Dłużej utrzymujące się fale upałów i wysokie temperatury nocą prowadzą do tysięcy nadmiarowych zgonów. W Europie, która ociepla się najszybciej spośród wszystkich kontynentów z roku na rok stres cieplny staje się poważnym ryzykiem zdrowotnym zwłaszcza dla chorujących seniorów.   

Majowa fala upałów przyniosła rekordowe temperatury w całej Europie, a czerwcowa okazała się najgorsza, jaką kiedykolwiek odnotowano w Europie Zachodniej. Obecnie, w lipcu, rozwija się kolejna fala upałów. Jeszcze 50 lat temu tak wysokie temperatury jak pojawiły się w czerwcu byłyby praktycznie niemożliwe. Jednak globalne ocieplenie sprawia, że ​​zjawiska te stają się częstsze, dłuższe i bardziej intensywne. W skali globalnej upały są najbardziej zabójczym zjawiskiem pogodowym, pochłaniającym co roku ponad pół miliona istnień ludzkich. Liczba ta będzie rosła, ponieważ nawet gdybyśmy już jutro osiągnęli neutralność klimatyczną, wyemitowany wcześniej dwutlenek węgla nadal powodowałby wzrost temperatur.

 
12 upalnych dni więcej w zaledwie pół wieku 

– To dopiero początek. Sytuacja nabiera tempa i nie chodzi tu tylko o to, że w Londynie jest zbyt gorąco – długofalowe skutki będą katastrofalne - mówi prof. Hugh Montgomery z University College London. Poza strefą międzyzwrotnikową okres w roku, w którym temperatury przekraczają 32°C, wydłużył się w ciągu ostatniego półwiecza o 12 dni. W Europie, kontynencie ocieplającym się najszybciej ze wszystkich sezon silnego stresu termicznego zaczyna się obecnie średnio w czerwcu i trwa niemal do września. Czasami, tak jak w tym roku, rozpoczyna się już w maju. Nie inaczej jest zresztą i w Polsce. Według klimatologa prof. Bogdana Chojnickiego w latach 60. i 70. XX wieku w centralnej części naszego kraju rejestrowano od kilku do około 10 takich dni rocznie. Obecnie liczba ta może sięgać od 20 do nawet 30 dni, a więc ponad dwukrotnie więcej. Jest do drastyczna zmiana. Od lat 70. XX wieku w Europie o 73% wzrosła częstotliwość występowania dni wywołujących stres cieplny, po których następują tropikalne noce (z temperaturą co najmniej 20°C).

Tak wysokie temperatury przekładają się oczywiście na częściej notowane problemy zdrowotne.  - Jeśli fale upałów trwają dłużej i występują częściej, organizm ludzki przez dłuższy czas znajduje się w stanie podwyższonego obciążenia fizjologicznego. Mogą one prowadzić do silniejszej reakcji zapalnej, co ostatecznie stanowi poważne obciążenie dla organizmu – mówi dr Neil Maxwell z Uniwersytetu w Brighton w Wielkiej Brytanii. 

 
Noce tropikalne w Europie stają się nową normą 
 

Przed 1998 rokiem silny stres cieplny w nocy niemal nie występował. Obecnie jednak temperatury w nocy w Europie Zachodniej i innych regionach rosną w tempie dwukrotnie szybszym niż średnia dla globalnego ocieplenia. Spadek temperatury ciała sprzyja zasypianiu. Gdy otoczenie jest zbyt gorące, trudniej jest zasnąć i wejść w fazę głębokiego snu. Z kolei jego brak przez kilka nocy z rzędu może pogorszyć czas reakcji oraz nasilić lęk i stres. Lato 2022 roku, najgorętsze w historii pomiarów, przyniosło w Europie apokaliptycznezjawiska pogodowe. We Francji, Portugalii i Hiszpanii wybuchły pożary lasów. Najdłuższa włoska rzeka, Pad, miejscami wyschła, a w wyniku rekordowo niskiego poziomu wód w Dunaju można było zobaczyć wraki nazistowskich statków wypełnionych materiałami wybuchowymi. W Wielkiej Brytanii temperatura po raz pierwszy przekroczyła 40°C. Z powodu tak ekstremalnych temperatur zmarło ponad 60 tysięcy osób. Najwyższą śmiertelność odnotowano w krajach śródziemnomorskich, gdzie wystąpiły najpoważniejsze anomalie temperaturowe – słupki rtęci we Włoszech, Grecji i Hiszpanii przekraczały 40°C. Kraje te mają również jedne z najstarszych społeczeństw, a organizmy osób starszych są mniej odporne na upał, ponadtoseniorzy częściej cierpią na choroby przewlekłe. - Wysoka temperatura wywołuje również reakcje zapalne, a sama ekspozycja na upał uruchamia w organizmie szereg niekorzystnych procesów biologicznych, które są szkodliwe – zwłaszcza dla osób chorych – wyjaśnia Montgomery.