Niemal co piąty Polak twierdzi, że jakość powietrza jest jednym z trzech najważniejszych problemów współczesnej Polski – wynika z najnowszego badania “Strefy czystego transportu. Czy chcemy oddychać świeżym powietrzem w miastach?”, przeprowadzonego dla Clean Air Fund.

- 17 proc. respondentów uważa, że zła jakość powietrza jest jednym z trzech najważniejszych problemów Polski.
- Temat czystego powietrza ważniejszy jest dla mieszkańców większych miast, choć opinie na temat jakości powietrza są bardzo różne.
- Większość Polaków jest zdania, że jakość powietrza nie zmieniła się znacząco na przestrzeni ostatnich dwóch lat. Natomiast pozostali respondenci, równie często odpowiadają, że stan powietrza poprawił się, jak i pogorszył.

W hierarchii zmartwień kwestie środowiskowe ustępują problemom ekonomicznym. Obecnie, największy niepokój wywołują zagadnienia związane z wojną w Ukrainie oraz inflacją, a ochrona klimatu, stan jakości powietrza czy nawet pandemia, znajdują się na dalszym planie.

Warto mieć na uwadze, że badanie przeprowadzono w lipcu 2022 i odpowiedzi na pytanie o najważniejsze problemy dość mocno korespondują z popularnością danych zagadnień w mediach, np. zaniepokojenie rosnącą inflacją czy zmęczenie pandemią. Co istotne, mimo że zanieczyszczenie powietrza uchodzi za “zimowy temat”, to znaczna część respondentów wskazała właśnie teraz na ten problem.

"Czy chcemy oddychać świeżym powietrzem w miastach?” | Research Collective

Co piąta osoba deklaruje, że regularnie sprawdza informacje o stanie jakości powietrza, a 54 proc. robi to od czasu do czasu. Zainteresowanie tematem zależy w dużej mierze od regionu, wielkości miejscowości, oraz liczby mieszkańców. Najwięcej osób sprawdza dane o stanie powietrza w dużych miastach i w regionie południowym - wynika z badania. 36 proc. mieszkańców Krakowa robi to regularnie, a 48 proc. od czasu do czasu. Za Krakowem plasuje się Wrocław (odpowiednio 30 i 50 proc.), Łódź (17 i 60 proc.), a na ostatnim miejscu Warszawa (23 i 52 proc.).

Świadomość mieszkańców Krakowa na temat zanieczyszczeń powietrza, jest prawdopodobnie efektem toczących się od kilku lat debat w mieście. Krakowiacy wciąż oddychają zanieczyszczonym powietrzem, a ich miasto często widnieje jako jedno z pierwszych w rankingach miast o największej koncentracji pyłów zawieszonych (PM) w całej Europie.

Zaskakujący jest fakt, że pomimo powyższych deklaracji prawie połowa mieszkańców Krakowa nie posiada żadnej aplikacji umożliwiającej sprawdzenie stanu jakości powietrza na telefonie. W skali kraju, połowa Polaków już używa takich aplikacji – co piąta osoba taką posiada, regularnie z niej korzysta i potrafi wymienić ją z nazwy.

W skali kraju na pogorszenie jakości powietrza wskazują głównie mieszkańcy dużych miast. Aż 43 proc. mieszkańców Warszawy i Wrocławia twierdzi, że stan powietrza w ich miastach pogorszył się na przestrzeni ostatnich dwóch lat, a tylko co dziesiąta osoba jest odwrotnego zdania. Inaczej sądzą respondenci z Krakowa - połowa z nich deklaruje poprawę stanu powietrza w mieście.

"Czy chcemy oddychać świeżym powietrzem w miastach?” | Research Collective

Co niezaskakujące, opinie społeczne na temat jakości powietrza są w dużej mierze zależne od pory roku. Ponad połowa respondentów ocenia stan powietrza jako “umiarkowany” wiosną i latem, natomiast odpowiedź “zły” pojawia się równie często co “dobry”.

W sezonie jesienno-zimowym odpowiedź “umiarkowany” również przeważa (40 proc.), ale już 27 proc. respondentów opowiada się za złą jakością, a tylko 11 proc. za dobrą. Polacy są coraz bardziej świadomi wpływu ogrzewania na jakość powietrza, bo gorszą jakość zimą w sezonie grzewczym odczuwają bezpośrednio na własnej skórze.

W skali kraju, jako największe źródło zanieczyszczenia powietrza wskazywane jest ogrzewanie domów (46 proc.), a następnie ruch samochodowy (22 proc.). O ile dla mieszkańców małych miast zdecydowanie głównym problemem są kopciuchy, to już mieszkańcy największych miast (ponad 500 tys mieszkańców) wyraźnie częściej wskazują na samochody.

Ciekawe różnice można dostrzec także patrząc na odpowiedzi respondentów z poszczególnych miast. Osoby z Krakowa i Łodzi za głównego winowajcę słabej jakości powietrza uznają sposoby ogrzewanie domów, natomiast mieszkańcy Warszawy i Wrocławia winią głównie samochody.

- Mieszkańcy Warszawy i Wrocławia mają rację, gdy wiążą zatrucie powietrza z ruchem samochodowym. To właśnie w tych dwóch miastach, emisje z rur wydechowych znacznie przyczyniają się do powstawania toksycznego dla zdrowia smogu. Podobna sytuacja ma zresztą miejsce w Katowicach i w Krakowie. Strefy czystego transportu są doskonale sprawdzonym sposobem poprawy jakości powietrza. Polskie miasta powinny wprowadzić je jak najszybciej, gwarantując jednocześnie tani i komfortowy transport publiczny dla mieszkańców - przekonuje mec. Agnieszka Warso-Buchanan, kierowniczka programu Czyste Powietrze w Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi. - Ograniczenie przejazdów samochodem na rzecz transportu zbiorowego czy roweru to nie tylko szansa na poprawę jakości powietrza, to także konkretna oszczędność w portfelu – dodaje prawniczka.

"Czy chcemy oddychać świeżym powietrzem w miastach?” | Research Collective


Pełen raport z badania “Strefy czystego transportu. Czy chcemy oddychać świeżym powietrzem w miastach?” przeprowadzonego przez agencję badawczą Research Collective na zlecenie Clean Air Fund dostępny jest bezpłatnie na stronie internetowej https://sct.prowly.com/

Metodyka badania

Badanie zrealizowała w lipcu 2022 r. agencja badawcza Research Collective na zlecenie agencji PR Profeina, w ramach projektu “Rozwój hubu informacyjnego nt. stref czystego transportu w Polsce”, finansowanego przez Clean Air Fund. Wywiady metodą CAWI przeprowadzono na grupie 2200 dorosłych Polaków reprezentatywnej ze względu na wiek, płeć i miejsce zamieszkania. Ponadto rozszerzono próbę o wywiady w 4 miastach: Warszawie, Krakowie, Łodzi oraz Wrocławiu (480 wywiadów = 4 x 120 osób).