W holenderskich miastach przybywa tzw. pochówków naturalnych – zamiast tradycyjnych kwater powstają zielone pola na istniejących cmentarzach. Nie ma na nich kamiennych pomników ani plastikowych zniczy, a zmarli chowani są w trumnach lub urnach z naturalnych, biodegradowalnych materiałów.

W mieście coraz częściej możliwe są pochówki naturalne – wynika z danych holenderskiej Krajowej Organizacji Zarządców Cmentarzy (LOB), która szacuje, że liczba pogrzebów na tzw. cmentarzach naturalnych rośnie rocznie o 10–20 proc. Dotąd takie miejsca powstawały głównie w lasach i rezerwatach poza aglomeracjami, ale coraz więcej gmin decyduje się wydzielać „zielone pola” na istniejących, miejskich nekropoliach.

LOB apeluje, by samorządy nie oddawały tego rynku wyłącznie komercyjnym operatorom, lecz same tworzyły naturalne kwatery na swoich cmentarzach. Ma to – jak podkreśla – ograniczyć konkurencję dla gminnych nekropolii, skrócić procedury planistyczne oraz pomóc w realizacji lokalnych celów klimatycznych i środowiskowych. Jednocześnie dochody z opłat za groby pozostają w budżecie gminy.

Przykładem jest Eindhoven, gdzie parafia św. Jerzego (Sint Joris) wydzieliła na dwóch cmentarzach specjalne „natuurvakken” („zielone kwatery”). Wykorzystano działki, które historycznie rezerwowano na masowe pochówki ofiar epidemii. Na nowych polach nie ma kamiennych pomników ani plastikowych zniczy, a zmarli chowani są w trumnach lub urnach z naturalnych, biodegradowalnych materiałów. Porządek na cmentarzu wyznaczają jedynie drewniane krążki z nazwiskiem, które z czasem także ulegają rozkładowi.

Nad pochówkami naturalnymi pracuje też gmina Alphen aan den Rijn. Na cmentarzu w Hazerswoude-Dorp ma powstać pole z około 200 miejscami na groby wśród krzewów i dzikiej roślinności. Inwestycja, szacowana na 375 tys. euro, budzi jednak pytania części radnych o skalę rzeczywistego zapotrzebowania i wysokość opłat – jedno miejsce ma kosztować ok. 8900 euro przy 50-letnim okresie użytkowania.

W innych regionach, jak na wyspie Schouwen-Duiveland w Zelandii, samorząd na razie pozostawia inicjatywę prywatnym przedsiębiorcom i właścicielom gruntów. Lokalne firmy pogrzebowe przekonują jednak, że popyt na pochówki w naturalnym otoczeniu z „wieczystą” lub bardzo długą gwarancją spoczynku będzie rósł, zwłaszcza wśród młodszych i bardziej świadomych ekologicznie mieszkańców.

Trend pochówków naturalnych wpisuje się w szerszą „zieloną” rewolucję w branży pogrzebowej. W Holandii trwa proces dopuszczania tzw. resomacji, czyli „wodnej kremacji”, polegającej na rozpuszczaniu ciała w specjalnej instalacji o znacznie mniejszym śladzie węglowym niż tradycyjne spalanie. W debacie publicznej pojawiają się też wzmianki o ludzkim „kompostowaniu”, stosowanym już w części stanów USA, choć ta metoda nie jest w Holandii na razie dozwolona.

Według ekspertów, wraz z rosnącą świadomością klimatyczną Holendrzy coraz częściej pytają nie tylko o koszty i miejsce pochówku, ale także o wpływ własnej śmierci na środowisko. Samorządy, które zdecydują się na stworzenie zielonych kwater w miastach, mają – jak ocenia LOB – szansę odpowiedzieć na tę potrzebę i jednocześnie lepiej wykorzystać wolną przestrzeń na istniejących cmentarzach.

Z Amsterdamu Patryk Kulpok (PAP)

pmk/ mal/

Fot. Depositphotos