Magazyny energii po raz pierwszy zostały uznane przez państwo za jeden z filarów transformacji energetycznej. Polskie Stowarzyszenie Magazynowania Energii (PSME) ocenia finalną wersję KPEiK jako przełomową dla branży, jednocześnie apelując o wyznaczenie konkretnych celów inwestycyjnych oraz stworzenie programu rozwoju krajowego przemysłu magazynowania energii.

Istotnym sygnałem jest wyodrębnienie w KPEiK osobnego działania poświęconego rozwojowi rynku magazynów energii elektrycznej i magazynów ciepła. Zdaniem ekspertów oznacza to zmianę podejścia do magazynowania energii, z rozwiązania wspierającego na element niezbędny dla funkcjonowania nowoczesnego systemu energetycznego.

– Przez lata magazyny energii były traktowane jako dodatek do transformacji. Dziś państwo po raz pierwszy mówi wprost: bez magazynów nie będzie skutecznej transformacji energetycznej. To bardzo ważny moment dla całej branży. W finalnej wersji KPEiK magazyny energii zostały potraktowane nie jako dodatek do transformacji energetycznej, ale jako jeden z warunków jej powodzenia. Bez odpowiedniej skali magazynowania trudno będzie efektywnie integrować odnawialne źródła energii, zwiększać elastyczność systemu i w pełni wykorzystać potencjał inwestycji realizowanych w systemie elektroenergetycznym, ciepłownictwie i ogrzewnictwie – mówi Barbara Adamska, prezes zarządu Polskiego Stowarzyszenia Magazynowania Energii.

Według Barbary Adamskiej, rozwój magazynowania energii będzie jednym z najważniejszych obszarów inwestycyjnych polskiej energetyki w nadchodzącej dekadzie. Wraz ze wzrostem udziału OZE i elektryfikacją gospodarki, potrzeba zwiększania elastyczności systemu będzie systematycznie rosła, a magazyny energii staną się kluczowym elementem infrastruktury energetycznej.

– Dzisiaj dyskutujemy o bezpieczeństwie energetycznym, ale równie ważne jest bezpieczeństwo gospodarcze. Magazyny energii to nie tylko urządzenia instalowane w systemie elektroenergetycznym. To także produkcja komponentów, energoelektronika, oprogramowanie, usługi integratorskie, recykling i wysoko kwalifikowane miejsca pracy – zaznacza ekspertka.

Mocne strony

PSME zwraca uwagę, że dokument trafnie definiuje szeroki zakres funkcji magazynów energii. Wśród nich wymienia m.in. poprawę stabilności systemu elektroenergetycznego, zwiększenie bezpieczeństwa dostaw energii, wsparcie rynku bilansującego, optymalizację pracy instalacji prosumenckich czy ograniczanie kosztów rozbudowy infrastruktury sieciowej.

Pozytywnie oceniono również podejście zakładające rozwój różnych technologii magazynowania. Według Stowarzyszenia polski rynek potrzebuje całego portfela rozwiązań – od magazynów prosumenckich i przemysłowych, przez wielkoskalowe magazyny bateryjne, elektrownie szczytowo-pompowe i magazyny ciepła, po technologie Power to Heat oraz przyszłe rozwiązania wykorzystujące wodór.

Istotnym elementem KPEiK jest także silne powiązanie magazynów energii z rozwojem odnawialnych źródeł energii. Dokument zakłada, że udział OZE w produkcji energii elektrycznej w 2030 r. przekroczy 50 proc., co wymaga znaczącego zwiększenia elastyczności systemu.

– Im większy udział źródeł zależnych od warunków pogodowych, tym większe znaczenie magazynowania energii. Bez magazynów będziemy coraz częściej mierzyć się z ograniczeniami generacji, przeciążeniami sieci, rosnącymi kosztami bilansowania i utratą części energii produkowanej przez OZE. To właśnie magazyny pozwalają przekształcić niesterowalną produkcję energii w przewidywalny i bezpieczny system energetyczny – podkreśla Barbara Adamska.

Istotne jest też uwzględnienie w KPEiK magazynów ciepła oraz technologii Power to Heat. Dokument wskazuje na potrzebę ścisłej integracji elektroenergetyki i ciepłownictwa, dzięki której nadwyżki energii z OZE mogłyby być wykorzystywane do produkcji i magazynowania ciepła, a sektor ciepłowniczy mógłby wspierać stabilizację systemu elektroenergetycznego.

Wśród mocnych stron dokumentu Stowarzyszenie wymienia także zapowiedź konkretnych instrumentów wspierających rozwój rynku, takich jak taryfy dynamiczne, programy wsparcia dla magazynów energii elektrycznej i ciepła, działania badawczo-rozwojowe czy rozwój standardów związanych z certyfikacją i cyberbezpieczeństwem.

Obszary wymagające dopracowania

Jednocześnie PSME wskazuje na obszary wymagające dopracowania. Najważniejszym z nich jest brak konkretnych celów ilościowych dotyczących rozwoju magazynowania energii. W dokumencie głównym brakuje celu określonego jako moc i pojemność magazynów energii elektrycznej oraz magazynów ciepła do 2030 i 2040 r. Takie wartości pojawiają się dopiero w załącznikach jako wyniki scenariuszy i założenia modelowe. W scenariuszu WAM załącznik do KPEiK wskazuje wzrost mocy magazynów energii do 5,9 GW w 2030 r. i 19,1 GW w 2040 r., a pojemności magazynów ciepła w ciepłownictwie systemowym do 124 GWh w 2030 r. i 576 GWh w 2040 r. To pokazuje skalę potrzeb, ale nie zastępuje wykonawczego celu państwa, harmonogramu ani mechanizmu monitorowania rozwoju magazynów.

– KPEiK bardzo dobrze opisuje rolę magazynów energii, ale nie odpowiada na pytanie, jakiej mocy i pojemności magazynów Polska będzie potrzebowała w kolejnych latach. Bez takich wskaźników trudno będzie ocenić, czy tempo rozwoju rynku odpowiada założonym celom – zauważa Barbara Adamska.

Zdaniem Stowarzyszenia niewystarczająco wyeksponowany został również aspekt gospodarczy i przemysłowy związany z rozwojem magazynowania energii. Chodzi nie tylko o same instalacje magazynowe, ale również o rozwój krajowego przemysłu bateryjnego, energoelektroniki, systemów zarządzania energią, oprogramowania, usług integratorskich, recyklingu oraz kompetencji inżynierskich.

– Magazyny energii to nie tylko infrastruktura potrzebna do transformacji energetycznej. To również ogromna szansa dla polskiej gospodarki. Jeżeli państwo wskazuje magazyny jako jeden z filarów transformacji, powinno równolegle pokazać, jak wykorzystać ten proces do budowy krajowego łańcucha wartości, miejsc pracy i przewag konkurencyjnych. W przeciwnym razie będziemy rozwijać system energetyczny, ale nie zadbamy w wystarczającym stopniu o wartość dodaną dla polskiej gospodarki – podkreśla Prezes PSME.

Kolejnym krokiem powinno być przygotowanie szczegółowego programu wykonawczego dla rynku magazynowania energii. Dokument taki powinien określać cele ilościowe dla magazynów energii elektrycznej i ciepła, modele biznesowe, zasady udziału magazynów w rynku mocy i usługach elastyczności oraz działania wspierające rozwój krajowego przemysłu.

Finalna wersja KPEiK stanowi ważny krok naprzód i potwierdza rosnącą rolę magazynowania energii w polskiej transformacji energetycznej. Aby jednak potencjał ten został w pełni wykorzystany, potrzebne są konkretne cele, harmonogram wdrażania działań, stabilne otoczenie regulacyjne oraz strategia rozwoju krajowego sektora magazynowania energii i przemysłu bateryjnego.

– Prawdziwym sukcesem nie będzie wyłącznie liczba magazynów energii zainstalowanych w Polsce. Sukcesem będzie sytuacja, w której wraz z nimi powstaną polskie technologie, kompetencje, miejsca pracy i firmy z sukcesem konkurujące na europejskim i światowym rynku – podsumowuje Barbara Adamska.

Polskie Stowarzyszenie Magazynowania Energii PSME (Polish Energy Storage Association PSME) to wiodąca organizacja branży magazynowania energii i przemysłu bateryjnego w Polsce. Skupia firmy i inne podmioty działające w sektorze magazynowania energii oraz bateryjnym: producentów, integratorów, deweloperów, inwestorów, firmy wykonawcze, EPC, firmy recyclingowe oraz jednostki badawcze i naukowe. Uczestniczy w pracach legislacyjnych oraz w kształtowaniu działań pozalegislacyjnych, prowadzi działalność edukacyjno-informacyjną oraz promuje standardy bezpieczeństwa użytkowania magazynów energii, z uwzględnieniem bezpieczeństwa prawnego, technicznego i ekonomicznego.

fot. Depositphotos