W Holandii, gdzie dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) doprowadził do rekordowej liczby godzin z ujemnymi cenami prądu, właściciele domowych instalacji fotowoltaicznych (prosument) stoją w obliczu nowej rzeczywistości. Będą dopłacać za produkcję - jak piszę niektóre media? Sprawa jest bardziej złożona, ale system faktycznie ulega zmianie. 

W 2025 roku Holandia odnotowała już ponad 500 godzin z ujemnymi cenami energii elektrycznej – więcej niż w całym 2024 roku (458 godzin). Najwięcej takich zdarzeń wystąpiło w czerwcu (127 godzin), a było spowodowanych nadwyżką produkcji z paneli słonecznych przy niskim zapotrzebowaniu. Średnia ujemna cena wyniosła -14,05 euro/MWh. Prognozy wskazują, że zjawisko będzie się pogłębiać. Godziny z ujemnymi cenami szacowane są na 650-700 w całym 2025 roku.

Kluczową zmianą dla prosumentów jest ewolucja systemu net metering, który do 2026 roku pozwala na pełny offset zużycia energii z produkcją odprowadzoną do sieci, odbywa się to z reguły w okresie rocznym. 

Od 1 stycznia 2027 roku system zostanie zmieniony, co oznacza, że prosument otrzyma tylko opłatę za energię opartą na cenach rynkowych, minus koszty sieciowe. Już teraz, w nowych kontraktach energetycznych, dostawcy wprowadzają opłaty za odbiór, które wzrosły o 10% w ciągu ostatniego miesiąca.

Holenderski regulator rynku ACM wszczął śledztwo w sprawie 11 dostawców, którzy naliczają opłaty przekraczające wartość wyprodukowanej energii, prowadząc do "net-negative compensation" – sytuacji, w której prosument nie tylko nie zarabia, ale dopłaca do własnej produkcji. W efekcie prosument dostarczający energię w godzinach taryf ujemnych może być obciążony kosztami, zamiast otrzymać wynagrodzenie.

Opłaty za przesył i nowy system

Problemem jest skala opłat. Dostawcy naliczają opłatę od 100 do 700 Euro rocznie za usługę sieciową, która w połączeniu z niskimi cenami sprzedaży sprawia, że kompensata netto jest ujemna. Prawo holenderskie pozwala na takie opłaty, o ile są "rozsądne". 

Obecnie prosument może rozliczać energię w dłuższym okresie czasu – zazwyczaj rocznym. Nadwyżka energii wyprodukowanej latem jest "przenoszona" na okresy wyższego zużycia jesienią i zimą, a różnica jest kompensowana na koniec roku. Nie płaci się za zużytą energię, jeśli odprowadzono podobną ilość do sieci – to pełny offset, bez ograniczeń godzinowych czy miesięcznych. System jest więc bardzo korzystny dla małych producentów energii.

Od 2027 roku prosument z nadwyżką (np. latem) zapłaci pełne opłaty za odbiór, w czasie rzeczywistym, bez odroczonego rozliczania i kompensaty. Ratunkiem w takiej sytuacji jest inwestycja w magazyny energii. 

Eksperci ostrzegają, że bez inwestycji w elastyczność (np. baterie, inteligentne zarządzanie), prosumenci stracą, a inwestycje przestaną być opłacalne. "To paradoks transformacji energetycznej: OZE obniżają ceny, ale bez adaptacji sieć staje się obciążeniem dla małych producentów" – komentuje raport Eurelectric.

_{Fot: Depositphotos}