Globalne przejście na czystą energię elektryczną osiągnęło nowe rekordy. Według najnowszych raportów BloombergNEF, po raz pierwszy w historii źródła zeroemisyjne stanowiły ponad 40 proc. energii elektrycznej wytwarzanej na świecie w ubiegłym roku. Jednocześnie nie można pominąć głosów dostrzegających spadek dynamiki sektora OZE.

• W 2023 roku po raz pierwszy ponad 40 proc. światowej energii elektrycznej pochodziło ze źródeł zeroemisyjnych

• Produkcja energii ze źródeł odnawialnych wzrosła o ponad 5 proc. r/r, stanowiąc prawie 30 proc. ubiegłorocznego udziału w koszyku energetycznym

• 91 proc. globalnych przyrostów mocy netto pochodziło z energii słonecznej i wiatrowej w 2023 roku w porównaniu z 6 proc. z paliw kopalnych

• BloombergNEF (BNEF), opublikował 27 sierpnia dwa raporty: Power Transition Trends 2024 i 2H 2024 Renewable Energy Investment Tracker. 

Przywoływane raporty wskazują, że dynamika w kierunku czystej energii przyspieszyła, a energia wiatrowa i słoneczna stanowiły niemal 91 proc. przyrostów nowych mocy netto w 2023 roku.  Według BNEF, po raz pierwszy w historii źródła zeroemisyjne stanowiły ponad 40 proc. energii elektrycznej wytwarzanej na świecie w 2023 roku. 

Energia wodna stanowiła 14,7 proc., podczas gdy energia wiatrowa i słoneczna stanowiły prawie tyle samo (13,9 proc.), co stanowi nowy rekord. Udział energii jądrowej wyniósł 9,4 proc. Mimo dynamicznego rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii, niemal jednocześnie pojawiają się głosy studzące zapał, dostrzegając konieczność zwiększenia inwestycji w sektorze energetycznym.

Czy uda się utrzymać dynamikę sektora OZE w tempie, do którego przyzwyczailiśmy się na przestrzeni ostatnich kilku lat?

Dynamika OZE w świetle danych

Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) szacuje, że osiągnięcie transformacji energetycznej będzie kosztować do końca dekady około 5,8 bln dolarów rocznie dla 48 badanych gospodarek rozwijających się, co stanowi 19 proc. ich PKB.

W I półroczu br. projekty OZE zapewniły 313 mld dolarów nowych inwestycji. Pomimo spadku o 4 proc., Chiny nadal dominują w nowych inwestycjach w energię odnawialną. Stany Zjednoczone były drugim co do wielkości rynkiem w I poł. br. i odnotowały półroczny wzrost poziomu inwestycji o 63 proc. – stwierdza BNEF.

Wśród ustaleń wskazanych w „Power Transition Trends”, całkowita globalna moc wytwórcza energii osiągnęła 8,9 TW w ubiegłym roku, przy czym energia wiatrowa odpowiadała za 1 TW oddanej mocy.

Osiągnięcie sektora wiatrowego zostało jednak przyćmione przez rosnące wykorzystanie energii słonecznej, z 428 GW netto mocy dodanej w ubiegłym roku, co stanowi wzrost o 76 proc. r/r. Dzięki temu całkowita globalna zainstalowana flota słoneczna osiągnęła 1,6 TW – stwierdza BNEF.

Dziesięć gospodarek odpowiadało za prawie 75 proc. produkcji energii odnawialnej w 2023 roku.  Państwo Środka wytworzyło w ubiegłym roku prawie jedną trzecią całej globalnej produkcji energii odnawialnej, zaś Stany Zjednoczone, Brazylia, Kanada i Indie zamknęły pierwszą piątkę, odpowiadając za 60 proc. światowej produkcji energii odnawialnej w ubiegłym roku.

Inwestycje szprychą w kole postępu OZE

Tempo wzrostu wykazuje jednak oznaki spowolnienia, ponieważ tańsze moduły oznaczają, że ta sama moc wymaga mniejszych inwestycji, a wąskie gardła sieci zaczynają się utrzymywać na niektórych rynkach.

Jeśli chodzi o globalne inwestycje w energię odnawialną w I półroczu br., łączna kwota 313 mld dolarów jest niższa niż inwestycje śledzone w poprzednim półroczu, ale odpowiada liczbom z I poł. ub. r., co wskazuje, że dynamika sektora została utrzymana.

Kolejne łyżki dziegciu do beczki miodu dodają kolejne głosy analityków.

Moc energii odnawialnej pozostaje niska, na przykład tylko 5 proc. globalnej energii pochodzi obecnie z energii wiatrowej i słonecznej, podczas gdy zużycie węgla jest na rekordowym poziomie. 

Osiągnięcie celu inwestycyjnego na 2030 rok w wysokości 4,5 bln dolarów wygenerowałoby szacunkowo 1000 GW rocznych dodatkowych mocy. Co więcej, chociaż inwestycje w magazynowanie energii wzrosły o 77 proc. w ub.r., to nadal stanowią one zaledwie 2 proc. całkowitych wydatków – stwierdza analiza Allianz Global Investors z 2 września.

Równie zachowawcze stanowisko przedstawia McKinsey w analizie „The energy transition: Where are we, really?” z 27 sierpnia.

Jak donoszą analitycy z McKinsey, mimo postępów w oddawaniu nowych mocy z OZE, należy dostrzec znaczną luka między rzeczywistymi wynikami a oczekiwanymi. 

Wdrażanie wszystkich tych technologii na dużą skalę nadal nie odbywa się tak szybko, jak jest to konieczne do osiągnięcia celów na 2030 rok. Co więcej, technologie te są zagrożone niedoborem surowców i siły roboczej oraz długimi procedurami wydawania pozwoleń.

Według McKinsey przyczyn takiego stanu rzeczy należy doszukiwać się w dwóch czynnikach:

• Uzasadnienie biznesowe – zyski i przewidywalność polityki dla deweloperów często pozostają niewystarczająco satyfakcjonujące; 

• Technologie – jak stwierdza analiza, wiele technologii nie jest konkurencyjnych cenowo dla konsumentów. Nowoczesnej technologie wymagają wieloletniego rozwoju produktu, projektu i łańcucha dostaw, co powoduje niepewność co do ich skuteczności i wydajności. 

Jak donosi raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) „Strategies for Affordable and Fair Clean Energy Transitions”, wprowadzenie na ścieżkę osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 roku wymaga dodatkowych inwestycji, ale także zmniejsza koszty operacyjne globalnego systemu energetycznego o ponad połowę.

W zamkniętym kręgu. Bez polityki nie będzie inwestycji, bez inwestycji nie będzie transformacji 

Napięcia geopolityczne pozostają istotnymi potencjalnymi czynnikami powodującymi zmienność, zarówno w przypadku paliw kopalnych, jak i pośrednio w łańcuchach dostaw czystej energii.  Dotyczy to zwłaszcza gospodarek wschodzących i rozwijających się.

Zapotrzebowanie na rozwiązania w zakresie zielonej energii rośnie, podobnie jak oczekiwanie inwestorów na korzystniejsze polityki inwestycyjne w sektorze energetycznym.

Jedocześnie nie można przeceniać znaczenia relacji sektora energetycznego z sektorem finansowym, jako że transformacja energetyczna jest pokłosiem inwestycji – te zaś wynikają z nastrojów inwestycyjnych stymulowanych działaniami politycznymi, co potwierdzają wnioski wypływające z lektury raportów.

Fot. Depositphotos