Przedstawiciele Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawili założenia nowej odsłony programu Czyste Powietrze. Oznacza to, że nabór nowych wniosków wstrzymano 28 listopada. Nowy program ruszy na wiosnę, wcześniej będą przyjmowane tylko wnioski z terenów dotkniętych powodzią. 

Kłopoty z Czystym Powietrzem

Jak zapowiedziała prezes NGOŚiGW Dorota Zawadzka-Stępniak wszystkie złożone już wnioski, jeśli zostały prawidłowo wypełnione, będą rozpatrywane i pieniądze będą wypłacane. Nie można natomiast składać nowych wniosków. Jak podkreślała prezes głównym celem zmian jest ochrona beneficjentów programu, którzy często byli narażeni na straty lub nieuczciwe traktowanie przez wykonawców. Jak oceniła w czasie konferencji prasowej prezes Zawadzka-Stępniak skala nadużyć była "bardzo duża". 

Nowe zasady w nowej odsłonie

Najważniejsze zmiany przedstawił wiceprezes Funduszu Robert Gajda. Wprowadzone zostaną ceny maksymalne na niektóre produkty wykorzystywane w projekcie. Prezes Gajda podkreślał, że jeśli ktoś ma ochotę "zamontować drzwi za 20 tys. zł, to może je kupić, ale dotację dostanie tylko do ceny maksymalnej, a resztę będzie musiał dopłacić". 

Zweryfikowana zostanie także procedura wypłaty prefinansowania. Zdarzały się bowiem sytuacje, gdy nowozakładane firmy otrzymywały zaliczki na wykonanie remontu, a firma okazywała się nierzetelna - po otrzymaniu zaliczek firmy "znikały" nie wykonując prac. Zawiadomienia o takich sprawach trafiały m.in. na policję. Poziom prefinansowania może ulec zmniejszeniu do poziomu 20% wartości inwestycji. 

W programie pojawią się także "operatorzy programu", którzy będą prowadzić beneficjentów w celu pomocy im w przejściu całej procedury związanej z dotacjami.

Inna planowana zmiana to wprowadzenie ograniczeń związanych z własnością nieruchomości. W przypadku najwyższych poziomów dotacji (w tzw. 3. grupie dochodowej) oceniana będzie sytuacja własnościowa np. czy własność przysługuje danej osobie od co najmniej 3 lat. Pojawiały się bowiem nadużycia związane z fikcyjnym przenoszeniem własności nieruchomości, by uzyskać wyższą dotację.  - Chcemy położyć kres nadużyciom w programie Czyste Powietrze. Przeprowadziliśmy wzmożone kontrole, skutki nieprawidłowości to oddawane dotacje (wraz z odsetkami) lub zmniejszenie dofinansowania. Trzeba skończyć  ze 100-procentowym dofinansowaniem na kilka domów, z wielokrotnym zawyżaniem rachunków przez nieuczciwych wykonawców za usługi i materiały, z wymuszaniem  pełnomocnictwa, na podstawie którego firmy dostawały zaliczkę na swój rachunek, znikały z rynku, a cała odpowiedzialność spadała na nieświadomego beneficjenta – wyjaśniał Robert Gajda.

Ubezpieczenie i audyt

Prezes Gajda zapowiedział, że wykonawcy będą musieli posiadać ubezpieczenie, na wypadek kłopotów z realizacją umów. Ma to służyć ochronie beneficjentów programu przed nadużyciami. 

Dorota Zawadzka-Stępniak zapowiedziała też, że w przyszłości będzie mocniej weryfikowana kwestia dopasowania np. źródeł ogrzewania do stanu technicznego budynku, tak aby nowe źródło ciepła nie okazywało się niedostosowane do parametrów budynku. Takie "modernizacje" nie tylko nie są zasadne, ale też narażają właścicieli na drastyczny wzrost kosztów np. energii.  

Przedstawiciele zarządu Funduszu zapowiedzieli też, że w nowej odsłonie programu wnioski będą uproszczone, a ich ocena przyspieszona. 

300 mln zł dla powodzian

NFOŚiGW, we współpracy z MKiŚ, przygotował w ramach programu Czyste Powietrze specjalny program dotacji do termomodernizacji domów w czterech województwach dotkniętych powodzią: dolnośląskim, lubuskim, opolskim i śląskim. Zabezpieczono na ten cel 300 mln zł. Program przewiduje uproszczoną, skróconą procedurę wnioskowania o dotacje. Nabór wniosków od powodzian rozpocznie się w połowie grudnia.