Dynamiczny rozwój sektora energetyki wiatrowej przynosi za sobą kolejne rekordy oddawanych mocy wraz z szerokim polem do manewru na kolejne lata. Optymizm dynamiki wzrostu sektora hamuje niewystarczające finansowanie, będącego bolączką zarówno na świecie, jak również w kraju.

Ubiegłoroczna produkcja energii elektrycznej pochodząca z odnawialnych źródeł energii osiągnęła poziom 858 TWh, co stanowi wzrost o 49% w stosunku do poprzedniego rekordu z 2022 roku, wynoszącego 577 TWh. Znaczący postęp podkreśla rosnącą rolę odnawialnych źródeł energii w globalnym mikście energetycznym – donosi EMBER w tegorocznej edycji „Global Electricity Review 2025”.

Szczególną rolę w dynamicznym rozwoju OZE odgrywa sektor energetyki wiatrowej, który w ostatnim czasie również odnotował wydanie znaczącego raportu, podsumowującego miniony rok. Globalna Rada Energetyki Wiatrowej (GWEC) opublikowała „Global Wind Report 2025”, będący przeglądem wyników branży wiatrowej za ubiegły rok, jednocześnie prognozujący dalszy rozwój oraz wyzwania stojące przed energetyką wiatrową.

 Ponad 1100 GW z wiatru

Ubiegły rok przyniósł dotychczasowy rekord w rozwoju branży wiatrowej, będący wynikiem dodania 117 GW nowej mocy do sieci na całym świecie. Łączna zainstalowana moc elektrowni wiatrowych wzrosła do 1136 GW, co oznacza 11-procentowy wzrost r/r – czytamy na łamach raportu GWEC. W odniesieniu do onshore wind, po raz drugi z rzędu osiągnięto wynik 100 GW nowych instalacji, zaś łączny wskaźnik 109 GW podłączonych do sieci stanowi historyczne maksimum. Mniej optymistycznie zarysowała się sytuacja offshore wind, gdzie wdrożono 8 GW nowej mocy, obserwując spadek o 26% r/r, co jest najniższym wynikiem od 2021 roku.

Region Azji i Pacyfiku, napędzany dynamicznym wzrostem w Państwie Środka oraz wzrostem inwestycji w Indiach, utrwalił dominującą pozycję w globalnym rynku energii wiatrowej, odpowiadając za 75% światowych instalacji oraz odnotowując 7-procentowy wzrost r/r. W Europie uruchomiono 16,4 GW nowych mocy, z czego 12,9 GW w państwach UE. Mimo spadku o 10% w przyroście mocy oraz zmniejszenia się udziału w globalnym rynku o 2%, Europa pozostała drugim co do wielkości rynkiem energetyki wiatrowej. Ameryka Północna zajęła trzecie miejsce w rankingu regionalnym, choć jej udział w globalnym rynku spadł o 33% r/r.

Pięć największych światowych rynków w zakresie nowych instalacji w 2024 roku stanowią Chiny, Stany Zjednoczone, Niemcy, Indie oraz Brazylia. W porównaniu z 2023 rokiem, Niemcy i Indie awansowały o jedną pozycję, podczas gdy Brazylia spadła o dwie, zajmując piąte miejsce. Łącznie przywoływane pięć krajów odpowiadało za 81% światowych instalacji –  1% więcej r/r.

 Wiatr wieje od morza

Jak stwierdza omawiany raport, w 2024 roku globalne przyłączenia nowej mocy morskiej energetyki wiatrowej wyniosły 8 GW, co podniosło całkowitą zainstalowaną moc sektora do 83,2 GW. Chiny utrzymały pozycję światowego lidera w zakresie instalacji morskich farm wiatrowych po raz siódmy z rzędu. Po dodaniu 4 GW nowych zdolności wytwórczych, całkowita moc morskiej energetyki wiatrowej w Chinach wyniosła 41,8 GW, co znacząco wzmacnia dominującą rolę Państwa Środka na świecie.

Europa uruchomiła w 2024 roku dziewięć projektów morskich farm wiatrowych na czterech rynkach, co przekłada się na 2,7 GW nowej mocy. Osiągnięty wynik stanowi 1/3 globalnych przyłączeń morskiej energii wiatrowej w zeszłym roku.

 320 GW nowych mocy rocznie

Według analiz GWEC Market Intelligence przedstawionych w przywoływanym raporcie, przyszłość energetyki wiatrowej wydaje się obiecująca, przy czym tegoroczne instalacje mają dodać 139 GW, wyznaczając nowy rekord. Zgodnie z obecnymi politykami do końca dekady przewiduje się dodanie łącznie 981 GW nowych mocy, co oznacza średnio 164 GW rocznie, wiążąc się z prognozowanym CAGR na poziomie 8,8% w latach 2025–2030. Oczekuje się, że znaczący wzrost nastąpi na w regionach Azji Południowo-Wschodniej, Azji Środkowej oraz MENA, gdzie każdego roku we wskazanym okresie należy spodziewać się kolejnych rekordowych instalacji. Do regionu MENA zaliczane są zazwyczaj: Algieria, Bahrajn, Egipt, Iran, Irak, Izrael, Jordania, Kuwejt, Liban, Libia, Maroko, Oman, Katar, Arabia Saudyjska, Syria, Tunezja, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Palestyna i Jemen . Sudan i Turcja są czasami zaliczane do regionu MENA.

Mimo pozytywnych prognoz dotyczących przyszłego rozwoju, sektor energetyki wiatrowej jest zdolny do jeszcze szybszego wzrostu, pod warunkiem stworzenia odpowiednich ram prawnych i gospodarczych, zaś jak szacuje GWEC, przy sprzyjających warunkach sektor mógłby nawet potroić roczną dynamikę, dodając 320 GW nowych mocy rocznie.

Finansowanie kulą u nogi

Tempo wzrostu oddawanych mocy energii wiatrowej wciąż nie jest wystarczające, zarówno w stosunku do oczekiwań w zakresie transformacji energetycznej, jak również znacznie większych możliwości interesariuszy sektora, zaś główną przyczyną stojącą za takim stanem rzeczy pozostają finanse. Potrzeba zwiększenia finansowania nie jest niczym nowym, wpisując się w szerszy dyskurs, trwający od lat.

Już w 2021 roku Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) w raporcie „Financing Clean Energy Transitions in Emerging and Developing Economies” wskazywała na konieczność zwiększenia finansowania sektora energetycznego. Również w ubiegłorocznym raporcie „Strategies for Affordable and Fair Clean Energy Transitions” podkreślano, że wprowadzenie na ścieżkę osiągnięcia zerowej emisji do 2050 roku wymaga dodatkowych inwestycji.

Do najważniejszych barier należą ograniczenia w łańcuchach dostaw, niestabilne ramy aukcyjne oraz niewystarczająca infrastruktura sieciowa, które wspólnie hamują dynamikę rozwoju sektora.

W odniesieniu do morskiej energetyki wiatrowej, wąskie gardło w rozwoju stanowi przepustowość europejskich portów. Prognoza WindEurope wskazuje, że już od 2029 roku oczekiwany wzrost instalacji przewyższy możliwości logistyczne portów, nawet przy uwzględnianiu planowanych inwestycji w modernizację. 

Nadmiar OZE krajowym problemem

Mimo dynamicznego rozwoju sektora energetyki wiatrowej, krajowy potencjał jawi się jako problematyczny w związku z koniecznością zmiany obciążenia systemu energetycznego ze strony konwencjonalnych elektrowni, mało elastycznych na zmiany oddawanej energii ze strony OZE, w szczególności fotowoltaiki. Nadwyżka podaży energii elektrycznej ponad zapotrzebowanie jest realnym problemem. Z drugiej strony, w okresach niskiej generacji energii z OZE, bloki konwencjonalne muszą natomiast pracować z dużą mocą, aby skompensować zaistniałe niedobory w systemie energetycznym.

W związku ze wzrostem udziału OZE, liczba godzin, w których elektrownie konwencjonalne pracują na minimach technicznych, znacząco wzrosła, co dodatkowo zwiększa wyzwania związane z zarządzaniem stabilnością sieci elektroenergetycznej.

Potrzebne wsparcie rządu

Rozwiązanie problemu leży w modernizacji systemu energetycznego – a na to z kolei potrzebne jest finansowanie, będące bolączką nie tylko krajową, ale ogólnoświatowym problemem, co już wcześniej wskazano. „Jednak, by w pełni wykorzystać potencjał odnawialnych źródeł energii, Polska musi inwestować zarówno w modernizację sieci przesyłowych, jak również magazynowanie nadwyżek na dużą skalę. Bez tego Polskie Sieci Elektroenergetyczne będą coraz częściej zmuszane do redukcji mocy z instalacji OZE, co ograniczy możliwość dostarczanie energii do miejsc, gdzie zapotrzebowanie jest zwiększone" – wskazuje Robert Szczotka z ABB przywoływany przez PAP.

Finansowanie – to jedno, ale nie zapominajmy o wizji i ramach regulacyjnych. Wzmacnianie pozycji polskiego local contentu powinno następować na poziomie regulacji i wytycznych technicznych, te zaś przy wsparciu rządu, gotowego dodać oczekiwanego wiatru w żagle krajowym interesariuszom sektora energetyki wiatrowej.