Deep Fission, innowacyjna firma z Kalifornii specjalizująca się w zaawansowanych technologiach energetyki jądrowej, rozpoczyna 9 grudnia 2025 r. prace budowlane przy pierwszym na świecie reaktorze jądrowym umieszczonym na głębokości jednej mili (ok. 1,6 km) pod powierzchnią. 

Projekt, realizowany we współpracy z Great Plains Industrial Park w Parsons w stanie Kansas, ma na celu zapewnienie czystej, niezawodnej i ekonomicznej energii dla przemysłu i centrów danych. 

Deep Fission, założona w 2023 r. przez duet Elizabeth i Richarda Mullerów (córka i ojciec), pionierów w dziedzinie głębokiego składowania odpadów jądrowych, rewolucjonizuje branżę energetyczną. Ich Gravity Reactor to mały modułowy reaktor wodny ciśnieniowy (PWR) o mocy 15 MWe, oparty na sprawdzonej technologii z okrętów podwodnych i tradycyjnych elektrowni jądrowych. Umieszczenie reaktora w otworze wiertniczym o średnicy 30 cali, na głębokości jednej mili, wykorzystuje naturalne siły grawitacji i ciśnienie hydrostatyczne słupa wody, eliminując potrzebę budowy kosztownych konstrukcji naziemnych, takich jak wieże chłodnicze czy kopuły ochronne.

„Ten pilotażowy projekt to ekscytujący pierwszy krok ku erze obfitości energetycznej w Ameryce. Jesteśmy dumni z partnerstwa z Great Plains Industrial Park i południowo-wschodnim Kansas, by pokazać, co jest możliwe dzięki nowej generacji energii jądrowej” – powiedziała Liz Muller, współzałożycielka i CEO Deep Fission. 

„Nasz projekt zapewnia bezpieczeństwo: cała radioaktywność pozostaje na dnie otworu, ponad milę pod powierzchnią, chroniąc środowisko i społeczności lokalne. To rozwiązanie tańsze o nawet 80% w porównaniu do tradycyjnych projektów naziemnych, z mniejszym zużyciem terenu – 100 reaktorów na 3 akrach może wygenerować 1,5 GWe.”

Deep Fission podpisało list intencyjny z parkiem przemysłowym, który zakłada rozwój pełnoskalowej instalacji komercyjnej. Firma została wybrana jako jeden z 10 projektów w programie pilotażowym DOE ds. reaktorów jądrowych, co przyspiesza procesy regulacyjne.

Deep Fission podkreśla zaangażowanie w zrównoważony rozwój: reaktory działają przez 2–7 lat, a po wyczerpaniu paliwa stają się bezpiecznymi magazynami głębokiego składowania odpadów. „Wierzymy, że energia jądrowa to klucz do walki ze zmianami klimatu, bez kompromisów w bezpieczeństwie” – dodała Muller.

Jak to działa?

Każdy reaktor grawitacyjny jest instalowany w odwiercie o głębokości mili pod powierzchnią Ziemi, otoczonym miliardami ton podłoża skalnego. Szyb jest wypełniony wodą, co tworzy ciśnienie około 160 atmosfer – idealne warunki dla standardowego reaktora wodnego ciśnieniowego. Głęboko pod ziemią zapewnia wbudowane zabezpieczenie i ciśnienie, zmniejszając potrzebę budowy masywnych konstrukcji naziemnych i znacząco zmniejszając powierzchnię.

System Deep Fission łączy w sobie trzy sprawdzone technologie: standardowy reaktor wodny ciśnieniowy z sektora jądrowego, wiercenie głębokich odwiertów z przemysłu naftowego i gazowego oraz geotermalne techniki wymiany ciepła. To podejście pozwala firmie na wykorzystanie gotowych komponentów, istniejących łańcuchów dostaw oraz łatwo dostępnego paliwa niskowzbogaconego uranu (LEU).

W rezultacie firma szacuje, że jej model może obniżyć koszty projektu nawet o 80% w porównaniu z tradycyjnymi elektrowniami jądrowymi i skrócić czas budowy do sześciu miesięcy od rozpoczęcia prac ziemnych do uruchomienia. Deep Fission dąży do osiągnięcia uśrednionego kosztu energii elektrycznej (LCOE) na poziomie 50–70 USD za MWh.

Składowane odpady na... wieki

Projekt zakłada, że po wyczerpaniu paliwa reaktor może być po prostu pozostawiony na dnie otworu wiertniczego (borehole) na głębokości ok. 1,6 km. Otaczająca skała i woda hydrostatyczna zapewniają naturalną izolację i bezpieczeństwo, bez potrzeby dodatkowych struktur naziemnych. To rozwiązanie wykorzystuje technologię głębokiego składowania, co czyni reaktor de facto "magazynem odpadów" na stałe. Firma podkreśla, że "cała radioaktywność pozostaje na dnie otworu, ponad milę pod powierzchnią", co minimalizuje ryzyka dla środowiska i społeczności.

Deep Fission planuje opuszczanie nowych modułów reaktora nad poprzednimi. Otwór wiertniczy pozwala na "sąsiedztwo" kilku reaktorów jeden nad drugim, a system umożliwia pobieranie próbek wody z otoczenia zużytego paliwa (do monitoringu) bez wyciągania go na powierzchnię.

_{Fot. główne: Depositphotos}