Podczas PowerConnect Energy Summit w gdańskim Amberexpo odbył się panel poświęcony "Local content w polskiej transformacji energetycznej". Debata objęła kluczowe zagadnienia - od atomu, przez gaz, po finansowanie i nadzór inwestycji.

W panelu udział wzięli: Jakub Jaworowski - członek Zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego, Ilona Deręgowska - wiceprezes Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu SA, dr Szymon Paweł Moś - prezes Zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa, Sławomir Hinc - prezes Zarządu Gaz-System, Marek Woszczyk - prezes Zarządu Polskie Elektrownie Jądrowe i Marcin Laskowski - wiceprezes Zarządu ds. Regulacji w PGE Polska Grupa Energetyczna.

Polska elektrownia jądrowa to kluczowy projekt energetyczny realizowany przez Polskie Elektrownie Jądrowe, którego celem jest budowa pierwszej w Polsce elektrowni atomowej. Inwestorem jest państwowa spółka, natomiast wykonawcą elektrowni amerykańskie konsorcjum: Westinghouse Electric Company oraz Bechtel. Local content pojawia się na poziomie podwykonawców i łańcucha dostaw, to właśnie tutaj polskie firmy mogą brać udział w projekcie, a debata o ich udziale wkracza w bardziej operacyjny etap. 

- Local content to nie adres rejestrowy. To wykorzystanie realnych kompetencji polskich firm. Wykorzystujemy to, w czym polski biznes jest silny czyli m. in. budownictwo, konstrukcje stalowe, zaplecze wykonawcze - mówił Marek Woszczyk, prezes Zarządu Polskie Elektrownie Jądrowe. 

- Do tej pory wydaliśmy ponad miliard złotych, zawierając ponad 400 kontraktów tylko z polskimi firmami. Z czego jedna czwarta jest z Pomorza. 

Jak dodał bezpieczeństwo energetyczne to nie jest stricte bezpieczeństwo dostarczania energii, ale bezpieczeństwo w ogóle.

Z kolei o tym, czy budowany jest w Polsce hub gazowy, który mógłby być istotną siłą strategiczną, mówił Sławomir Hinc, prezes Zarządu Gaz-System. 

- Można powiedzieć, że ten hub już jest w zdecydowanej większości zbudowany. Hub rozumiany jako miejsce, w którym to infrastruktura decyduje o możliwości stworzenia warunków dostaw gazu z różnych kierunków i możliwości także transportu tego gazu w różnych kierunkach, to jest właśnie ten hub, który dzięki pewnemu konsensusowi w gazownictwie przez wiele lat został w dużej części zrealizowany.

- Mieliśmy do czynienia ostatnio z dwoma dużymi zdarzeniami. Jedno dotyczyło pogody, bardzo niskich temperatur w okresie stycznia, lutego, a drugie to szok podażowy, czyli zamknięcie Zatoki Perskiej i możliwość eksportu gazu LNG - i te wstrząsy nie przyłożyły się w żaden sposób na sytuację tutaj u nas w kraju. System stabilnie dostarczał gaz, dzięki temu właśnie, że te inwestycje infrastrukturalne zostały wykonane i można powiedzieć, że także dzięki temu, że ten hub już w dużej części został zbudowany - mówił prezes Hinc dodając, że na dzień dzisiejszy Polska jest przygotowana do tego, aby sprowadzić do Polski ponad 35-37 mld m3, czyli dwa razy więcej, niż jest lokalnie jest to potrzebne.

- Mamy potencjał na to, żeby jako ten hub, ten gaz także dostarczyć do naszych krajów sąsiadujących. I to się działo tej zimy. Polska była jednym z głównych dostawców gazu (styczeń, luty) na rynek ukraiński, ale także na rynek litewski (luty) i krajów sąsiadujących z Litwą. 

- To, co się dzieje w Zatoce Gdańskiej [red. Terminal FSRU] pozwoli nam jeszcze zwiększyć te możliwości operacyjne. Dodam jeszcze, że ten hub, rozumiany jako infrastruktura, jako możliwość transportu wejścia i wyjścia tego gazu w różnych kierunkach, on musi być wsparty także rozwojem tej części rynkowej, regulacyjno-rynkowej i właściwie powstania na infrastrukturze konkurencyjnego rynku gazu.

Podsumowując prezes Gaz-Systemu zaznaczył, że wieloletnie doświadczenie w kontraktowaniu gazu z USA, Katarem i Australią Polska zbudowała unikalne kompetencje w obrocie surowcem, negocjowaniu umów oraz organizacji efektywnych ścieżek dostaw. Te umiejętności pozwalają nie tylko zabezpieczać krajowe potrzeby energetyczne, ale także wspierać sąsiadujące państwa, które nie zawsze miały możliwość rozwinięcia podobnych kompetencji. W tym kontekście local content oznacza realne wykorzystanie krajowego doświadczenia i wiedzy w praktyce.

O tym, jak działalność Polskiej Grupy Energetycznej w różnych obszarach transformacji energetycznej przekłada się na krajowy local content mówił Marcin Laskowski, wiceprezes Zarządu ds. Regulacji w PGE Polska Grupa Energetyczna.

- W niektórych segmentach krajowy udział osiągnął już poziomy, które można uznać za wzorcowe. W dystrybucji local content wynosi 85 proc., co oznacza, że zdecydowana większość prac, od modernizacji sieci po rozwój infrastruktury niskiego i średniego napięcia, wykonywana jest przez krajowe firmy. W dodatku dystrybucja przez najbliższe 10 lat ma przed sobą inwestycje na poziomie 75 mld zł, co gwarantuje stabilny wzrost kompetencji polskich przedsiębiorstw na lata - powiedział Marcin Laskowski.

Polskie firmy uczestniczą nie tylko w budowie i montażu, ale także w produkcji materiałów i urządzeń niezbędnych do funkcjonowania nowoczesnej, elastycznej sieci energetycznej.

Podobnie w sektorze morskiej energetyki wiatrowej PGE wspiera polskich wykonawców. Baza serwisowa w Ustce, port instalacyjny w Gdańsku oraz produkcja dużych komponentów, takich jak wieże i siłownie wiatrowe, odbywa się lokalnie, co pozwala rozwijać kompetencje i zdolności produkcyjne krajowych firm.

Cała strategia PGE pokazuje, że inwestycje w energetykę nie są tylko finansową decyzją - to także świadome budowanie kompetencji, miejsc pracy i innowacji w Polsce.

O tym, jakie mechanizmy prawne i operacyjne spółki państwowe mają do dyspozycji, aby wspierać i zapewniać realny udział polskich firm w kontraktach i projektach mówiła Ilona Deręgowska - wiceprezes Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu SA. 

- Jeżeli chodzi o możliwości polskich spółek w zakresie egzekwowania local contentu, mogę powiedzieć tylko tyle, że proces prac nad angażowaniem polskich przedsiębiorstw zaczyna się na samym początku, gdy powstaje koncepcja projektowa. Natomiast local content budowany jest nie tylko w energetyce, w zbrojeniówce, w sektorze medycznym, ale jakby w całej gospodarce i tutaj w momencie, kiedy myślimy o projekcie, już należy zweryfikować i zinwentaryzować możliwości naszego łańcucha dostaw, czyli na początku musimy wiedzieć, co chcemy zrobić i przy użyciu jakich materiałów, jakich kompetencji i skutecznie to wdrażać. Informacja na temat lokalnych dostawców jest, jak się okazuje, kluczowa, ale ta informacja musi być zorganizowana.

- Co mam na myśli? To znaczy musimy w jakiś sposób systemowy wiedzieć, czy po pierwsze posiadamy na rynku lokalnym, czy rynku krajowym dostawcę, który jest w stanie dostarczyć produkt czy usługę wymaganą w projekcie. Musimy do niego dotrzeć, musimy zweryfikować w jakim czasie i w jakiej jakości jest w stanie nam zrealizować usługę czy dostarczyć produkt. I to jest jakby podstawa. W dalszej części budowy projektu skupiamy się oczywiście na zamówieniach i zapytaniach ofertowych, które kierujemy do rynku. I tutaj już na etapie skierowanego zapytania ofertowego powinniśmy w jasny sposób sprecyzować, co chcemy, w jakiej jakości i jakby wkomponować elementy, które pozwolą tym naszym lokalnym dostawcom zaistnieć w tym procesie. Później są już kwestie bardzo formalne, jeżeli mówimy o strategicznych projektach rządowych.

- Mamy system zamówień publicznych, alebardzo duża część środków publicznych jest wydatkowana poza ustawą o zamówieniach publicznych. Bardzo duża też część tych środków musi być mądrze dystrybuowana właśnie w krajowe łańcuchy dostaw. Natomiast nie możemy zapominać o tym, że jesteśmy w Unii Europejskiej, która też ma swoje regulacje i w żadnym razie te zadania, które są teraz realizowane w projekcie local content nie są jakby w sprzeczności z tym, co mówi Unia.

Jak podsumowała wiceprezes Ilona Deręgowska, polskie podmioty nie zyskają kompetencji, jeśli nie da im się możliwości uczestniczenia w strategicznych przetargach.

- Prawdą jest też, że nie w każdych obszarach posiadamy kompetencje, ale nie ma innej drogi do budowania tych kompetencji, jak po prostu doświadczenie i umożliwienie zaistnienia właśnie w takim konkursie.

Prezes Zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa mówił z kolei o tym, czy polskie firmy, a w szczególności spółka, na której stoi czele, przygotowuje się do zdobywania kompetencji w zakresie transportu wodoru i biometanu, aby móc konkurować w przyszłości na rynku europejskim i światowym. 

- Aby przygotowywać się do nowych wyzwań, czy to będzie wodór, czy różnego rodzaju inne rozwiązania wysokotechnologiczne, również związane z przesyłem, czy transportem paliwa gazowego, z pomiarami itd. kluczowe jest dla tych podmiotów to, aby mogły zaplanować swój rozwój. Bo te kompetencje są możliwe do nabycia. I to zaplanowanie rozwoju bardzo istotne jest właśnie w kontekście komunikacyjnym. My to robimy. Spotykamy się z naszymi wykonawcami, wydajemy stabilnie rok rocznie w Polsce 3,5 mld zł, inwestujemy tutaj na naszym rodzimym rynku. Spotykając się z wykonawcami, mówimy o tym, co planujemy zrobić, gdzie, w jaki sposób, również jakie są nasze wymagania. To nie zawsze są łatwe spotkania, ale one są. 

Jak podsumował, za wymiarem komunikacyjnym musi iść także ten aspekt finansowy.

- Często barierą dla lokalnych wykonawców - tych, którzy chcą rosnąć z małych w średnie, ze średnich w duże, a czasem nawet w podmioty publiczne - jest brak odpowiedniego lewara finansowego. My o tym pamiętamy i wprowadzamy rozwiązania, które mają to ułatwić, np. faktoring. Korzystając z naszej siły ekonomicznej, udostępniamy to narzędzie wykonawcom w sposób praktycznie automatyczny - wystarczy podpięcie do odpowiednich systemów. Dzięki temu mogą otrzymać płatność za wykonaną pracę w ciągu dwóch dni na korzystnych warunkach rynkowych. Następnie my rozliczamy się z polskim bankiem, z którym wdrożyliśmy klasyczny mechanizm faktoringu.