Spółka Energa uruchomiła, w odpowiedzi na bieżące potrzeby systemu, postępowanie zakupowe na usługi zwiększające elastyczność pracy sieci elektroenergetycznej. Energa‑Operator będzie odpłatnie pozyskiwać od wybranych podmiotów możliwość zwiększania lub zmniejszania produkcji energii oraz jej zużycia.

Usługi zwiększające elastyczność sieci polegają na czasowej modyfikacji poboru lub generacji energii czynnej przez ich dostawców, wytwórców energii, przedsiębiorstwa, magazyny energii oraz agregatorów, na polecenie operatora systemu dystrybucyjnego. Działania te pozwalają lokalnie odciążyć sieć i utrzymać jej bezpieczną pracę w okresach wysokiej generacji energii z odnawialnych źródeł oraz ograniczonego zapotrzebowania.

– Choć rynek usług elastyczności w Polsce wciąż raczkuje, Energa‑Operator nie jest w tym obszarze nowicjuszem. Za nami pierwsze mocne kroki, oparte na wieloletnich inwestycjach w infrastrukturę, analitykę sieciową i współpracę z klientami. Dzięki temu elastyczność nie jest dla nas koncepcją teoretyczną – to narzędzie, które już dziś realnie wykorzystujemy, aby zwiększać bezpieczeństwo dostaw, integrować dynamicznie rosnący wolumen OZE i wzmacniać odporność naszej sieci dystrybucyjnej – podkreśla Robert Świerzyński, prezes Energa‑Operator.

Znaczenie tego typu rozwiązań rośnie wraz z dynamicznym przyrostem mocy OZE. Na Pomorzu produkcja energii odnawialnej nawet kilkukrotnie przewyższa lokalne jej zużycie, co w określonych warunkach prowadzi do problemów napięciowych w sieci dystrybucyjnej. Dlatego Energa‑Operator rozpoczyna zakup usług elastyczności właśnie w tym regionie – od klientów w okolicach miejscowości Węsiory na Kaszubach, zasilanych z głównego punktu zasilania (GPZ) Sierakowice ciągiem średniego napięcia (SN) GPZ Sierakowice – Linia SN Węsiory. Do sieci przyłączone są tam m.in. trzy duże farmy fotowoltaiczne oraz duży odbiorca energii, którzy mogą potencjalnie świadczyć usługi elastyczności na rzecz operatora.

Uruchomienie postępowania zakupowego wpisuje się w rozwijający się w Polsce rynek usług elastyczności. W przypadku Energa‑Operator jest to jednak kolejny etap konsekwentnie realizowanej strategii, opartej na inwestycjach w infrastrukturę sieciową, zaawansowaną analitykę oraz współpracę z klientami.

Aby przyspieszyć rozwój elastyczności po stronie popytu i ułatwić klientom reagowanie na sygnały systemowe, Energa‑Operator wdrożyła już szereg rozwiązań, w tym usługę Interwencyjnej Dostawy Mocy Czynnej (IDC), umożliwiającą czasowe zwiększenie poboru energii ponad moc umowną w okresach wysokiej generacji z OZE, bez naliczania dodatkowych opłat, nowe taryfy dystrybucyjne dla klientów korzystających z cen dynamicznych, obniżające koszty dystrybucji i wzmacniające motywację do aktywnego zarządzania zużyciem, bezpłatny dostęp do danych pomiarowych, w tym w 15‑minutowych interwałach, pozwalający lepiej dopasować profil zużycia do bieżącej produkcji energii, np. z instalacji PV.

Równolegle spółka od lat rozwija rozwiązania techniczne zwiększające elastyczność i odporność systemu dystrybucyjnego – od modernizacji infrastruktury i regulacji napięcia w sieci niskiego napięcia, po projektowane rozwiązania dla sieci SN, a także praktyki operacyjne centralnej oraz regionalnych dyspozycji mocy (CDM/RDM) oparte na sterowaniu mocą bierną źródeł wytwórczych. Dzięki temu Energa‑Operator już dziś jest w stanie rozwiązywać lokalne problemy napięciowe, ograniczając konieczność wyłączania generacji OZE.

– Nasze doświadczenia operacyjne – w tym zarządzanie napięciem, praca z dużym wolumenem OZE oraz rozwinięte narzędzia i procesy – były budowane z myślą o skoordynowanym rynku elastyczności. Wchodzimy w ten etap z realnym doświadczeniem projektowym i sprawdzonymi rozwiązaniami, a nie tylko z koncepcją – dodaje Michał Roman, dyrektor Departamentu Majątku Sieciowego w Energa‑Operator.

Postępowanie zakupowe pozwoli Energa-Operator pozyskać lokalne usługi zwiększające elastyczność sieci, które szybko i skuteczne ograniczą problemy napięciowe w sieci dystrybucyjnej na Kaszubach. Działania te obejmują w szczególności możliwość czasowego ograniczenia generacji energii, zwiększenia jej poboru lub wsparcia sieci mocą bierną.   Obszar wokół Węsior został wytypowany na podstawie szczegółowych analiz technicznych, które wykazały okresowe przekroczenia dopuszczalnych poziomów napięcia w godzinach wysokiej produkcji energii z instalacji fotowoltaicznych. Zastosowanie usług elastyczności pozwala reagować precyzyjnie – tylko w momentach, gdy występuje problem – bez konieczności trwałego ograniczania pracy źródeł ani ingerencji w ciągłość dostaw energii. Wykorzystując usługi regulacji napięcia poprzez oddziaływanie na poziom mocy biernej oddawanej lub pobieranej przez źródło, możliwie będzie rozwiązywanie problemów napięciowych bez konieczności wpływania na bilans Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE).

Analizy techniczno‑ekonomiczne potwierdziły, że zakup usług elastyczności może być rozwiązaniem szybszym i mniej kapitałochłonnym niż tradycyjne inwestycje sieciowe, takie jak przebudowa linii średniego napięcia czy instalacja specjalistycznych urządzeń regulacyjnych. Co istotne, usługi elastyczności mogą zostać wdrożone w krótkim czasie i zapewnić natychmiastowy efekt operacyjny, podczas gdy proces inwestycyjny w infrastrukturę sieciową jest wieloletni i obarczony dodatkowymi uzgodnieniami formalnymi.

Postępowanie ma charakter pilotażowy i wdrożeniowy. Pozwoli Energa-Operator zweryfikować dostępność lokalnych zasobów elastyczności, zainteresowanie klientów udziałem w nowym modelu współpracy oraz praktyczne możliwości wykorzystania usług zwiększających elastyczność sieci jako alternatywy lub uzupełnienia klasycznych rozwiązań inwestycyjnych.

Postępowanie dostępne jest na platformie zakupowej: https://connect.orlen.pl/app/outRfx/598914/supplier/status