Klimat Ziemi zmienia się w bezprecedensowym tempie, przewyższając nawet dramatyczne ocieplenie, które objęło planetę 56 milionów lat temu podczas wydarzenia znanego jako Maksimum Termiczne Paleocen-Eocen (PETM). Według nowych badań, dzisiejszy gwałtowny wzrost emisji gazów cieplarnianych i globalnych temperatur jeszcze bardziej utrudnia współczesnej roślinności—regulatorom klimatu planety—adaptację, potencjalnie osłabiając naturalną zdolność Ziemi do spowolnienia zmian klimatycznych.

Podczas PETM ogromne ilości węgla napłynęły do atmosfery w ciągu około 5000 lat, podnosząc globalne temperatury o około 6°C — wydarzenie to trwało ponad 100 000 lat. To prehistoryczne ocieplenie drastycznie zmieniło roślinność na całym świecie: w miejscach takich jak Bighorn Basin w Ameryce Północnej badania pyłków i skamieniałości roślin pokazują, że duże drzewa leśne regulujące klimat w dużej mierze wyginęły i zostały zastąpione przez mniejsze, tolerujące suszę rośliny, takie jak palmy i paprocie. Regiony w wysokich szerokościach geograficznych, takie jak Arktyka, odnotowały natomiast wzrost wysokości i gęstości roślin, z kolei lasy iglaste zostały zastąpione przez subtropikalne gatunki bagienne.

Szybkość bardzo niepokojąca

To, co czyni dzisiejszy kryzys tak wyraźnym, to szybkość jego postępowania. Badania opublikowane w Nature Communications podkreślają, że współczesne globalne ocieplenie zachodzi około dziesięć razy szybciej niż miało to miejsce podczas prehistoryczne procesu. W ciągu ostatnich półtora wieku stężenie dwutlenku węgla w atmosferze wzrosło o ponad 40%, ocieplając już planetę o ponad 1,3°C. To gwałtowne tempo pozostawia jeszcze mniej czasu systemom biologicznym, zwłaszcza długowiecznym wspólnotom roślinnym na adaptację, migrację czy regenerację.

Rośliny są naturalnymi regulatorami klimatu Ziemi, pochłaniając CO2 z atmosfery poprzez fotosyntezę i sekwestrując go w liściach, łodygach i glebie. Podczas gwałtownego ocieplenia ta niezbędna usługa magazynowania węgla załamuje się. Przez nawet 100 000 lat zdolność ekosystemów lądowych do wychwytywania i magazynowania węgla była zmniejszona. Prawdopodobnie przyczyniło się to do przedłużających się wysokich temperatur podczas PETM, ponieważ pochłaniacze węgla na planecie nie nadążały za emisjami.

Współczesne eksperymenty potwierdzają ten proces. Ostatnie badania pokazują, że wiele roślin górskich i leśnych nie może ewoluować ani migrować w górę wystarczająco szybko, aby przetrwać dramatyczne wzrosty temperatury, a modele przewidują rozległą utratę roślinności, jeśli ocieplenie będzie postępować bez kontroli. Odbudowa efektywnych ekosystemów sekwestrujących węgiel po gwałtownym ociepleniu trwa dziesiątki tysięcy lat.

_{Fot: Depositphotos}