Podczas gdańskich targów PowerConnect Energy Summit miało miejsce kilkanaście debat i paneli dyskusyjnych. Jeden z nich poświęcony był roli magazynów energii w transformacji energetycznej. Eksperci byli zgodni - stosowanie magazynów jako elementu stabilizacji systemu energetycznego, jest nie do przecenienia. 

Dyskusja odbywała się pod hasłem "Magazynowanie energii - jak zapewnić bezpieczeństwo lokalne i ogólnokrajowe" i zgromadziła przedstawicieli kilku branż specjalizujących się w kwestiach magazynowania energii. Dyskutowano zatem o oprogramowaniu do zarządzania magazynami, ale główny nacisk związany z zastosowaniem magazynów był położony na ich rolę w całym systemie energetycznym Polski, który zmienia się teraz radykalnie. Dotychczasowe źródła węglowe energii, które są wysokoemisyjne, ale ich zaletą jest przewidywalność produkcji, są zastępowane przez rozwiązania proekologiczne, które jednak charakteryzują się nieprzewidywalnością produkcji. Remedium na niestabilność OZE, są właśnie dobrze dobrane systemy magazynowania energii.

W takiej sytuacji rola magazynu jest podwójna - w szczycie produkcji przyjmuje nadmiar energii produkowanej np. na farmie wiatrowej lub solarnej. Z kolei, gdy produkcja OZE spada, magazyn zapewnia bezpieczeństwo i stałość dostaw dla klientów. W trakcie debaty podkreślano, że technologia magazynowania idealnie wpisuje się w pojęcie "elastyczności systemu energetycznego", które w ostatnim czasie jest kluczowe w strategicznym planowaniu rozwiązań energetycznych. Mariusz Podkański, Wiceprezes Zarządu ds. Infrastruktury Sieciowej PGE Dystrybucja stawiał mocny akcent właśnie na elastyczność systemów. - Jeśli zderzymy to, co wytwarzamy z tym, co można zmagazynować, to widać, jak trzeba reagować i to szybko. A najlepszym rozwiązaniem do elastyczności i szybkiego skalowania jest magazynowanie. Ale trzeba kompleksowo dobrać rozwiązanie technologiczne które - poza samymi bateriami - jest kluczowe. Tu potrzebne jest odpowiednie wykorzystanie AI czy dedykowany software. Do tego potrzebne jest rozproszone magazynowanie, czy dwutorowość - duże magazyny, tam gdzie jest skupienie produkcji - oraz sieci małe, gdzie jest rozproszona produkcja.

Grzegorz Wałdoch, Dyrektor Biura Elastyczności Energetycznej Enspirion podzielał tę opinię. Przypominał, ze ta technologia idealnie wpisuje się w elastyczność. Magazyny, jako technologii, podbiera - oddaje w zależności od potrzeb. Magazyny na rynku mocy mają służyć bilansowaniu systemu. - Problem, że nie widać realnego finansowania tych inwestycji - dodał panelista.

Transformacja energetyczna i rozwój magazynów energii są ze sobą ściśle powiązane. Bez technologii umożliwiających skuteczne magazynowanie energii trudno będzie wprowadzać jakiekolwiek zmiany w tym obszarze. Dotyczy to zarówno prosumentów, jak i dużych producentów energii. Warto zauważyć, że realizacja wielkoskalowych projektów wiatrowych wymaga także odpowiednio dużych magazynów, które zagwarantują dostępność energii niezależnie od warunków atmosferycznych. Jednocześnie należy podkreślić, że dostawy energii są nierównomierne i często występują w tzw. pikach produkcyjnych, czyli w okresach silnego wiatru, co utrudnia ich ciągłe wykorzystanie. Magazyny energii odgrywają zatem kluczową rolę w stabilizacji systemu energetycznego, zwiększają jego bezpieczeństwo oraz wspierają płynność finansową. podkreśla Ryszard Hordyński, Dyrektor ds. Strategii i Komunikacji Huawei Polska.

Magazyn zapewnia stabilność

Dyskusje o magazynach energii i plany inwestycyjne w tym zakresie nie są tylko polską specjalnością. Jak przypomniano w dyskusji, w Chinach obowiązują przepisy stanowiące, że każdej inwestycji w OZE ma towarzyszyć inwestycja w magazyny energii przejmujące w razie potrzeby, co najmniej 25% mocy z instalacji. Tak zbudowany system może skutecznie stabilizować rynek energii.

Obecnie w Polsce zdarzają się sytuacje, w których znaczna część energii pochodzącej z odnawialnych źródeł (OZE) jest wyłączana w okresach nadprodukcji, co wynika z braku odpowiednich systemów magazynowania. Prowadzi to do nieefektywnego wykorzystania wytworzonej energii. W takiej sytuacji realizacja transformacji energetycznej bez rozwoju infrastruktury magazynowej staje się niemożliwa- podkreśla Hordyński.

Po ostatnich decyzjach dotyczących rynku mocy pojawiły się opinie, że magazyny wygrały z gazem i węglem. Czy faktycznie można dziś wyciągać takie wnioski?

- Moim zdaniem te zagadnienia należy rozpatrywać oddzielnie. Węgiel pozostanie obecny w miksie energetycznym jeszcze przez pewien czas, choć elektrownie węglowe są stopniowo wycofywane z eksploatacji, m.in. w związku z obowiązującymi regulacjami. Magazyny energii natomiast pełnią funkcję uniwersalnych urządzeń do przechowywania energii – niezależnie od jej źródła, czy pochodzi z węgla, odnawialnych źródeł energii, czy biogazowni. - ocenia Ryszard Hordyński. - Transformacja energetyczna zakłada odejście od dużych, scentralizowanych źródeł energii na rzecz sieci rozproszonej, opartej na prosumentach i lokalnych wytwórcach. Bez magazynów energii taki system nie będzie w stanie działać sprawnie.

Ważna współpraca małych z wielkimi

Arkadiusz Marat Prezes Zarządu Elmech-ASE zaznaczył, że AI może odgrywać znaczącą rolę jako element zarządzania magazynami. Trzeba bowiem analizować bardzo wiele czynników takich jak pogoda, sposób wykorzystania, sposób ładowania. To dopiero pozwoli maksymalizować korzyści z posiadania i eksploatacji magazynów. Panelista podkreślał, że we wcześniejszych etapach programu Mój Prąd nie było preferencji na dopłaty do magazynów. Dopiero nowa wersja programu kładzie nacisk na to rozwiązanie.

Marcin Szpak CFO Naatu Operator podkreślał, że rośnie zainteresowanie magazynami energii. To początek drogi, ale po stronie przemysłu widać ogromne zainteresowanie zarządzaniem energią, niestety kompetencje są "z tyłu". Lokal kontent jest tu bardzo ważny, a mało się o tym mówi. Duże grupy energetyczne muszą zaufać mniejszym partnerom. - Nam się udało przekonać portugalską firmę energetyczną, początki były trudne, były kontrole, stała weryfikacja naszych kompetencji. Ale w końcu zdobyliśmy zaufanie partnerów i wspólnie realizujemy kolejne projekty - mówił.

Zadbać o magazyny. Na wielu poziomach

Ważnym aspektem dyskusji było także zabezpieczenie magazynów energii. Są one bowiem narażone na różnego rodzaju zagrożenia - od pospolitego wandalizmu, po wyrafinowane cyberataki wymierzone w infrastrukturę energetyczną.

- Do wszystkich tych kwestii przykładamy dużą wagę i oferujemy wsparcie na wielu poziomach – od certyfikowanych szkoleń, po indywidualnie dopasowane rozwiązania technologiczne. W przypadku zarządzania magazynem energii możliwe jest m.in. zastosowanie sieci zamkniętej, działającej bez dostępu do publicznego Internetu, jak również innych specjalistycznych systemów, dostosowanych do konkretnych potrzeb użytkownika. - podkreślał Hordyński.

Potrzebna elastyczność regulacyjna

O ile rola magazynów energii nie budzi wątpliwości, a technologie rozwijają się szybko, to już ich stosowanie w praktyce jest wyzwaniem. I wymaga zmiany podejścia ze strony urzędów. Ryszard Hordyński z Huawei Polska w trakcie debaty przytoczył obserwację związaną z terminami uzyskiwania decyzji administracyjnych.

- Jako Huawei jesteśmy w stanie zrealizować zamówienie dostosowane do indywidualnych potrzeb klienta w ciągu zaledwie trzech miesięcy. Niestety, procedury administracyjne często trwają znacznie dłużej – na decyzje ze strony urzędów nierzadko trzeba czekać nawet do półtora roku. - mówił przedstawiciel Huawei podczas dyskusji. – Proces ten wymaga optymalizacji, dlatego deregulacja staje się obecnie jednym z kluczowych tematów. Bez uproszczenia procedur administracyjnych grozi nam ryzyko wystąpienia blackoutów, czyli przerw w dostępie do energii elektrycznej, które mogą utrudnić wykonywanie codziennych, podstawowych czynności. Aby transformacja energetyczna w Polsce mogła przebiegać skutecznie, konieczne jest uproszczenie lub przynajmniej uelastycznienie procedur związanych z uzyskiwaniem pozwoleń. - dodaje Ryszard Hordyński.