Według najnowszego raportu Instytutu Wody, Środowiska i Zdrowia Uniwersytetu Narodów Zjednoczonych (UNU-INWEH), trzy czwarte światowej populacji – około 6,1 miliarda ludzi – mieszka obecnie w krajach, w których zasoby wody słodkiej są klasyfikowane jako niezabezpieczone lub krytycznie niezabezpieczone. Cztery miliardy osób doświadcza poważnego niedoboru wody przez co najmniej jeden miesiąc w roku, a 2,2 miliarda ludzi nadal nie ma dostępu do bezpiecznie zarządzanej wody pitnej.

Raport „Global Water Bankruptcy”, opublikowany 20 stycznia 2026 r., wprowadza nowe pojęcie „bankructwa wodnego” – stanu, w którym wieloletnie nadmierne wykorzystanie zasobów wodnych przekroczyło możliwości ich naturalnej odnowy, powodując nieodwracalne lub ekstremalnie kosztowne straty w naturalnym kapitale wodnym. Autorzy podkreślają, że tradycyjne określenia „stres wodny” czy „kryzys wodny” nie oddają już skali problemu – wiele systemów wodnych na świecie już „zbankrutowało”.

Najbardziej dramatyczna sytuacja panuje w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (region MENA), gdzie niemal cała populacja narażona jest na ekstremalnie wysoki stres wodny. Wśród państw znajdujących się w najgorszej sytuacji wymienia się regularnie: Bahrajn, Katar, Kuwejt, Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Liban, Cypr, Arabia Saudyjska, Jemen, Iran, Izrael, Egipt, Jordania. 

W tych krajach zużycie wody odnawialnej często przekracza 80–100% dostępnych zasobów, co prowadzi do chronicznego wyczerpywania złóż podziemnych, osiadania terenu i częstych racjonowań dostaw.

Dodatkowo bardzo trudne położenie mają kraje takie jak Indie, Pakistan, Meksyk, Południowa Afryka, Etiopia, Somalia oraz państwa basenu Amazonki i Sahelu, gdzie niedobory nasilają się w okresach suszy.

Raport UNU-INWEH wzywa do pilnego, globalnego „resetu” polityki wodnej opartej na realistycznej akceptacji nowej rzeczywistości oraz do natychmiastowych działań adaptacyjnych – zanim nieodwracalne straty staną się normą w jeszcze większej liczbie regionów świata.

Sytuacja w Polsce to wyraźne sygnały ostrzegawcze

Polska nie znajduje się wśród krajów o krytycznym lub ekstremalnym poziomie stresu wodnego na skalę globalną. Jednak w ostatnich latach (w tym w 2025 r.) kraj doświadczył silnych deficytów opadów w kluczowych okresach wegetacyjnych, co przełożyło się na suszę rolniczą i hydrologiczną w wielu regionach (szczególnie Mazowsze, Wielkopolska, Kujawy, Lubuskie, Podlasie).

Raporty IMGW-PIB i IUNG z 2025 r. wskazywały na znaczące niedobory wody w glebie wiosną i latem, rekordowo niskie stany wód gruntowych oraz liczne gminy objęte suszą rolniczą.

Na początku 2026 r. sytuacja poprawiła się dzięki obfitszym opadom jesienno-zimowym, jednak eksperci ostrzegają, że długoterminowy bilans wodny Polski pozostaje ujemny w wielu dorzeczach, a zmiany klimatu (cieplejsze zimy, krótszy okres zalegania śniegu, częstsze ekstremalne zjawiska) zwiększają ryzyko powtarzających się epizodów suszy. Bez przyspieszonej realizacji retencji, poprawy gospodarki wodnej i adaptacji rolnictwa Polska może w najbliższych dekadach zbliżyć się do poziomu „wysokiego stresu wodnego” w okresach suchych.

_{Fot: Depositphotos}