Wiele gatunków owadów znalazło się na granicy swoich możliwości, jeśli chodzi o przystosowanie się do ocieplenia klimatu. Szczególnie zagrożone są insekty w Amazonii.

Naukowcy z Uniwersytetu w Würzburgu (Niemcy) ostrzegają, że oceny tolerancji cieplnej tropikalnych owadów, takich jak ćmy, muchy czy chrząszcze, dają alarmujący obraz.

Problem gatunków nizinnych

- Podczas gdy gatunki występujące na większych wysokościach mogą przynajmniej w krótkim czasie zwiększać swoją tolerancję na ciepło, wiele gatunków nizinnych w dużej mierze nie posiada takiej zdolności – mówi Kim Holzmann, autor publikacji, która ukazała się w piśmie „Nature”.

- Rosnące temperatury mogą mieć ogromny wpływ na populacje owadów, zwłaszcza w regionach o największej bioróżnorodności na świecie. Ponieważ owady pełnią w ekosystemach kluczowe funkcje jako zapylacze, organizmy rozkładające materię organiczną oraz drapieżniki, istnieje ryzyko daleko idących konsekwencji dla całych ekosystemów – ostrzega współautor badania, Marcell Peters.

Eksperci zwracają uwagę, że owady stanowią ok. 70 proc. zwierząt, przy czym większość żyje w rejonach tropikalnych. Jednocześnie niewiele wiadomo o tym, jak sobie radzą z ociepleniem.

Badanie granic tolerancji temperaturowej

Teraz zbadano granice tolerancji temperaturowej ponad 2 tys. gatunków owadów, zbierając odpowiednie dane w latach 2022–2023 na różnych wysokościach w Afryce Wschodniej i Ameryce Południowej, od chłodnych lasów górskich po gorące lasy deszczowe i nizinne sawanny.

Aby lepiej zrozumieć strukturę białek insektów, badacze przeanalizowali genomy wielu gatunków. Oprócz problemów z dostosowaniem, zauważono także różnice w tolerancji cieplnej między różnymi grupami owadów. Jak tłumaczą autorzy analizy, to prawdopodobnie wynik różnej struktury i stabilności obecnych w tych organizmach białek. To kluczowa informacja.

- Właściwości te są dość mocno utrwalone w ewolucyjnym drzewie rodowym owadów i mogą ulegać zmianom jedynie w ograniczonym stopniu. Wyniki sugerują, że podstawowe cechy tolerancji na wysoką temperaturę są głęboko zakorzenione w biologii i nie mogą się szybko dostosować do nowych warunków klimatycznych - mówi dr Peters.

Niepokojące prognozy dla Amazonii

Według oceny badaczy szczególnie niepokojące są prognozy dla Amazonii.

- Jeśli globalne ekosystemy będą nadal się bez zahamowania ocieplać, przewidywane w przyszłości temperatury doprowadzą do krytycznego stresu cieplnego nawet u połowy gatunków owadów występujących w tym regionie - mówi dr Holzmann.

Marek Matacz

mat/ zan/

Fot. Depositphotos