1 stycznia 2021 r. wchodzi w życie większość przepisów noweli ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów. Jej celem jest usprawnienie działania dwóch antysmogowych programów - "Czyste powietrze" i "Stop smog".

Zgodnie z ustawą, w usprawnieniu programu "Czyste powietrze" ma pomóc powstanie Funduszu Ekologicznych Poręczeń i Gwarancji, z którego udzielane będą gwarancje lub poręczenia spłaty kredytów i pożyczek udzielonych na projekty ekologiczne np. termomodernizację i wymianę źródeł ciepła w domach jednorodzinnych. Fundusz będzie działać przy BGK, ale zasilany ma być środkami NFOŚiGW.

Jak informował w rozmowie z PAP prezes NFOŚiGW Maciej Chorowski, w ciągu paru miesięcy banki powinny wystartować z korzystną ofertą kredytową dla wszystkich osób, które będą chciały ocieplić dom i wymienić źródło ogrzewania.

Dotacja z NFOŚiGW ma być częściową spłatą kredytu. "W uproszczeniu polegałoby to na tym, że po zaciągnięciu kredytu na inwestycję i jej realizacji, dotacja z NFOŚiGW przewidziana w +Czystym powietrzu+ stanowiłaby częściową spłatę pożyczki, resztę zobowiązania regulowałby beneficjent" - tłumaczył prezes.

Nowe przepisy pozwolą też udostępniać środki NFOŚiGW do wojewódzkich funduszy ochrony środowiska, na realizację proekologicznych inwestycji.

Nowela ma rozruszać także inny rządowy program antysmogowy "Stop smog", który jest adresowany do samorządów o najgorszej jakości powietrza. Ma być on realizowany do końca 2024 r.

Nowe przepisy przewidują zmniejszenie minimalnej liczby budynków jednorodzinnych, która umożliwi samorządom wnioskowanie o środki z programu (z 2 do 1 proc. lub 20 budynków). Przepisy zakładają ponadto jednorazowe zniesienie tego limitu, o ile wcześniej gmina zawarła co najmniej jedno porozumienie.

Nowe prawo wydłuża też z 3 do 4 lat okres realizacji porozumienia - w przypadku realizacji przez gminę w danym porozumieniu więcej niż 2 proc. budynków jednorodzinnych w gminie.

W ramach usprawnienia programu zaproponowano również zmniejszenie z 50 na 30 proc. wymaganej redukcji zapotrzebowania na ciepło grzewcze liczonego łącznie dla wszystkich przedsięwzięć niskoemisyjnych realizowanych przez gminę.

Skuteczności programu "Stop smog" ma też pomóc skrócenie z 10 do 5 lat okresu utrzymania efektów przedsięwzięć niskoemisyjnych. Nowela przewiduje ponadto, że takie inwestycje zostaną rozszerzone o m.in. przyłączenie budynku do sieci elektroenergetycznej, modernizację istniejącego przyłącza ciepłowniczego, gazowego lub elektroenergetycznego.

Nowe przepisy pozwolą również na realizację przedsięwzięć niskoemisyjnych w budynkach będących w zasobach mieszkaniowych gminy, a także umożliwią związkom międzygminnym i powiatom wnioskowanie do programu w imieniu kilku gmin.

Trzecim komponentem noweli jest stworzenie Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) - informatycznego narzędzia, "mapy" na której umieszczona byłaby informacja jakiego rodzaju ogrzewanie stosowane jest w budynkach. Przepisy w tej sprawie wejdą w życie dopiero kiedy to narzędzie się faktycznie pojawi. Zostanie to określone w komunikacie ogłoszonym przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.

CEEB ma być informatycznym narzędziem, które posłuży do identyfikowania źródeł niskiej emisji z budynków. W systemie tym mają zostać zebrane informacje na temat źródeł emisji w sektorze komunalno-bytowym, które zostaną pozyskane w ogólnopolskiej powszechnej inwentaryzacji.

W CEEB mają znaleźć się również dane nt. stanu energetycznego budynków, formach udzielonej pomocy publicznej (np. dotacje) przyznanej na termomodernizację lub wymianę kotłów w budynkach.

Inwentaryzacja ma objąć ok. 5-6 mln budynków, rocznie ma być to pół miliona.