Najnowszy raport Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa ONZ (FAO) pokazuje, że plastik pochodzący z recyklingu nie zawsze nadaje się do pakowania żywności. Lepszą alternatywą mogą okazać się biotworzywa, zwłaszcza kiedy proces przetwarzania odpadów plastikowych nie jest ściśle kontrolowany.

W publikacji podkreślono, że plastik pochodzący z recyklingu coraz częściej trafia do nowych opakowań na żywność a zawarte w nim substancje chemiczne mogą powodować ryzyko zdrowotne. Część z poddanych procesowi przetwarzania tworzyw sztucznych może uwalniać wyższe poziomy metali, bromowanych środków zmniejszających palność, trwałe zanieczyszczenia organiczne i ftalany, co nie dzieje się w przypadku pierwotnych tworzyw sztucznych.

Jednakże to nie jedyne zagrożenia, ponieważ w trakcie samego procesu rozkładu tworzyw pojawiają się produkty uboczne jak smary, przeciwutleniacze, stabilizatory termiczne i środki biobójcze i również mogą one migrować do nowych opakowań. Podobnie jest z mikro- i nanoplastikami, chociaż wydalanie mikroplastików nie jest charakterystyczne dla tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, może pojawiać się w wyniku procesu fizycznego recyklingu. 

Proces recyklingu musi być ściśle kontrolowany

Ryzyka pojawiają się szczególnie gdy proces recyklingu jest słabo kontrolowany i dochodzi do wymieszania różnych odpadów, w tym takich, które nie nadają się do kontaktu z żywnością. Stąd jak podkreślają autorzy publikacji niezwykle istotne jest rygorystyczne podejście do procesu recyklingu, poprzez czyszczenie maszyn, sprawdzanie zagrożenia toksykologicznego, aby ocenić bezpieczeństwo celowo i niecelowo zmieszanych substancji, które mogą mieć kontakt z żywnością.  

- FAO zdecydowało się opublikować ten raport teraz z kilku powodów: odpady z tworzyw sztucznych stanowią narastający problem globalny. Lepszy i skuteczniejszy recykling ma fundamentalne znaczenie i stanowi część rozwiązania. I chociaż musimy lepiej ograniczać zanieczyszczenie tworzywami sztucznymi i ulepszać recykling, musimy także upewnić się, że próbując rozwiązać jeden problem nie tworzymy nowych – mówi Vittorio Fattori, specjalista ds. bezpieczeństwa i jakości żywności i jeden z autorów raportu. 

Światowy rynek opakowań stosowanych do żywności był w 2024 roku wart 505,27 mld dolarów, a prognozuje się, że do 2030 roku będzie to 815,51 mld dolarów. Chociaż świat na razie poddaje recyklingowi mniej niż 10% odpadów z tworzyw sztucznych, prognozuje się, że wkrótce będzie to więcej, stąd kwestie bezpieczeństwa stają się bardzo istotne.

Zamiast recyklingu biotworzywa, ale też trzeba uważać

Alternatywą dla plastiku pochodzącego z recyklingu są biotworzywa, czyli polimery produkowane z zasobów odnawialnych o potencjalnie lepszych właściwościach rozkładu i w porównaniu z tworzywami sztucznymi powstającymi na bazie paliw kopalnych. Tego typu materiał opracowali chociażby naukowcy z Uniwersytetu Maine, wykorzystując do tego grzyby.

Należy jednak pamiętać, że również i one mogą stwarzać ryzyko chemiczne. Już teraz do produkcji opakowań wykorzystuje się kukurydzę, trzcinę cukrową czy maniok. Materiały te mogą powodować problemy, ze względu na zawarte w nich pestycydy, toksyny czy alergeny.

Nowe substancje celowo dodawane do opakowań, takie jak nanomateriały w celu poprawy właściwości użytkowych materiału również wymagają dokładnej oceny z punktu widzenia bezpieczeństwa żywności.

W raporcie wskazano potencjalne wyzwania w kontroli tworzyw, w które pakowana jest żywność, chociażby ze względu na różnice w regulacjach prawnych obowiązujących w poszczególnych krajach. Stąd kwestia ta ma być przedmiotem dyskusji Komisji Kodeksu Żywnościowego. To międzyrządowy organ, który został powołany w 1963 r. przez FAO i Światową Organizację Zdrowia (WHO) w celu opracowywania międzynarodowych standardów, wytycznych i kodeksów praktyk, aby zapewnić bezpieczeństwo żywności.