodne.

Jak widać, mimo deklaracji oraz niekwestionowanego postępu wdrażania odnawialnych źródeł energii w Państwie Środka, zaangażowanie Pekinu w rozwój energetyki węglowej nie ustępuje: „Wciąż pojawiają się nowe projekty węglowe, co ujawnia luki w egzekwowaniu chińskiego zobowiązania, szczególnie w przypadku projektów energetycznych” – komentuje Daniel Nesan z think thanku Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) na łamach Bloomberg.

Foto: Depositphotos