16 stycznia 2025 r. Westinghouse ogłosił, że podpisał „global settlement agreement” z KHNP i jej spółką-matką KEPCO, kończąc lata sporów sądowych dotyczących praw własności intelektualnej do projektów reaktorów.  Spór koncentrował się wokół pytania, czy południowokoreański reaktor APR1400, opracowany z wykorzystaniem projektów amerykańskiej Combustion Engineering, może być eksportowany bez zgody Westinghouse. Ugoda zakończyła postępowania w sądach USA, ale wydaje się również, że na nowo podzieliła globalny rynek eksportu technologii jądrowych.

Według koreańskiego dziennika Kyunghyang Shinmun, który cytował wypowiedzi podczas posiedzenia Zgromadzenia Narodowego 19 sierpnia 2025 r., porozumienie ogranicza niezależną działalność KHNP w „Ameryce Północnej (USA, Kanada, Meksyk), UE (z wyjątkiem Czech), Wielkiej Brytanii, Japonii i Ukrainie”, pozostawiając te regiony Westinghouse. KHNP natomiast może koncentrować się na „Azji, Afryce i Ameryce Południowej”. Kilka dni później Asia Business Daily potwierdził, że przedstawiciele KHNP przyznali, iż obecnie „niemożliwe jest samodzielne wejście na rynek europejski” na mocy postanowień ugody.
Posłowie w Seulu słusznie zadawali pytanie, dlaczego KHNP zgodziło się na taką umowę. W tle widać, że koreańskie firmy mogą wcale nie być ostatecznymi przegranymi: Westinghouse ogłosił już partnerstwo z Hyundai dla Szwecji, Finlandii, Słowenii i Bułgarii, podczas gdy GE Vernova 7 października 2025 r. poinformowała o strategicznym sojuszu z Samsung C&T w celu rozwoju wdrożeń reaktora BWRX-300 na całym świecie. 

Skutki dla Polski

Kilka tygodni po zawarciu ugody KHNP (7) wycofało się z polskiego projektu jądrowego w Pątnowie – wspólnego przedsięwzięcia z ZE PAK i Polską Grupą Energetyczną (PGE). Firma powołała się na niepewność polityczną, ale zarówno koreańskie, jak i europejskie media szybko połączyły fakty: decyzja była bezpośrednim wynikiem podziału terytorialnego w ramach ugody Westinghouse. W rezultacie Westinghouse pozostaje jedynym zagranicznym dostawcą dla pierwszego dużego projektu reaktora w Polsce – Lubiatowo-Kopalino – de facto konsolidując amerykańską kontrolę nad rozwijającym się polskim sektorem jądrowym.

Wstrząsy polityczne w Seulu

Skutki polityczne w Seulu były natychmiastowe. W obliczu zarzutów o „oddanie strategicznych rynków eksportowych” prezes KHNP Hwang Joo-ho złożył rezygnację we wrześniu 2025 r., a prezydent Yoon Suk-yeol polecił Ministerstwu Handlu, Przemysłu i Energii (MOTIE) przeanalizowanie legalności oraz procesu negocjacyjnego ugody. Koreańskie media określiły umowę jako de facto „podział rynku”, który ogranicza globalną konkurencyjność kraju. 

Możliwe naruszenie prawa antymonopolowego UE

Jeśli ugoda rzeczywiście uniemożliwia KHNP udział w przetargach w UE, może to naruszać art. 101(1) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFEU), który zakazuje porozumień ograniczających konkurencję. Istnieją precedensy pokazujące, jak rygorystycznie Bruksela egzekwuje te przepisy: Nintendo w 2003 r. (149 mln euro kary za blokowanie sprzedaży konsol między krajami), kartel Calcium Carbide w 2009 r. (61 mln euro za podział rynku), AB InBev w 2019 r. (200 mln euro za ograniczanie eksportu) (15), czy Valve/Steam Geo-Blocking w 2021 r. (kary za ograniczanie sprzedaży transgranicznej gier PC).

Bruksela już analizuje polskie finansowanie jądrowe

Na to wszystko nakłada się fakt, że Komisja Europejska prowadzi obecnie analizę polskiego modelu finansowania elektrowni jądrowych w świetle zasad pomocy publicznej UE. We wrześniu 2024 r. Warszawa poinformowała Komisję o planie wniesienia do 14 mld euro kapitału i udzielenia 33 mld euro gwarancji państwowych dla projektu Lubiatowo-Kopalino. Środek ten, oznaczony jako sprawa SA.108478, jest wciąż badany w ramach pogłębionego postępowania w celu oceny jego zgodności z art. 107 TFEU oraz z Wytycznymi z 2022 r. dotyczącymi pomocy państwa w zakresie klimatu, energii i środowiska.
Jednocześnie Unia musi rozważyć, w jaki sposób zapewnić zakup amerykańskich produktów jądrowych o wartości 750 mld dolarów przez państwa członkowskie w ramach umowy handlowej USA–UE podpisanej tego lata.

Dlaczego to ważne dla Polski

W sytuacji, gdy KHNP zostaje odsunięte, Komisja Europejska wywiera presję na zakup technologii amerykańskiej, a USA naciskają dyplomatycznie, by Polska „kupowała amerykańskie” w zamian za gwarancje bezpieczeństwa, krajowy sektor jądrowy ryzykuje przekształcenie się w rynek z jednym dostawcą. Taka koncentracja może ograniczyć konkurencję, zwiększyć koszty projektów i osłabić pozycję negocjacyjną Polski – szczególnie że oba projekty w dużym stopniu opierają się na finansowaniu publicznym, które jest obecnie analizowane przez Komisję. Co więcej, najbardziej dochodowe kontrakty mogą trafić do koreańskich podwykonawców, a polskie firmy pozostaną przy mniej rentownych zadaniach.

Test dla europejskiej autonomii energetycznej

Europa inwestuje miliardy euro w energetykę jądrową jako część strategii zielonej transformacji. Jednak jeśli rynek jest po cichu dzielony między dostawców, pierwszymi ofiarami mogą stać się konkurencja i efektywność. Dla Polski stawka jest jasna: jeśli wycofanie KHNP i ugoda Westinghouse ograniczają wybór, Polska może zapłacić więcej i stracić siłę negocjacyjną. Jeśli Komisja uzna model finansowania lub samą ugodę za niezgodne z prawem UE, projekty mogą zostać opóźnione lub renegocjowane. A jeśli nic się nie zmieni, Europa ryzykuje budowę nowej generacji reaktorów w cieniu globalnego kartelu.