Agrowoltaika stanowi rozwiązanie integrującego produkcję energii słonecznej z rolnictwem. Potencjał synergii produkcji energii słonecznej i działalności rolniczej pozwala patrzyć długofalowo na jej dalszy rozwój.

Agrowoltaika będąca połączeniem produkcji energii słonecznej z działalnością rolniczą staje się coraz bardziej interesującym rozwiązaniem dla problemów związanych ze zmianami klimatu oraz rolnictwem. „W odpowiednich warunkach zarówno uprawy, jak i produkcja energii słonecznej mogą działać lepiej, gdy są połączone, a instalacje solarne mogą zapewnić zaskakujące korzyści ekonomiczne i ekologiczne.” – stwierdza w analizie amerykańskie National Renewable Energy Laboratory (NREL).

Choć agrowoltaika zdobywa coraz większą popularność ze względu na możliwość optymalizacji wykorzystania gruntów i generowania dodatkowych dochodów dla rolników, w szerszej perspektywie niesie ze sobą również szereg wyzwań, które będą determinować jej dalszy rozwój.

Dlaczego agrowoltaika?

Agrowoltaika opiera się na zmianie podejścia do użytkowania gruntów, przekraczając tradycyjny podział na tereny rolnicze i energetyczne na rzecz modelu integrującego oba zastosowania. Główną zaletą rozwiązania stanowi wzrost efektywności wykorzystania gruntów. Dzięki agrowoltaice możliwe jest jednoczesne pozyskiwanie produktów rolnych oraz energii elektrycznej, co stanowi istotną korzyść zwłaszcza w gęsto zaludnionych regionach o ograniczonej powierzchni.

Co więcej, cień generowany przez panele słoneczne może tworzyć korzystniejsze warunki mikroklimatyczne dla niektórych roślin, redukując negatywne skutki wysokich temperatur oraz parowanie wody. Według Cornell University, agrowoltaika opiera się na relacji, w której rolnictwo odnosi korzyści z obecności infrastruktury solarnych paneli, te zaś zyskują dzięki transpiracji roślin, która może je chłodzić, poprawiając wydajność.

Liczy się pieniądz

Tegoroczną wielkość światowego rynku agrowoltaiki szacuje się na 5,13 mld dolarów, zaś przewiduje się, że osiągnie około 13,88 mld dolarów do 2034 roku przy CAGR na poziomie 11,70% w latach 2025-2034 – donosi Prudence Research.

Ekonomiczna opłacalność systemów agrowoltaicznych jest jednak kwestią wieloaspektową, która wykracza poza prostą analizę przychodów z rolnictwa i energii. 

Według analizy The Breakthrough Institute, początkowe nakłady inwestycyjne na instalacje agrowoltaiczne są znacząco wyższe niż w przypadku tradycyjnych farm fotowoltaicznych. Wynika to z konieczności stosowania wyższych konstrukcji, dostosowanych do prowadzenia działalności rolniczej oraz użycia specjalistycznych paneli.

Chociaż potencjalny podwójny strumień dochodów – z uzyskanej energii oraz rolnictwa – może w dłuższej perspektywie zrównoważyć te koszty, ostateczny rachunek finansowy zależy od wielu czynników, w tym m.in. cen energii elektrycznej, wartości upraw czy też dostępności dofinansowania.

Analiza przypadków ukazuje szeroki zakres rentowności agrowoltaiki, co podkreśla kluczowe znaczenie dostosowania projektów systemów do warunków lokalnych. Sukces ekonomiczny agrowoltaiki nie jest więc gwarantowany, lecz zależy od balansu między projektem technologicznym, doborem upraw oraz warunkami rynkowymi. Agrowoltaika stwarza możliwość dywersyfikacji źródeł dochodu i wzmocnienia odporności gospodarstw na skutki zmian klimatu oraz wahania cen na rynkach.

„Agrowoltaika łączy w sobie to, co najlepsze z obu światów - produkcję energii elektrycznej i żywności, chroniąc cenne grunty rolne, jednocześnie umożliwiając postęp transformacji energetycznej, przynosząc korzyści społeczeństwom i gospodarkom” – stwierdza dr Paweł Czyżak z EMBER.

Jednocześnie pojawiają się obawy związane z ryzykiem spekulacji gruntami oraz konsolidacji terenów rolnych w rękach dużych firm energetycznych, co może negatywnie wpłynąć na pozycję małych gospodarstw. Problem został dostrzeżony m.in. we Francji, Niemczech czy też Czechach, gdzie wprowadzono stosowne regulacje prawne.

 Blaski i cienie agrowoltaiki

Wpływ agrowoltaiki na środowisko cechuje się złożonością. Z jednej strony, poprzez integrację produkcji energii odnawialnej z działalnością rolniczą, agrowoltaika może ograniczyć presję na naturalne ekosystemy i bioróżnorodność, które w innym scenariuszu mogłyby ulec przekształceniu na potrzeby wielkoskalowych farm fotowoltaicznych.

Z drugiej strony, wdrażanie agrowoltaiki na istniejących gruntach rolnych może wspierać ochronę wiejskich krajobrazów oraz zapobiegać odrolnianiu, które niejednokrotnie towarzyszy budowie konwencjonalnych parków słonecznych.

Potencjał zmniejszenia zużycia wody w rolnictwie stanowi istotną korzyść środowiskową, szczególnie w regionach narażonych na deficyt wody.

Społeczny i polityczny wymiar agrowoltaiki również znaczącą rolę w jej szerokim wdrożeniu. Badanie opublikowane na łamach „Green Technology, Resilience, and Sustainability” wskazuje, że społeczna akceptacja dla agrowoltaiki jest często wyższa niż w przypadku konwencjonalnych farm słonecznych, ponieważ służy jako narzędzie wspierające lokalne rolnictwo oraz zachowanie dotychczasowego krajobrazu.

Długoterminowe oddziaływanie systemów agrowoltaicznych na środowisko wciąż pozostaje nie do końca zrozumiałe i nadal podlega licznym analizom. W kompleksowej ocenie cyklu życia należy uwzględnić materiały stosowane w panelach słonecznych i konstrukcjach montażowych.

Z optymizmem w przyszłość

Agrowoltaika stanowi obiecujące i innowacyjne rozwiązanie integrujące produkcję energii odnawialnej z rolnictwem, otwierając kolejną drogę ku realizacji transformacji energetycznej. 

Konkretów nie trzeba daleko szukać. Raport EMBER stwierdza, że Europa Środkowa – łącznie z Polską – może zainstalować do 180 GW mocy agrowoltaicznej, potencjalnie potrajając produkcję energii odnawialnej w regionie.

Skuteczna implementacja agrowoltaiki na szeroką skalę wymaga holistycznego podejścia, uwzględniającego aspekty ekonomiczne, środowiskowe oraz społeczne.

Przyszłość agrowoltaiki zależy od stworzenia korzystnych warunków, które wspierają innowacje, zapewniają opłacalność oraz maksymalizują korzyści zarówno dla sektora energetycznego, jak i rolniczego.

_{Fot: Depositphotos}