Ministra Klimatu i Środowiska podpisała Plan Zarządzania Obiektu Światowego Dziedzictwa Puszcza Białowieska. To całkowity przełom w ochronie jednego z najważniejszych obszarów przyrodniczych w Europie, będącego lasem pierwotnym, bo aż 96% jego obszaru jest odtąd pod całkowitą ochroną.

 
Puszcza to unikalny ekosystem

Plan został zaakceptowany i był wymagany przez UNESCO, a więc agendę ONZ, która zajmuje się ochroną dziedzictwa kulturowego, przyrodniczego i historycznego i wyznacza kierunki ochrony na 25 lat. Dokument fundamentalnie zmienia politykę wobec Puszczy Białowieskiej, ponieważ dzięki niemu objęte nią będzie 96% lasu, podczas gdy wcześniej było to zaledwie 37%. Oznacza to w praktyce, że na obszarze chronionym wykluczona zostanie tradycyjnie rozumiana gospodarka leśna oraz polowania. Ponadto wskazuje on zagrożenia dla ekosystemu Puszczy Białowieskiej i proponuje działania służące zachowaniu jej unikatowej bioróżnorodności. Puszcza Białowieska jest domem tysięcy gatunków, w tym ponad 12 tys. bezkręgowców, 250 gatunków ptaków i 59 gatunków ssaków. W planie uwzględniono rekomendacje UNESCO i Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody.  W 2027 r. planowana jest misja UNESCO do Puszczy Białowieskiej, która oceni postępy we wdrażaniu Planu.  

 - Po 12 latach prac mamy to! Podpisaliśmy Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO Puszcza Białowieska. To historyczny dokument wypracowany w dialogu z naukowcami, samorządami, lokalną społecznością i ekspertami UNESCO. Wspólnie uzgodniliśmy przyszłość jednego z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w Europie. To dowód, że ochrona przyrody może być oparta na wiedzy, dialogu i porozumieniu

– powiedziała ministra Paulina Hennig-Kloska.  

-Plan Zarządzania dla Puszczy Białowieskiej to nie tylko ochrona cennego dziedzictwa przyrodniczego. To także konkretne działania na rzecz zwiększania retencji wody, odtwarzania naturalnych procesów i ograniczania presji człowieka na najcenniejsze obszary. Będziemy sukcesywnie usuwać nieużytkowane drogi, rozwijać projekty zatrzymywania wody i wdrażać rozwiązania, które pozwolą lepiej chronić ten wyjątkowy las w czasach kryzysu klimatycznego. Puszcza żyje, zmienia się i odzyskuje swoją naturalną dynamikę - naszym zadaniem jest jej w tym nie przeszkadzać– podkreślił wiceminister Mikołaj Dorożała. 

 
Lokalne społeczności zyskały na ochronie

Puszcza Białowieska jest jednym z 1248 obiektów znajdujących się na prestiżowej Liście Obiektów Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zaledwie 235 z nich to dobra przyrodnicze.  Jej symbolem jest oczywiście żubr, który właśnie w Puszczy Białowieskiej miał swą ostoję i tu został uratowany od zagłady. W 2014 r. Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO przyjął propozycję wpisania całej Puszczy Białowieskiej na Listę Światowego Dziedzictwa. Nie budziła żadnych zastrzeżeń społeczności międzynarodowej. Od tego czasu Polska była zobowiązana do przygotowania Planu Zarządzania dla Obiektu. 

Dokument został przygotowany na podstawie szerokiego procesu konsultacyjnego – obejmującego 17 analiz oraz ponad 45 spotkań z udziałem samorządów, naukowców, organizacji społecznych i mieszkańców regionu. Uwzględnia zarówno rekomendacje Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, jak i potrzeby lokalnych społeczności oraz uwarunkowania związane z bezpieczeństwem państwa. Istotnym elementem działań towarzyszących wdrażaniu Planu jest również wsparcie dla samorządów – w 2025 r. gminy Puszczy Białowieskiej oraz powiat hajnowski otrzymały łącznie ok. 12,5 mln zł tzw. subwencji ekologicznej, rekompensującej ograniczenia wynikające z ochrony przyrody. W 2026 r. potrzeby ekologiczne gmin Puszczy Białowieskiej oraz powiatu hajnowskiego uwzględniane w subwencji ogólnej wynoszą 21,6 mln zł.