Kazachstańska Agencja Energii Atomowej ogłosiła, że rosyjski państwowy koncern Rosatom został wybrany na lidera międzynarodowego konsorcjum, które zbuduje pierwszą elektrownię jądrową w tym kraju.

Decyzja została podjęta po analizie ofert od kilku międzynarodowych dostawców, w tym z Chin, Francji i Korei Południowej, przy uwzględnieniu kryteriów takich jak bezpieczeństwo, jakość szkolenia personelu i efektywność kosztowa. Inwestycja, szacowana na 10–12 miliardów dolarów, ma być zlokalizowana w Ulken nad jeziorem Bałchasz, a prace projektowe rozpoczęły się w 2025 roku, z planowanym wbiciem pierwszej łopaty w 2026 roku.

Elektrownia ma mieć łączną moc od 1200 do 2400 MW, w zależności od ostatecznej konfiguracji. Najczęściej wspomina się projekt z dwoma reaktorami typu VVER-1200, każdy o mocy 1200 MW. Szczegóły techniczne, takie jak liczba reaktorów i ich dokładna specyfikacja, są jeszcze dopracowywane, ponieważ inwestycja jest na etapie prac projektowych.

Przełom w Kazachstanie

Kazachstan nie posiadał dotychczas działających elektrowni jądrowych w rozumieniu komercyjnych obiektów do produkcji energii. Jednak w przeszłości, w czasach Związku Radzieckiego, na terenie Kazachstanu funkcjonował reaktor jądrowy BN-350 w Aktau, który działał od 1973 do 1999 roku. Był to reaktor typu sodowego, wykorzystywany głównie do desalinizacji wody morskiej, ale także do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Po jego wyłączeniu Kazachstan nie miał aktywnych elektrowni jądrowych. Obecny projekt budowy elektrowni jądrowej z udziałem Rosatomu, będzie pierwszą komercyjną elektrownią jądrową w historii kraju.

Kazachstan, czyli uranowa potęga

Kazachstan ma doświadczenie w sektorze jądrowym, ponieważ jest jednym z największych producentów uranu na świecie i prowadzi badania jądrowe, m.in. w Narodowym Centrum Jądrowym w Kurczatowie.

Kazachstan nie tylko wydobywa uran, ale od 2021 roku rozwija również produkcję gotowego paliwa jądrowego, głównie dzięki współpracy międzynarodowej. Kluczowym projektem jest fabryka Ulba-TVS LLP w Oskemen, będąca joint venture między Kazatompromem (51% udziałów) a chińską firmą China General Nuclear Power Corporation (CGNPC) (49%). Zakład ten, uruchomiony oficjalnie w listopadzie 2021 roku, produkuje zestawy paliwowe na bazie nisko wzbogaconego uranu (LEU). Pierwsza dostawa 30 ton LEU została wysłana do Chin koleją w 2022 roku, a umowa z CGNPC zakłada dostawy przez co najmniej 20 lat. Fabryka jest zdolna produkować do 200 ton ekwiwalentu LEU rocznie.

Według aktualnie dostępnych badań Kazachstan posiada 14% rozpoznanych na świecie zasobów uranu. Uran z Kazachstanu trafia nie tylko do Chin, ale też USA, Unii Europejskiej, Indii i Korei Płd. 

Wśród sąsiadów Kazachstanu w Azji Środkowej (Uzbekistan, Kirgistan, Turkmenistan) nie ma obecnie działających elektrowni jądrowych, natomiast Uzbekistan rozpoczął współpracę z Rosją w celu budowy małego reaktora. Natomiast 9 czerwca 2025 roku Rosja i Iran podpisały przełomową umowę dotyczącą budowy ośmiu nowych reaktorów jądrowych na terytorium Iranu, w tym czterech w południowym mieście Buszehr.