Rozmowa z Magdaleną Muchalską, wiceprezeską zarządu Sandmill Sp. z o.o. – developerem elektrowni wiatrowych.

Dlaczego elektrownie wiatrowe powinny uzyskać lepsze możliwości rozwoju w naszym kraju, gdy już obecnie ich moc przyłączona do sieci energetycznych wynosi ponad 10 GW?

- Jest wiele powodów aby zwiększać dostępność terenów inwestycyjnych do budowy odnawialnych źródeł energii w tym elektrowni wiatrowych. Zainstalowana obecnie moc jest nie wystarczająca, co widać przede wszystkim poprzez pryzmat cen energii, które wciąż są zbyt wysokie. Gdy w ostatnich miesiącach generacja z OZE była niewielka to ceny energii osiągały maksymalne notowania, a gdy OZE zaczęło produkować energię, to na polskiej giełdzie producenci dopłacali, aby tę energię odebrać. W marcu zanotowaliśmy historycznie najniższą cenę energii minus 429 zł/MWh.

- Ale spójrzmy na paradoks głębiej. Kiedyś elektrowni wiatrowych było mniej i prąd nie był tak drogi jak dziś. Jak zatem realnie inwestycje w OZE wpływają na te ceny?

- Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę Europa przechodziła kryzys energetyczny, którego efekty ciągle mają swoje odbicie na rynkach energii. Energia pochodząca z OZE jest najtańsza ponieważ  produkowana i konsumowana jest w tym samym rejonie, nie trzeba jej importować, nie podlega opłatom za uprawnienia do emisji CO2, nie zanieczyszcza środowiska. Od 2024 r. w Polsce na giełdzie energii notujemy czasem ujemne ceny energii - co oznacza iż producent musi dopłacić za odebranie swojej energii lub zatrzymać jej wytwarzanie. To jest sygnał, że właśnie poprzez dynamiczny rozwój OZE możemy w przyszłości oczekiwać obniżenia cen energii elektrycznej, co będzie korzystne dla rozwoju polskiej gospodarki, ale też konsumentów.

- Na ceny energii składa się jednak wiele czynników. Koszt wytworzenia to jeden element. Co wchodzi ostatecznie w strukturę ceny energii?

- Tych elementów jest faktycznie dużo. Koszt paliwa czyli: węgla, gazu, ropy, biomasy, koszt uprawnień do emisji związanych wprost z używanym paliwem, koszty operacyjne i utrzymania elektrowni. Obecnie koszt energii w Polsce jest skorelowany w 85% z cenami uprawnień do emisji CO2, więc jeśli koszt uprawnień jest wysoki to cena energii rośnie. Dodam, że cena uprawnień do emisji CO2 rośnie także wtedy, gdy pracują konwencjonalne źródła energii. Natomiast gdy OZE dostarczają energię to jest ona tańsza, ponieważ nie emitują CO2. Poza energią czynną mamy również koszty opłat dystrybucyjnych, za które odpowiada lokalny dystrybutor energii.

- Zatem energia z OZE w obecnych realiach jest najtańsza?

- Dokładnie tak, nie potrzeba jej wydobywać na powierzchnie, jest dostępna z różną mocą prawie cały czas. Gdy chcemy używać energii ze spalania paliw kopalnych to musimy je zakupić, importujemy nie tylko gaz ale i węgiel, bo ograniczyliśmy wydobycie, a popyt na paliwa kopalne pozostał. W Europie ograniczamy spalanie węgla, gaz jest paliwem przejściowym, w idealnym świecie zostanie zastąpiony wodorem. Mając magazyny energii, wodór i OZE oraz energetykę atomową można bilansować system energetyczny bez problemów.

Dodam że lądowe farmy wiatrowe posiadają najniższy koszt wytworzenia energii, pracują z efektywnością 35% a fotowoltaika z efektywnością 12%, nie ma obecnie tańszych źródeł energii.

- Panuje opinia że „wiatraki” są hałaśliwe, stare, szkodzą środowisku i zdrowiu. Mieszkańcy obawiają się sąsiedztwa lądowych farm wiatrowych.

- Nie zgodzę się z tą opinią, kojarzy się ona ze starą elektrownią węglową, z kominem z którego snuje się czarny dym. Elektrownie wiatrowe budowane są z zachowaniem najwyższych standardów i najnowszych, bezpiecznych technologii. Lokalizowanie elektrowni odbywa się poprzez wieloaspektowe sprawdzenie terenu inwestycji, pomiar siły wiatru, analizy środowiskowe - w tym akustyczne i badania geologiczne. Poprzez używanie najnowszych technologii ograniczamy ślad węglowy inwestycji, same elektrownie w 80% nadają się do recyklingu. Nasze elektrownie budowane będą w odległości co najmniej 700 m od zabudowań co skutecznie niweluje ewentualny wpływ inwestycji na subiektywne odczucia ludzi i zwierząt.  Przypomnijmy, w nowych przepisach jest wymóg, co najmniej 500 m. Dokładnie badamy otoczenie, aby nasze elektrownie były budowane w optymalnych miejscach i pozytywnie wpływały na teren w pobliżu inwestycji. Firmy duńskie czy amerykańskie produkują komponenty do elektrowni wiatrowych w Polsce, więc jako kraj uczestniczymy w łańcuchu dostaw tych urządzeń.

- Jest wiele korzyści płynących z tych inwestycji, jednak pojawiają się głosy niezadowolenia. Kilka tygodni temu lokalna społeczność uniemożliwiła budowę farmy wiatrowej organizując referendum. Jak przekonać tych nieprzekonanych?

- Warto spojrzeć na problem z szerszej perspektywy, malkontenci to ludzie, których nie interesuje rozwój, interesuje ich wyłącznie własny święty spokój, mówią „nie bo nie” lub „nie na moim podwórku”. Używają półprawd, fake newsów, szkodzą społecznej integracji poprzez brak odpowiedzialności i powielanie błędnych postaw i nietrafionych argumentów. Kto z nich zapewni  kilka mln zł wpływu do budżetu gminy rocznie, czy zainwestuje w budowę dróg?

- Jaki  wpływ na obszary gminne ma budowa farmy wiatrowej?

- Zacznę od zwiększenia wpływu z podatku od nieruchomości do budżetu gminy - może to być nawet 200 000 zł rocznie za jedną elektrownię - przy 20 wiatrakach mamy 4 000 000 zł rocznie dodatkowego dochodu dla samorządu. Wpływ z tego typu danin stanowi  bardzo często podwojenie możliwości inwestycyjnych gminy. Stworzenie miejsc pracy - tego typu inwestycje wymagają opieki więc na pewno potrzebne będą lokalne zasoby do obsługi farmy, już teraz korzystamy z lokalnych współpracowników w zakresie badań przyrodniczych.

Opracujemy wraz z władzami gminy program inwestycyjny umożliwiający zaadresowanie potrzeb i będziemy na bieżąco partycypować w niezbędnych inicjatywach, również poprzez programy sołeckie, w których docieramy do najmłodszych mieszkańców wspierając ich w edukacji poprzez doposażanie szkół i finansowanie wyjazdów.

Częścią inwestycji jest również budowa dróg, które później zostaną udostępnione do użytkowania a dodatkowo inne, wskazane drogi zostaną wyremontowane aby podnieść bezpieczeństwo użytkowników.

Czynsz dzierżawny - opłacamy podatki i płacimy czynsz za udostępnienie gruntów pod budowę elektrowni. Wierzymy, że poniesione koszty pozwolą nam na modernizację elektrowni, która powinna zdarzyć się w ciągu 25 lat od wybudowania.

Inna korzyść to energia dla mieszkańców- ustawodawca w nowelizacji ustawy odległościowej nakłada na producentach obowiązek oddania mieszkańcom gminy do 10% udziału w mocy elektrowni, co w naszym przypadku pozwoliłby zasilić dodatkowo kolejne gminy. Najważniejszym efektem jest produkcja czystej, bez emisyjnej energii elektrycznej, która zasili region i przyciągnie inne inwestycje.

- Pojawiają się kolejne inwestycje wiatrowe we wschodniej Polsce. Jaka jest ich skala?

- Lubelszczyzna coraz bardziej wykorzystuje swój potencjał dla inwestycji w energetykę wiatrową, kolejne gminy podejmują uchwały intencyjne w zakresie zmian planu miejscowego w celu lokalizacji elektrowni wiatrowych. Z publikowanych przez samorządy informacji co najmniej siedem gmin zamierza lokalizować na swoim terenie wiatraki. W gminie Żółkiewka od lat funkcjonuje z powodzeniem farma wiatrowa, w Kraśniku jest farma wiatrowa o mocy 24MW,  gmina Piaski w ubiegłym roku rozpoczęła prace planistyczne, sąsiednia gmina Trawniki od dawna posiada studium planistyczne umożliwiające planowanie elektrowni wiatrowych, realizowane są już prace koncepcyjne i w niedalekiej przyszłości zostanie podjęty pierwszy krok do realizacji inwestycji, czyli uchwała intencyjna rady gminy w kierunku zmiany planu miejscowego.

- Czy te lokalizacje spełniają wymagania inwestycyjne?

Tereny wyżyny lubelskiej posiadają dobre warunki wiatrowe, optymalne możliwości logistyczne, odpowiedni areał ziemi rolnej pozbawionej obszarów chronionych środowiskowo dlatego też nasze inwestycje planowane są w tych miejscach.

- Jakie są wasze szczegółowe plany inwestycyjne na tych obszarach?

- Na terenie gminy Piaski chcemy zbudować do 24 elektrowni wiatrowych, na terenie gminy Trawniki do 9 elektrowni wiatrowych. Uwzględniając najnowsze dostępne technologie maksymalna moc takiej farmy to  dużo ponad 200 MW. Oczywiście proces planistyczny, środowiskowy, dostępność mocy przyłączeniowej zweryfikuje odpowiednio pierwotną koncepcję projektu.

- Jakie znaczenie ma ochrona przyrody przy takich przedsięwzięciach?

- Zatrudniamy ekspertów w dziedzinie ochrony środowiska, ornitologów, przyrodników, akustyków, aby sprostać wszelkim wymogom środowiskowym. Tereny planowanych elektrowni są terenami rolniczymi i ta ich główna funkcja się nie zmieni. Dodatkowo lokalizacje naszej infrastruktury oddalone są od domów zgodnie z reżimem ustawy odległościowej i normami hałasu. Realizujemy monitoring przyrodniczy, obserwując i licząc gatunki ptaków i nietoperzy. Ponadto RDOŚ nakłada ograniczenia projektowe i ruchowe dla wiatraków np. poprzez wstrzymanie pracy elektrowni przy zwiększonej obecności nietoperzy oraz zachowania odpowiedniej odległości od lasów. Mierzony jest hałas ponieważ to oddziaływanie jest łatwe do weryfikacji, więc odpowiednie rozmieszczenie turbin ma kluczowe znaczenie.

Bierzemy również pod uwagę czynnik shadow flicker – efekt stroboskopowy – który na podobnych inwestycjach występuje przez 25 godzin rocznie, odpowiednio projektując i ograniczając działanie turbiny. Chronimy ptaki i owady np. poprzez nasadzenie roślinności przy ciekach wodnych, wyposażamy farmy wiatrowe w urządzenia odstraszające.

Dziękuję za rozmowę

_{Fot: Depositphotos}