W stolicy stanu Pará, w sercu Amazonii, rozpoczyna się 30. Konferencja Stron Ramowej Konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (COP30). Od 10 do 21 listopada 2025 roku tysiące delegatów, w tym szefowie państw, naukowcy i aktywiści, zbiorą się w Belém, by negocjować globalne działania na rzecz ograniczenia katastrofalnych skutków ocieplenia klimatu. To najważniejsze forum klimatyczne świata, gdzie pod lupą znajdzie się realizacja Porozumienia Paryskiego z 2015 roku.

COP30, odbywające się po raz pierwszy w Ameryce Południowej, ma na celu przyspieszenie globalnej transformacji w kierunku neutralności klimatycznej. Głównym motywem przewodnim będzie hasło "Jedność w różnorodności: Razem dla naszej planety", podkreślające potrzebę inkluzywnych rozwiązań, z szczególnym uwzględnieniem głosu krajów rozwijających się i rdzennych społeczności. Konferencja zbiegnie się z rosnącymi wyzwaniami – rekordowymi emisjami gazów cieplarnianych, falami upałów, powodziami i pożarami, które w 2025 roku dotknęły m.in. Brazylię i Europę.

Kluczowe cele COP30

Uczestnicy skupią się na kilku priorytetowych obszarach, by wzmocnić ambicje klimatyczne przed 2030 rokiem. Będzie to aktualizacja Narodowych Zobowiązań Klimatycznych (NDCs). Kraje zobowiążą się do przyjęcia cięć emisji CO2, z naciskiem na sektor energetyczny i transport. Eksperci UNFCCC ostrzegają, że obecne plany prowadzą do ocieplenia o 2,5-2,9°C, co przekracza bezpieczny próg 1,5°C.

Ważnym elementem będą negocjacje nad nowym celem po wygaśnięciu obietnicy 100 miliardów USD rocznie od krajów bogatych. Kraje rozwijające się domagają się co najmniej 1 biliona USD, w tym na adaptację i rekompensaty za "utratę i szkody" spowodowane klimatem.

Kolejne pole rozmów to nowa strategia na lata 2025-2030, skupiona na ochronie rolnictwa, wody i infrastruktury przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi.

Ochrona bioróżnorodności i lasów: Brazylia, jako gospodarz, postawi na ochronę Amazonii – płuca planety – w kontekście zrównoważonego rozwoju i praw rdzennych ludów. Te cele mają nie tylko spowolnić zmiany klimatu, ale też stworzyć zielone miejsca pracy i innowacje, korzystne dla globalnej gospodarki.

Finanse kontra ambicje

COP30 zapowiada się jako arena napięć, gdzie zderzą się interesy bogatych emitentów z żądaniami Globalnego Południa. Największym punktem zapalnym pozostanie finansowanie. Kraje rozwijające się oskarżają Zachód o niewystarczającą pomoc, w tym liczenie pożyczek jako "dary", co pogłębia ich zadłużenie. Kontrowersje budzi też potencjalna nieobecność USA – po zmianach politycznych w Waszyngtonie – co podważyłoby multilateralizm COP.

Lokalizacja w Belém, na obrzeżach Amazonii, sama w sobie jest źródłem kontrowersji. Krytycy wskazują na paradoks: Brazylia pod rządami prezydenta Luli da Silvy obiecuje walkę z wylesianiem, ale w 2025 roku odnotowano wzrost pożarów w regionie, co podważa wiarygodność gospodarza. 

Inne spory dotyczą roli paliw kopalnych – kraje naftowe blokują ograniczenia emisji, podczas gdy aktywiści domagają się ich całkowitego wyeliminowania do 2050 roku. Mimo napięć, optymiści liczą na przełom. "COP30 to szansa na reset – jeśli kraje bogate wywiążą się z historycznej odpowiedzialności, możemy uniknąć najgorszego" – komentuje Marina Silva, brazylijska minister środowiska. Konferencja zakończy się przyjęciem deklaracji, która wpłynie na politykę klimatyczną na kolejne lata.