Sejmowa komisja energii pozytywnie zarekomendowała w czwartek wszystkie, zgłoszone przez klub PiS w drugim czytaniu poprawki do projektu ustawy o inwestycjach w elektrownie szczytowo-pompowe. Poprawki w większości mają charakter porządkujący i legislacyjny.

Komisja poparła m.in poprawkę, która zakłada uznanie inwestycji w elektrownie szczytowo-pompowe (ESP) za realizację nadrzędnego celu publicznego, oraz za służące zdrowiu i bezpieczeństwu publicznemu, zgodnie z Rozporządzeniem Rady (UE) 2022/2577. Rozporządzenie to ma na celu przyspieszenie wdrażania rozwiązań w zakresie energii odnawialnej.

Komisja negatywnie zarekomendowała natomiast zgłoszoną przez klub KO poprawkę o wykreśleniu z treści całego projektu trybu natychmiastowej wykonalności.

Projektowana ustawa ma być nadrzędna w stosunku do przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji ESP wydawana ma być bez względu na istnienie bądź nie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i wiązać będzie właściwe organy przy sporządzaniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowego planu zagospodarowania.

Projekt zakłada, że z dniem, w którym decyzja ta stanie się ostateczna, nieruchomości w niej określone przechodzą na własność Skarbu Państwa za odszkodowaniem, a następnie będą oddawane w użytkowanie wieczyste inwestorowi. Wszystkie te rozwiązania mają - według autorów projektu - przyspieszyć proces budowy ESP.

Projektowane przepisy stanowią, że decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji dotyczącej ESP będzie wydawał wojewoda w ciągu miesiąca od złożenia wniosku przez inwestora. Wniosek będzie zawierał szczegółowe informacje i dane, a także będą do niego załączone opinie, m.in. związane z określeniem granic terenu objętego wnioskiem. Ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji dotyczącej elektrowni szczytowo-pompowej będzie podstawą do dokonywania wpisów w księdze wieczystej i w ewidencji gruntów i budynków.

Jak podkreśliło MKiŚ w uzasadnieniu, magazynowanie energii, także za pomocą elektrowni szczytowo-pompowych, stanowi kluczowy warunek transformacji energetycznej w kierunku energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii. Pomimo zalet ESP oraz dynamicznego rozwoju OZE i generacji rozproszonej, w Polsce od wielu lat, oprócz działań modernizacyjnych, nie powstała jednak żadna nowa taka elektrownia - zauważono. Istotną barierą, oprócz niewielu dogodnych miejsc, jest pomijanie ESP w przepisach wielu ustaw - wskazano w ocenie skutków regulacji (OSR).

Bariery prawne polegają na konieczności przeprowadzenia standardowego procesu inwestycyjnego, a ze względu na wieloetapowość i znaczny rozmiar inwestycji w zakresie elektrowni szczytowo-pompowej podlega ona szeregowi ograniczeń i wymagań administracyjnych zawartych w różnych aktach prawnych, które prowadzą do znacznego wydłużenia procesu inwestycyjnego - wskazano w OSR, uzasadniając nadanie ESP statusu inwestycji celu publicznego.

Projekt zakłada, że inwestorami budującymi ESP będą mogły być wyłącznie spółki Skarbu Państwa, spółki z ich grup kapitałowych, spółki samorządowe lub Wody Polskie. Takie rozwiązanie uzasadniono szeregiem ustawowych włączeń oraz możliwości ewentualnego wywłaszczenia czy też ograniczenia prawa rzeczowego.

W projekcie ustawy znalazły się także przepisy, które wyłączają obowiązek przekazywania odpisów na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny w przypadku wytwórców wytwarzających energię elektryczną w instalacjach OZE będących własnością, w zarządzie lub w użytkowaniu państwowej osoby prawnej. Z projektu wynika ponadto, że w przypadku przekazania takiego odpisu na Fundusz, byłby on zwrócony. To właśnie te zmiany wzbudziły kontrowersje podczas wcześniejszych prac nad projektem w komisji. Wówczas pojawił się zarzut, że mogą one spowodować narażenie na stosowanie niedozwolonej pomocy publicznej w stosunku do państwowych osób prawnych oraz nierównego traktowania podmiotów. Według MKiŚ przepisy te upraszczają system i zmniejszają ilość pracy administracyjnej, ponieważ "ograniczają przekładanie środków z jednej kieszeni Skarbu Państwa do drugiej".

Obecnie w Polsce działa sześć głównych ESP: Elektrownia Żarnowiec o mocy 716 MW, Elektrownia Porąbka-Żar o mocy 500 MW, Zespół Elektrowni Wodnych Solina-Myczkowce o mocy 200 MW, Elektrownia Żydowo o mocy 167 MW, Elektrownia Niedzica o mocy 92 MW oraz Elektrownia Dychów o mocy 90 MW.

wkr/ mick/

Fot. Depositphotos