Rekordowa fala upałów w Europie, która miała miejsce między 23 czerwca a 2 lipca 2025 roku, spowodowała około 2300 zgonów w 12 miastach, z czego 1500 przypisuje się zmianom klimatycznym – wynika z analizy World Weather Attribution oraz naukowców z Imperial College London i London School of Hygiene & Tropical Medicine. 

Zmiany klimatyczne zwiększyły temperaturę podczas fali upałów nawet o 4°C, co trzykrotnie zwiększyło liczbę zgonów związanych z upałami oceniają badacze. Czerwiec 2025 był piątym najgorętszym czerwcem w historii Europy, a w Europie Zachodniej odnotowano rekordową średnią temperaturę 20,49°C, o 2,81°C powyżej średniej z lat 1991–2020. 

Wysokimi temperaturami szczególnie dotknięte zostały miasta takie jak Mediolan, Paryż i Barcelona. 

Jak zabija upał

Wysoka temperatura może poważnie wpływać na zdrowie, szczególnie podczas fal upałów, ponieważ organizm ludzki ma ograniczone możliwości radzenia sobie z ekstremalnym ciepłem. Ciało ludzkie reguluje temperaturę poprzez pocenie się i oddawanie ciepła. W ekstremalnych warunkach, gdy temperatura otoczenia jest bardzo wysoka, a wilgotność utrudnia parowanie potu, organizm nie jest w stanie skutecznie się ochłodzić. Prowadzi to do wzrostu temperatury ciała, co może skutkować udarem cieplnym – stanem zagrażającym życiu.

Intensywne pocenie się prowadzi do utraty płynów i elektrolitów (np. sodu, potasu). Bez odpowiedniego nawodnienia krew staje się gęstsza, co obciąża serce i nerki, a w skrajnych przypadkach prowadzi do niewydolności narządów. Jednocześnie wysoka temperatura zmusza serce do intensywniejszej pracy, aby przepompować krew do skóry w celu chłodzenia. To dodatkowe obciążenie może prowadzić do zawału lub innych problemów sercowo-naczyniowych, szczególnie u osób z istniejącymi schorzeniami.

Gorące i wilgotne powietrze może pogarszać choroby płuc, takie jak astma, utrudniając oddychanie. Przegrzanie może powodować dezorientację, omdlenia, a nawet drgawki, zwłaszcza w przypadku udaru cieplnego, gdy temperatura ciała przekracza 40°C.

Zagrożeni seniorzy

Osoby starsze (powyżej 65 lat) stanowiły 88% ofiar, co podkreśla ich szczególną podatność na ekstremalne upały. Jednocześnie we wnioskach z raportu podkreślono, że nie są to wszystkie ofiary upałów, wiele państwo nie prowadzi bowiem statystyk pozwalających w prosty sposób powiązać zgonu z temperaturą powietrza.

Z wiekiem organizm gorzej radzi sobie z regulacją temperatury. Skóra staje się cieńsza, gruczoły potowe są mniej wydajne, a reakcje fizjologiczne na ciepło są osłabione. Wiele osób starszych cierpi na schorzenia takie jak nadciśnienie, choroby serca, cukrzyca czy demencja, które pogarszają zdolność organizmu do radzenia sobie z upałem. Leki, np. diuretyki czy beta-blokery, mogą dodatkowo zaburzać termoregulację lub nasilać odwodnienie.

_{Fot: Depositphotos}