Nie są znane przyczyny blackoutu w Hiszpanii, który miał miejsce 28 kwietnia 2025. Analizowanych jest kilka scenariuszy, w tym cyberatak na sieci przesyłowe. Na taki scenariusz nie ma jednak mocnych dowodów. 

Poniedziałkowy blackout objął zasięgiem niemal całą Hiszpanię, Portugalię i część Francji. Zakłócenia w sieciach odnotowano także w Maroku. Dostaw prądu nie bylo przez kilkanascie godzin, a we wtorek rano energii nie bylo jeszcze w ok. 1/3 Hiszpanii. 

- O 12.33 straciliśmy nagle, w ciągu pięciu sekund 15 GW, czyli ok. 60 proc. mocy w systemie; nie wiemy jeszcze co do tego doprowadziło – powiedział na konferencji prasowej premier Hiszpanii Pedro Sanchez. "Nigdy wcześniej się to nie zdarzyło" – podkreślił szef hiszpańskiego rządu zaznaczając, że władze nie wykluczają żadnego scenariusza. Poniedziałkowa przerwa w dostawie prądu sparaliżowała ruch uliczny, uziemiła samoloty i zatrzymała kolej, uwięziła wiele osób w windach i wagonach metra, uniemożliwiła też kontakt telefoniczny oraz dostęp do internetu. Wielu Portugalczyków i Hiszpanów zostało zmuszonych do opuszczenia swoich miejsc pracy. Ruchem na ulicach kierowała policja.

W poniedziałek w Barcelonie przebywało wielu Polaków. Tak wygląda relacja jednego z nich w mediach społecznościowych. 

Jak podała agencja PAP hiszpański operator lotnisk AENA przekazał, że wydłużył we wtorek godziny pracy na niektórych lotniskach w związku z poniedziałkową awarią. Tysiące osób nie odleciały zgodnie z planem z Hiszpanii lub nie przyleciały do niej. 

Podobne kłopoty były na kolei. "Obecnie oczekuje na ratunek 11 pociągów (z 26, o których mówiono wcześniej). Właśnie udało nam się przywrócić zasilanie w centrum sterowania w Atocha" – przekazał wieczorem po godz. 22 minister transportu Oscar Puente.

Jak poinformował francuski operator sieci – RTE, Francja wysłała w poniedziałek Hiszpanii do 2 tys. MW energii elektrycznej poprzez połączenia międzysystemowe przez Katalonię i Kraj Basków.

Sprzeczne tezy

Obecnie dostępne informacje wskazują na kilka hipotez, często wzajemnie się wykluczających. Portugalski operator sieci energetycznej REN wskazał, że blackout wynikał z problemów w hiszpańskiej sieci, spowodowanych nagłymi zmianami temperatury w środkowej Hiszpanii. Te zmiany wywołały wahania napięcia na liniach przesyłowych najwyższych napięć, co zakłóciło synchronizację między sieciami Hiszpanii i Portugalii, a także wpłynęło na połączenia z innymi krajami Europy.

- Teza o tym, że doszło do zmian w temperaturze i na skutek tego jakiejś awarii wydaje się mało prawdopodobna. Jak duże zmiany mogły wystąpić między np. 11 rano a 12.30? To był dzień z klasyczną pogodą, a nie jakimiś ekstremalnymi temperaturami - ocenia Przemysław Piesiewicz, ekspert rynku energetycznego.

Przedstawiciel hiszpańskiego operatora Red Eléctrica, Eduardo Prieto, stwierdził, że przyczyną załamania systemu było odłączenie europejskiego systemu połączeń międzysystemowych przez Francję, choć nie podano, co do tego doprowadziło. Dane z hiszpańskiej sieci pokazują gwałtowny spadek zapotrzebowania z 26 GW do 12 GW w ciągu kilku sekund, co wskazuje na poważną awarię techniczną, związaną z linią wysokiego napięcia (400 kV) łączącą Francję z Hiszpanią.

W sieci pojawiły się też spekulacje dotyczące awarii jednego z hiszpańskich bloków gazowych. Nasz ekspert podchodzi do tej teorii z dystansem: - Jeden blok gazowy, to może być 200-400 MW, to nie jest moc, która przewróci cały system - ocenia Piesiewicz. 

Według postów na X, tuż przed awarią hiszpański operator dysponował bardzo małą rezerwą wirującą (kilkaset megawatów), co mogło zwiększyć podatność systemu na nagłe zakłócenia. Niektórzy komentujący sugerują, że wysoki udział odnawialnych źródeł energii w hiszpańskim systemie mógł przyczynić się do niestabilności, choć brak na to jednoznacznych dowodów. - To także nie jest teoria do końca wiarygodna, wiadomo jak działają OZE, wiadomo, że ich rolą nie jest stabilizacja systemu. Nawet gwałtowne zmiany mocy ze źródeł odnawialnych nie powinny doprowadzić do takiej desynchronizacji systemu przesyłowego - ocenia analityk. I dodaje: - W tej chwili mówi się raczej o splocie czynników, takich jak pogoda i niedoinwestowanie systemu przesyłowego, choć nie są to ustalenia wiążące. W każdym razie powiedzmy to wprost, takiego wydarzenia wcześniej w Europie nie mieliśmy. 

Podejrzenie cyberataku

Hiszpańska agencja wywiadowcza oraz Narodowy Instytut Cyberbezpieczeństwa badają możliwość cyberataku jako przyczyny blackoutu. Prezydent Andaluzji, Juan Manuel Moreno, uznał właśnie cyberatak za „najbardziej prawdopodobną” przyczynę .Jednak już w poniedziałek Portugalskie Narodowe Centrum Cyberbezpieczeństwa stwierdziło, że nie ma dowodów na cyberatak, ale hipoteza ta nie została całkowicie wykluczona.