Od czwartku, 13 lutego 2025 roku, mieszkańcy dziesięciu gmin wokół Poznania mogą skorzystać z Olejomatów – innowacyjnych urządzeń do zbiórki zużytego oleju spożywczego. Wielkopolska dołączyła tym samym do ogólnopolskiego systemu recyklingu UCO (Used Cooking Oil), którego celem jest ograniczenie zanieczyszczenia środowiska i ochrona infrastruktury kanalizacyjnej.

Problem nieprawidłowej utylizacji oleju – skutki dla środowiska i kanalizacji

Zużyty olej spożywczy często trafia do zlewu lub toalety, co jest poważnym błędem. W kanalizacji powoduje on zatory, zwężenie średnicy rur i awarie infrastruktury, które generują wysokie koszty napraw dla gmin i mieszkańców. Dodatkowo olej przedostający się do wód gruntowych i gleby może prowadzić do ich skażenia.

Jednym z najbardziej ekstremalnych przykładów tego problemu jest zjawisko fatbergów – mas tłuszczu i odpadów, które blokują systemy kanalizacyjne miast. – W Londynie w 2017 roku usunięcie 250-metrowego fatberga ważącego 130 ton kosztowało setki tysięcy funtów. Podobne problemy występują także w Polsce – m.in. w Warszawie, Krakowie czy Poznaniu, gdzie regularnie dochodzi do zatorów kanalizacyjnych spowodowanych nagromadzeniem tłuszczów, odpadów higienicznych oraz innych substancji, które nie powinny trafiać do sieci ściekowej. Choć problem w polskich miastach nie osiąga skali londyńskich fatbergów, to wciąż generuje wysokie koszty napraw i utrzymania infrastruktury kanalizacyjnej – mówi Małgorzata Rdest, Wiceprezes EMKA S.A. i inicjatorka projektu Olejomaty.

Czym są Olejomaty i jak działają?

Olejomaty to nowoczesny system zbiórki zużytego oleju spożywczego, który pozwala mieszkańcom w prosty sposób dbać o środowisko. Obsługa jest intuicyjna i składa się z kilku kroków:

1.    Zarejestruj się w aplikacji Olejomaty – aby dołączyć do zbiórki należy założyć konto w aplikacji OLEJOMATY, która umożliwia udział w programie zbierania zużytego oleju spożywczego (UCO). Aplikacja jest bezpłatna, dostępna w App Store / Google Play.

2.    Pobierz specjalną butelkę – z Olejomatu, po zeskanowaniu kodu QR z aplikacji, wystarczy pobrać bezpłatną pustą butelkę dostosowaną do przechowywania zużytego oleju. Jest ona wykonana z ekologicznego materiału i odporna na wysokie temperatury.

3.    Napełnij butelkę zużytym olejem spożywczym – olej po smażeniu, resztki tłuszczu z konserw czy olej z sałatek należy stopniowo zbierać w butelce w domu. W przeciętnym gospodarstwie domowym butelka napełnia się około półtora miesiąca.

4.    Oddaj pełną butelkę do Olejomatu – po zeskanowaniu kodu QR na urządzeniu, drzwiczki otwierają się automatycznie, umożliwiając umieszczenie i oddanie pełnej butelki.

5.    Odbierz nową butelkę – po oddaniu pełnej butelki, i ponownym zeskanowaniu kodu QR z aplikacji, system wydaje nową, pustą butelkę do dalszego zbierania oleju.

6.    Zyskaj punkty i wymień je na nagrody – użytkownicy korzystający z aplikacji mobilnej Olejomaty mogą zbierać punkty za każdą oddaną butelkę. Po uzbieraniu określonej liczby punktów można wymienić je na nagrody, np. sadzonki drzew w ramach akcji „Olej zdasz, drzewko masz!”.

Co dzieje się z oddanym olejem?

Zużyty olej zebrany w Olejomatach jest regularnie odbierany i przetwarzany. Może być wykorzystywany do produkcji biopaliw, kosmetyków, środków czystości oraz biodegradowalnych tworzyw sztucznych.

– Zużyty olej spożywczy, odpowiednio zebrany i poddany recyklingowi, może zostać wykorzystany do produkcji biodiesla, który zmniejsza emisję gazów cieplarnianych nawet o 90% w porównaniu do tradycyjnych paliw. Jest również wykorzystywany w przemyśle chemicznym do wytwarzania ekologicznych detergentów oraz w produkcji biodegradowalnych tworzyw sztucznych. Dzięki Olejomatom mieszkańcy mogą przyczynić się do efektywnego recyklingu tego surowca i ograniczenia zanieczyszczenia środowiska – mówi Małgorzata Rdest z projektu Olejomaty.

Co dalej?

Uruchomienie Olejomatów w wielkopolskich gminach jest częścią szerszej strategii rozwoju ogólnopolskiego systemu zbiórki UCO. W przyszłości projekt może objąć kolejne miejscowości oraz poszerzyć katalog korzyści dla użytkowników.

Gminy, które wprowadzą Olejomaty, mogą:

•    Zmniejszyć liczbę awarii kanalizacji, co oznacza niższe koszty eksploatacyjne.
•    Ograniczyć zanieczyszczenie wód gruntowych i gleby.
•    Włączyć mieszkańców w system recyklingu, który jest standardem w wielu krajach Europy.

– To dopiero początek. Liczymy, że mieszkańcy chętnie zaangażują się w projekt, a w przyszłości Olejomaty pojawią się w kolejnych miastach. Chcemy, aby stały się częścią nowoczesnego i ekologicznego systemu gospodarowania odpadami – podsumowuje Małgorzata Rdest.

Więcej informacji: olejomaty.pl