Handel jest praktycznie gotowy na wprowadzenie systemu kaucyjnego 1 października. Jednak nie wszystkie wątpliwości udało się rozwiać, a powodów do niepokoju jest kilka.

Przedstawiciele sieci handlowych działających w Polsce oceniają, że branża jest nieźle przygotowana na 1 października.

System kaucyjny obejmie wszystkie markety Kaufland w Polsce, sieć nie ma obiektów mniejszych niż 200 m kw. W zdecydowanej większości placówek klienci będą mogli korzystać ze specjalnych automatów, które umożliwią szybki i komfortowy zwrot opakowań. Tam, gdzie proces rozbudowy sklepów wymaga jeszcze niezbędnych zgód administracyjnych, rozwiązaniem przejściowym będzie odbiór ręczny. - Naszym celem jest, aby najpóźniej w 2026 roku wszystkie markety zostały wyposażone w automaty, co pozwoli na pełną automatyzację całego systemu. Projekt realizujemy we współpracy z OK Operator Kaucyjny S.A., spółką powołaną w ramach Grupy Schwarz - poinformowało biuro prasowe sieci Kaufland.

Sieć Lewiatan stoi przed innym wyzwaniem, sklepy zrzeszone pod tą marką są różnej wielkości i mają bardzo zróżnicowane warunki przestrzenne. Dlatego będą w nich stosowane trzy typy urządzeń kaucyjnych. Mają one trafić do 1800 sklepów sieci. Na początku wdrażania systemu kaucyjnego odbiór opakowań może odbywać się ręcznie zapowiada Tomasz Baranowski, Kierownik Działu Wsparcia PSH Lewiatan.

- Tak, posiadamy sklepy o powierzchni poniżej 200 mkw. i będą one w systemie kaucyjnym przynajmniej z frakcją szkła zwrotnego. Rekomendujemy wszystkim naszym przedsiębiorców by dobrowolnie przyłączyli się do systemu - dodaje Baranowski.

Nie wszystko od razu

Wiadomo jednak, że początkowo system nie ruszy w pełnym zakresie, tylko będzie wdrażany stopniowo. 

- Należy podkreślić, iż podmioty wprowadzające produkty w opakowaniach kaucyjnych mają zgodnie z prawem 3-miesięczny okres przejściowy na m.in. zmianę etykiet oraz rejestrację nowych kodów w systemie - mówi Agnieszka Koc, dyrektorka ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju w sieci Biedronka. -  Według naszej wiedzy 1 października w sprzedaży nie będzie jeszcze zbyt wielu opakowań objętych systemem – będą się one pojawiać stopniowo, najpewniej bliżej końca roku. Jednocześnie przypominamy, że system wprowadza radykalną zmianę dotychczasowych nawyków konsumentów, dlatego oczekiwanie, że dostosowanie się do nich nastąpi w ciągu 1–2 miesięcy, jest nadmiernie optymistyczne - ocenia Agnieszka Koc. 

Wszystkie sklepu Auchan w Polsce, jako obiekty o powierzchni powyżej 200m2, będą zobligowane do prowadzenia zbiórki opakowań zgodnie z nowymi wymogami prawnymi, w ramach wprowadzanego w Polsce systemu kaucyjnego.  W każdym z tych sklepów nasi klienci będą mieli zapewnioną możliwość zwrotu opakowań objętych systemem kaucyjnym z chwilą jego uruchomienia 1-go października br. Do tego czasu zainstalowane będą recyklomaty w połowie sklepów sieci. W pozostałych placówkach zwroty będą realizowane manualnie w Punktach Obsługi Klienta. Docelowo w recyklomaty wyposażone zostaną wszystkie sklepy Auchan na polskim rynku.

Ile będzie oddawanych opakowań kaucyjnych? W Kauflandzie szacują dość precyzyjnie skalę zwrotów. Bazując na analizach dotyczących pilotażu systemu, w skali pełnych 12 miesięcy – począwszy od stycznia 2026 roku – spodziewają się przyjęcia ponad 227 mln sztuk butelek z tworzyw sztucznych (PET) oraz ponad 93 mln sztuk puszek metalowych po napojach. W innym trybie prognozuje skalę zbiórki sieć Lewiatan. Tomasz Baranowski, Kierownik Działu Wsparcia PSH Lewiatan ocenia, że do każdego sklepu sieci trafi statystycznie 550 opakowań kaucyjnych dziennie. 

Nadal wiele wątpliwości

Przedstawicielka sieci Biedronka ocenia, że sukces systemu zależy nie tylko od handlowców. - System w Polsce jest oparty na wielu operatorach, którzy powinni ze sobą współpracować w zakresie rozliczeń oraz przekazywania danych. Zasady współpracy wpłyną na rzetelną wycenę kosztów oraz dopracowanie kluczowych elementów: logistyki, umów, integracji IT i standardów działania. Nie została również powołana tzw. „organizacja parasolowa" - przypomina Agnieszka Koc z sieci Biedronka.

Krytycy wskazują brak pełnej gotowości organizacyjnej – część sklepów i producentów nie jest jeszcze przygotowana do obsługi zwrotów, wprowadzenia nowej organizacji logistyki i systemów informatycznych. Do tego brak jasnych i szczegółowych wytycznych w wielu obszarach — np. stanu opakowań przyjmowanych do zwrotu, sposobu zwrotu kaucji (gotówka, bon, voucher), co budzi dezorientację wśród konsumentów. Krytykowany jest też zakres systemu - najmniejsze butelki po tzw. małpkach nie będą przyjmowane w systemie, a to one w ogromnym stopniu zaśmiecają przestrzeń publiczną. To samo dotyczy butelek po winach czy alkoholu wysokoprocentowym. 

Innym problemem jest potencjalny konflikty między operatorami systemu a handlem – brak precyzyjnego porozumienia co do warunków handlowych, opłat (np. „handling fee”) i podziału obowiązków. Eksperci wskazują także inne zagrożenie. Przekierowanie strumienia plastikowych butelek do systemu kaucyjnego sprawi, że w podstawowym strumieniu recyklingu spadnie ich ilość, co oznacza niższą wartość surowców straty firm recyklingowych. A jednocześnie nie musi przełożyć się na poprawę generalnych parametrów recyklingu.