Mimo podejmowanych działań na rzecz globalnej transformacji energetycznej, pojawiają się wątpliwości, czy ambitne cele klimatyczne porozumienia paryskiego są możliwe do utrzymania. Kolejny raport wpisuje się w ten trend, dostrzegając możliwe przeszkody na drodze do walki z globalnym ociepleniem.

McKinsey opublikował raport „Global Energy Perspective 2024”, który stwierdza, że świat wymaga poważnej korekty kursu, aby osiągnąć cele klimatyczne zgodne z porozumieniem paryskim.

W raporcie zaprezentowano trzy scenariusze transformacji energetycznej.  

Mimo podejmowanych działań, we wszystkich scenariuszach oddolnych wzrost emisji doprowadziłby do globalnego wzrostu temperatury powyżej 1,5°C do 2050 r., od około 1,8°C w scenariuszu zrównoważonej transformacji, przez około 2,2°C w scenariuszu w scenariuszu ciągłego impetu, aż do około 2,6°C w scenariuszu powolnej ewolucji.

Scenariusze transformacji energetycznej do 2050 roku

Omawiany raport bada ścieżkę utrzymania globalnego ocieplenia na poziomie 1,5°C, przedstawiając trzy scenariusze transformacji energetycznej.  Prezentowane w raporcie scenariusze odzwierciedlają tempo postępu technologicznego, poziom egzekwowania polityki, jak również potencjalne ograniczenia dla odnawialnych źródeł energii (OZE):

1) Zrównoważona transformacja (Sustainable Transformation)

Scenariusz zrównoważonej transformacji wyznacza ramy dekarbonizacji w oparciu o aktualne globalne warunki ekonomiczne, technologię oraz rentowność. Prognozowany globalny wzrost temperatury do 2050 roku wynosi ok.1,8°C

2) Ciągły impet (Continued Momentum)

W scenariuszu ciągłego impetu, zrównoważony rozwój jest balansowany przez inne czynniki, w szczególności przez przystępność cenową oraz bezpieczeństwo energetyczne.  W tym scenariuszu nie udałoby się celów porozumienia paryskiego. Prognozowany globalny wzrost temperatury do 2050 roku wynosi ok.2,2°C

3) Powolna ewolucja (Slow Evolution)

W scenariuszu powolnej ewolucji lokalne procesy decyzyjne koncentrują się na przystępności cenowej energii i bezpieczeństwie dostaw, spychając zrównoważony rozwój na drugi plan, zarazem doprowadzając do zmniejszenia inwestycji w technologie niskoemisyjne. Prognozowany globalny wzrost temperatury do 2050 roku wynosi ok.2,6°C.

Kolejny raport, kolejne potwierdzenie. Paliwa kopalne były, są i będą

Zwiększone zapotrzebowanie na energię i istotna rola paliw kopalnych w systemie energetycznym oznacza, że emisje mogą nadal rosnąć w okresie od 2025 do 2035 roku – zauważa McKinsey w prezentowanym raporcie. Emisje nie osiągnęły jeszcze szczytowego poziomu, zaś globalne emisje CO2 będą wzrastać we wszystkich prezentowanych scenariuszach.

Stanowisko wyrażone w raporcie nie jest głosem wołającego na puszczy, ale wpisuje się we wnioski wyrażone w innych opracowaniach.

„Nawet jeśli nasze cele w zakresie odnawialnych źródeł energii zostaną osiągnięte, paliwa kopalne nadal będą ustalać ceny energii przez co najmniej pozostałą część tej dekady” – stwierdził 17 września Mario Draghi, autor głośnego raportu „The future of European competitiveness” podczas prezentacji w Parlamencie Europejskim.

Wood MacKenzie w raporcie „Global gas in the 2050 net zero world” stwierdza, że popyt na gaz będzie stabilny przez co najmniej kolejne dwie dekady. 

„Powinniśmy porzucić fantazję o stopniowym wycofywaniu ropy i gazu” – stwierdził Amin Nasser, prezes i dyrektor generalny największego na świecie producenta ropy naftowej, Saudi Aramco podczas tegorocznego spotkania przedstawicieli sektora energetycznego CERAWeek 2024.

Nie jest różowo. 8 kluczowych wniosków z raportu

Omawiany raport zawiera 8 kluczowych wniosków odnoszących się do realizacji celów globalnej transformacji energetycznej oraz porozumienia paryskiego.

1) Pomimo innowacji, globalnego konsensusu i zobowiązań dekarbonizacyjnych, emisje nie spadają w wymaganym tempie. W skali globalnej emisje rosną i przewiduje się, że osiągną szczyt w latach 2025-2035, zanim zaczną spadać, ale pozostanie znacznie powyżej budżetu emisji dwutlenku węgla dla trajektorii 1,5°C – donosi raport.

2) Zużycie energii wzrośnie nawet o 18 proc. do 2050 roku, przy czym zużycie energii w gospodarkach wschodzących pozostanie niższe niż w gospodarkach rozwiniętych za sprawą wzrostu efektywności energetycznej, szczególnie na kontynencie azjatyckim. 

3) Zapotrzebowanie na paliwa kopalne utrzymuje się, a uprzednio przewidywany szczyt popytu nastąpi pod koniec dekady. Jak czytamy w raporcie, rozwój technologii czystej energii nie był wystarczająco szybki, aby zaspokoić rosnące globalne zapotrzebowanie na energię, przez co paliwa kopalne będą odpowiadać za 40-60 proc. globalnego zapotrzebowania na energię do 2050 roku. 

4) Niskoemisyjne źródła energii będą się rozwijać, ale nie na tyle szybko, by osiągnąć cele zerowego netto zużycia energii. Ich udział będzie stanowić od 65- 80 proc. udziału w globalnej produkcji energii do 2050 roku. Energia słoneczna wyróżnia się szczególnie pozytywnymi prognozami wzrostu, podczas gdy wzrost udziału wodoru w globalnym koszyku energetycznym do 2050 roku został skorygowany w dół o 10 do 25 proc. w porównaniu z poprzednimi prognozami.

5) Energia jądrowa, stoi w obliczu przeciwności związanych z polityką i nastrojami społecznymi. Zdaniem raportu, o ile nie zmieni się nastawienie opinii publicznej, budowa elektrowni jądrowych postępuje zbyt późno, aby znacząco wpłynąć na transformację energetyczną. 

6) Globalny koszt emisji dwutlenku węgla jest zbyt niski, aby można go było pogodzić ze scenariuszami szybszej transformacji, zaś obecnie funkcjonujące mechanizmy globalnego rynku emisji dwutlenku węgla są w dużej mierze nieskuteczne w ich redukowaniu.

7) Transformacja nie może przebiegać szybko i na dużą skalę bez uwzględnienia łańcuchów dostaw surowców, produkcji i geopolityki. Aby odblokować drogę do zerowej emisji netto, należy pokonać szereg powiązanych ze sobą wyzwań. Dla przykładu, producenci doświadczają wysokiego popytu na nowe, niskoemisyjne komponenty instalacji energetycznych, jednocześnie borykają się z opóźnieniami w łańcuchu dostaw.

8) Technologie niskoemisyjne często wymagają innych materiałów niż te stosowane w konwencjonalnych technologiach, w tym tzw. surowców krytycznych – zwanych również minerałami krytycznymi, wśród których możemy wymienić m.in. miedź, lit, nikiel, kobalt. Jak stwierdza Międzynarodowa Organizacja Energetyczna (IEA), zapotrzebowanie na surowce krytyczne ma wzrosnąć niemal trzykrotnie do 2030 roku. Zdaniem raportu, zwiększenie skali wydobycia niektórych surowców jest ograniczone przez długi czas rozwoju aktywów typu greenfield.

Fot. Depositphotos