Globalny system energetyczny wchodzi w okres przyspieszonej, ale coraz mniej przewidywalnej transformacji. Jak wynika z najnowszego raportu Bain & Company „Global Energy and Materials Outlook 2026”, do 2040 roku światowe zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrośnie o 40–70 proc., a odnawialne źródła energii będą rozwijały się szybciej niż jakakolwiek inna technologia wytwarzania. Jednocześnie eksperci wskazują, że największym wyzwaniem przestaje być już samo tempo rozwoju OZE, a staje się zdolność systemów energetycznych do ich integracji, finansowania i utrzymania stabilności dostaw.

- Nie mówimy już o liniowej, przewidywalnej ścieżce dekarbonizacji, lecz o złożonym układzie zależności, w którym bezpieczeństwo energetyczne, dostępność surowców i tempo inwestycji są równie istotne jak cele klimatyczne - mówi Marcin Szczuka, partner w Bain & Company i lider praktyki Energii i Zasobów Naturalnych w Polsce.

Raport pokazuje, że wzrost zużycia energii elektrycznej będzie napędzany przede wszystkim przez gospodarstwa domowe — rozwój klimatyzacji, elektryfikację ogrzewania oraz rosnący poziom życia w krajach rozwijających się. Znacznie mniejszy wpływ niż powszechnie zakładano będą miały centra danych i rozwój sztucznej inteligencji.

Coraz ważniejsza sieć

Choć energetyka słoneczna i wiatrowa pozostaną najszybciej rosnącymi segmentami rynku, bariery przesuwają się dziś z poziomu technologii na poziom infrastruktury. Bain wskazuje na rosnące problemy związane z ograniczoną przepustowością sieci, opóźnieniami przyłączeń, niedoborem magazynów energii, transformatorów oraz wykwalifikowanych pracowników.

Jednocześnie paliwa kopalne pozostaną istotnym elementem globalnego miksu energetycznego jeszcze przez kolejne dekady. W większości scenariuszy modelowanych przez Bain popyt na ropę naftową utrzymuje się na obecnym poziomie lub rośnie, a zapotrzebowanie na gaz ziemny pozostaje silnie uzależnione od polityki klimatycznej i kosztów alternatywnych technologii.

- Transformacja energetyczna nie polega na prostym zastępowaniu jednych źródeł energii drugimi z dnia na dzień. Przez długi czas różne technologie będą funkcjonowały równolegle - podkreśla Marcin Szczuka.

Szczególne wyzwania stoją przed Polską i regionem Europy Środkowo-Wschodniej. Według raportu region wchodzi obecnie w jedną z najbardziej kapitałochłonnych faz transformacji energetycznej, obejmującą rozbudowę sieci, rozwój nowych mocy wytwórczych oraz inwestycje w technologie niskoemisyjne.

W tym kontekście coraz większego znaczenia nabiera energetyka jądrowa, która według Bain może stać się jednym z fundamentów stabilnego systemu elektroenergetycznego w Polsce, uzupełniając rosnący udział niestabilnych źródeł odnawialnych.

- Dla Polski i regionu CEE to trzy równoległe zadania: dynamiczny rozwój OZE, modernizacja i rozbudowa sieci oraz zapewnienie stabilnych mocy wytwórczych - wskazuje Adam Olszewski, młodszy partner Bain & Company. - Wymaga to nie tylko ogromnych nakładów inwestycyjnych, ale też bardzo precyzyjnej kolejności działań i dobrej koordynacji między rządem, regulatorami i inwestorami prywatnymi.

Raport zwraca również uwagę na rosnące znaczenie surowców krytycznych, takich jak miedź, lit, kobalt czy grafit. Bain ostrzega, że już w nadchodzącej dekadzie mogą pojawić się luki pomiędzy podażą i popytem na część tych surowców, co może wpływać zarówno na tempo transformacji energetycznej, jak i zmienność cen.

- Surowce krytyczne i łańcuchy dostaw przestają być tematem wyłącznie technicznym. Dla wielu sektorów stają się jednym z kluczowych obszarów zarządzania ryzykiem i budowania przewagi konkurencyjnej - dodaje Adam Olszewski.

Rynek wysokiego ryzyka

Według Bain & Company firmy energetyczne i przemysłowe będą musiały funkcjonować w warunkach trwałej niepewności regulacyjnej, geopolitycznej i kosztowej. Eksperci rekomendują budowę strategii inwestycyjnych opartych na różnych scenariuszach rozwoju rynku oraz koncentrację na projektach infrastrukturalnych i rozwiązaniach zwiększających odporność systemu energetycznego.

- Przewagę zyskają organizacje, które potrafią łączyć długoterminową wizję z operacyjną elastycznością - podsumowuje Marcin Szczuka.