Najbliższe dni to fala upałów w całej Europie, w tym i w Polsce. Jak bezpiecznie przetrwać ten czas, jakie mamy prawa jako pracownicy? Zapraszamy do lektury!

W Polsce nie ma przepisów, które automatycznie powodują zakaz wykonywania pracy ze względu na wysoką temperaturę, ani automatycznego podnoszenia wynagrodzenia za wykonywanie takiej pracy. Natomiast takie zapisy mogą pojawić się w przypadku wynegocjowania układu zbiorowego w określonej firmie lub branży. Wiadomo natomiast, że warunki pracy muszą zapewniać bezpieczeństwo i higienę pracy pracownika. 

Będą zmiany? Według opublikowanego w grudniu 2024 r. projektu nowelizacji rozporządzenia MRPiPS, pracodawca będzie zobowiązany do czasowego wstrzymania wykonywania pracy, jeśli temperatura w pomieszczeniu przekroczy 35 st., a przy pracy na otwartej przestrzeni 32 st.

Jak czytamy w projekcie, w przypadku otwartej przestrzeni, prace związane „z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet” mają być wykonywane przy temperaturze nie wyższej niż 32 st., chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają. Te przepisy jednak obecnie jeszcze nie obowiązują.

Potrzebne napoje

Pracodawca powinien zapewnić pracownikom nieodpłatnie zimne napoje, gdy temperatura na stanowiskach pracy przekracza 28⁰ C, a na otwartej przestrzeni 25⁰ C. Napoje powinny być dostępne stale, w ilości zaspokajającej potrzeby zatrudnionych. Przy pracy na otwartej przestrzeni pracownicy powinni mieć możliwość odpoczynku przed upałem w miejscu zacienionym i zadaszonym. Warto także zadbać, aby nosili nakrycia głowy i przewiewne ubrania zapewniające ochronę przed promieniowaniem UV oraz – jeśli to możliwe – wykonywali swoje obowiązki w chłodniejszych porach dnia.

Należy pamiętać o używaniu i utrzymywaniu w pomieszczeniach pracy w stałej sprawności i czystości urządzeń wentylacyjnych oraz klimatyzacyjnych a także zabezpieczeniu okien przed nadmiernym nasłonecznieniem, np. poprzez rolety i żaluzje – przypomina Państwowa Inspekcja Pracy. Klimatyzacja i wentylacja stosowana w pomieszczeniach pracy nie może powodować przeciągów ani wyziębienia pomieszczeń – strumień powietrza nie powinien być kierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.

Trzeba pamiętać o zakazie zatrudniania pracowników młodocianych w pomieszczeniach, w których temperatura powietrza przekracza 30⁰ C, a wilgotność względna powietrza – 65%.

Sposoby na upał

1. Pij, ale nie wszystko

Zawsze miej przy sobie butelkę z wodą i pij regularnie, nawet jeśli nie czujesz pragnienia. Unikaj słodkich napojów i kawy, które mogą odwadniać. W ekstremalnych upałach rozważ napoje izotoniczne lub wodę z dodatkiem szczypty soli i cytryny, aby uzupełnić elektrolity.

Unikaj lodu - zbyt zimne napoje mogą powodować dyskomfort żołądkowy – lepiej pić wodę w temperaturze pokojowej.

2. Dostosuj ubiór

Wybieraj ubrania z naturalnych tkanin, takich jak bawełna, len czy wiskoza, które pozwalają skórze oddychać. Obcisłe ubrania zatrzymują ciepło – postaw na luźniejsze fasony. Ciemne ubrania pochłaniają więcej ciepła, więc wybieraj jasne odcienie.

Jeśli w pracy obowiązuje formalny strój, zapytaj przełożonego, czy w czasie upałów można nieco złagodzić wymagania (np. zrezygnować z marynarki).

3. Optymalizuj miejsce pracy

Jeśli masz dostęp do klimatyzacji, ustaw ją na 22–25°C, aby uniknąć szoku termicznego przy wychodzeniu na zewnątrz. Jeśli klimatyzacji brak, używaj wentylatora. Zasłoń okna, aby ograniczyć nagrzewanie się pomieszczenia. Trzymaj mały wentylator biurkowy lub wilgotny ręcznik na karku, by szybko się ochłodzić. Unikaj nagrzanych urządzeń - komputery, drukarki czy inne urządzenia emitują ciepło – staraj się ograniczyć ich używanie w najgorętszych godzinach.

4. Planuj pracę rozsądnie

Wykonuj wymagające zadania wcześnie rano, gdy jest chłodniej i masz więcej energii. Co godzinę rób krótką przerwę, by napić się wody, przejść się lub przemyć twarz chłodną wodą. Jeśli to możliwe, porozmawiaj z pracodawcą o wcześniejszym zaczynaniu pracy lub pracy zdalnej w najgorętsze dni.

5. Zadbaj o higienę i komfort

Trzymaj w lodówce mały ręcznik lub chusteczkę, którą możesz przykładać do nadgarstków lub karku. Używaj skutecznego antyperspirantu, aby czuć się świeżo przez cały dzień.

Jeśli masz taką możliwość, krótkie spłukanie ciała chłodną wodą w firmowej łazience może zdziałać cuda.

6. Zdrowe nawyki żywieniowe

W czasie upałów jedz mniejsze porcje, unikaj ciężkich, tłustych potraw. Postaw na sałatki, owoce (np. arbuz, melon) i warzywa. Unikaj alkoholu, gdyż powoduje on odwadnia organizm, więc lepiej zrezygnować z piwa po pracy na rzecz wody czy herbaty ziołowej.

Orzechy, jogurty naturalne lub koktajle owocowe dodadzą energii bez obciążania organizmu.

7. Dodatkowe porady

Żuj miętową gumę lub pij herbatę miętową – mięta daje uczucie chłodu. Jeśli to możliwe, zdejmij buty na chwilę i postaw stopy na chłodnej powierzchni (np. kafelkach). Używaj olejków eterycznych (np. eukaliptusowego lub miętowego) w dyfuzorze na biurku dla dodatkowego efektu odświeżenia.