Listopad to miesiąc, kiedy powietrze w wielu polskich miastach staje się mocno zanieczyszczone, zmieniając kolor na szary. Pierwsze chłodniejsze dni sprawiły, że w niektórych miejscowościach poziomy pyłów zawieszonych już przekroczyły kilkaset procent normy. Niestety najwyższą cenę płacą za to dzieci, o czym opowiada nowa animacja o chłopcu „chorym na smog”.

Główna przyczyna zanieczyszczenia powietrza w Polsce od lat pozostaje taka sama - to domowe instalacje grzewcze opalane węglem, często bez odpowiedniej klasy emisyjności. „Nasz kraj pozostaje jednym z najbardziej zanieczyszczonym w Unii Europejskiej, a sytuację dodatkowo pogorszyła zeszłoroczna decyzja rządu o zawieszeniu norm jakości węgla oraz dopuszczeniu do spalania w domach węgla brunatnego” - wskazuje dyrektorka HEAL Polska Weronika Michalak. Aż 180 z 211 polskich miejscowości w ubiegłym sezonie grzewczym nie spełniło zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących jakości powietrza - wynika z raportu HEAL Polska i Polskiego Alarmu Smogowego. W rzeczywistości może być ich znacznie więcej, gdyż w ponad 2 tysiącach gmin nie bada się stanu powietrza.

„Rząd przedłużył zawieszenie norm jakości węgla do końca bieżącego roku, czyli co najmniej do połowy sezonu grzewczego. Niestety niektóre samorządy próbują także osłabiać zapisy uchwał antysmogowych. A należy pamiętać, że każdy sezon grzewczy w naszym kraju skutkuje milionami chorób oraz tysiącami przedwczesnych zgonów z powodu smogu. Dopóki nie przestaniemy ogrzewać naszych domów węglem i innymi paliwami stałymi, dopóty my i nasze dzieci będziemy chorować z powodu smogu, a całe społeczeństwo ponosić koszty leczenia czy nieobecności w pracy” - dodaje Weronika Michalak.

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem prowadzi do licznych chorób przewlekłych, a w Polsce powoduje łącznie ponad 45 tysięcy przedwczesnych zgonów każdego roku. Ale wystarczy nawet jeden dzień oddychania smogiem, aby odczuć negatywne skutki: bóle głowy i gardła, problemy z koncentracją, zapalenie płuc czy nawet zaburzenia pracy serca. A najbardziej narażone na te konsekwencje są dzieci, których organizmy nie mają tak rozwiniętych barier ochronnych przed zanieczyszczeniami jak dorośli.

O jednym z takich dzieci opowiada opublikowana dzisiaj animacja przedstawiająca historię 11-letniego Maćka. Chłopiec mieszka w Warszawie, chodzi do zwykłej szkoły, lubi grać w piłkę i z pozoru nie wyróżnia się spośród rówieśników. Jednak Maciek choruje częściej od innych nastolatków, dostaje napadów kaszlu i cierpi na nawracające infekcje, szczególnie zimą. Mimo wielu badań żaden lekarz nie potrafił dokładnie określić, co dolega chłopcu. Jednak dzięki uporczywości jego rodziców wreszcie udaje się ustalić właściwą diagnozę: nadreaktywność oskrzeli wskutek zanieczyszczenia powietrza. Film ukazujący historię Maćka nawiązuje do prawdziwych wydarzeń i rzuca światło na to, jak wiele dzieci choruje wskutek narażenia na smog - jednak wciąż nie są one właściwie diagnozowane.

Historia Maćka może być bliska wielu rodzicom w całej Polsce. „Gdy sąsiedzi zaczynają palić w piecach, czasem trudno wyjść nawet na balkon - tak dużo smogu jest na zewnątrz. Wiem, że to nie jest taki zwykły dym, a trująca mieszanka, zwłaszcza dla dzieci, więc staramy się go unikać i przez sporą część roku jesteśmy uwięzieni w domu” - opowiada Grzegorz Dzięgielewski z ruchu Rodzice dla Klimatu, mieszkający na przedmieściach Warszawy.

Głos w dyskusji o smogu od kilku lat zabierają także lekarze. Oprócz diagnozowania chorób związanych z zanieczyszczeniem powietrza dostrzegają oni potrzebę odejścia od spalania węgla - głównej przyczyny smogu w Polsce.

„Konieczna jest zmiana mentalności i sposobu myślenia o węglu. To jest trochę tak jak z paleniem papierosów - dziś każdy wie, że jest ono szkodliwe. Jednak dojście do tego etapu zajęło sporo czasu. Myślę, że podobnie będzie w przypadku węgla - musimy dokonać dużych zmian w mentalności i rozpocząć skuteczną edukację w bardzo wielu kręgach - od środowisk medycznych po grupy decydentów” - wskazywał podczas ubiegłego sezonu grzewczego pulmonolog dr hab. n. med. Tadeusz Zielonka.