Odnawialne źródła energii po raz pierwszy w historii wyprzedziły węgiel, stając się głównym źródłem produkcji prądu na świecie. Światowy wzrost udziału energii słonecznej i wiatrowej zaspokoił aż 109% nowego zapotrzebowania na energię, stanowiąc przełomowy moment w światowej transformacji energetycznej.

W pierwszej połowie br. doszło do historycznej zmiany w światowej energetyce: po raz pierwszy wzrost produkcji energii słonecznej i wiatrowej przewyższył wzrost światowego zapotrzebowania na prąd. 

Jak wynika z raportu „Global Electricity Mid-Year Insights 2025”, opublikowanego przez think tank EMBER, OZE wyprzedziły węgiel, stając się głównym źródłem elektryczności na świecie. 

Przywoływany raport, w którym przeanalizowano dane z 88 krajów odpowiadających łącznie za 93% światowego zapotrzebowania na energię, ujawnia, że między styczniem a czerwcem br.  zużycie prądu wzrosło o 2,6% (+369 TWh). Całość wzrostu została z nawiązką pokryta przez rozwój energetyki słonecznej i wiatrowej, które łącznie zaspokoiły 109% nowego popytu.

OZE pokrywa zapotrzebowanie na prąd

Na szczególną uwagę w I poł. roku zasługuje energia słoneczna, która odnotowała imponujący wzrost. Produkcja energii ze słońca wzrosła o 306 TWh (wzrost o 31% r/r), zaspokajając 83% światowego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną. 

Dynamiczny rozwój OZE zwiększył udział energii słonecznej w światowym miksie energetycznym do 8,8%, w porównaniu z 6,9% w I poł. ubiegłego roku. Impulsem do wzrostu były rekordowe inwestycje w nowe moce wytwórcze. Tylko w ciągu pierwszego półrocza zainstalowano 380 GW, co stanowi wzrost o 64% r/r. Energetyka wiatrowa nie pozostała w tyle, również odnotowując wzrost, dodając 97 TWh (+7,7%) i zwiększając swój światowy udział do 9,2%.

Gwałtowny rozwój czystej energii miał bezpośredni wpływ na strukturę wytwarzania energii na świecie. Po raz pierwszy odnawialne źródła wyprodukowały więcej prądu (5072 TWh) niż węgiel (4896 TWh). W rezultacie, udział OZE w światowym miksie wzrósł do 34,3%, podczas zaś udział węgla spadł do 33,1%. Łączna produkcja z paliw kopalnych nieznacznie zmalała o 27 TWh (-0,3%), dzięki czemu światowe emisje CO2 w energetyce ustabilizowały się, spadając o zaledwie 12 MtCO2. 

Z szacunków przedstawionych w raporcie wynika, że bez rozwoju energetyki słonecznej i wiatrowej emisje wzrosłyby o około 236 MtCO2.

Energetyczni giganci na rozdrożu

Dane w skali światowej nie oddają jednak znacznych różnic między czterema największymi gospodarkami świata – Chinami, Stanami Zjednoczonymi, Indiami i Unią Europejską – które łącznie odpowiadają za prawie dwie trzecie światowego zapotrzebowania na energię elektryczną.

Państwo Środka jako dotychczasowy, światowy lider zielonej energii, utrzymał oczekiwania związane z dalszym wdrażaniem. Zapotrzebowanie na energię elektryczną w kraju wzrosło o 4,2% (+198 TWh), ale zostało w całości przewyższone przez wzrost produkcji energii słonecznej, wiatrowej i jądrowej. Na Chiny przypadało w omawianym okresie 55% światowego wzrostu produkcji energii słonecznej i 82% światowego wzrostu energii wiatrowej, co doprowadziło do spadku produkcji energii z węgla o 56 TWh i redukcji emisji z sektora energetycznego o 46 MtCO2.

Podobna sytuacja miała miejsce w Indiach, gdzie wzrost udziału czystej energii był ponad trzykrotnie większy niż wzrost popytu. Sprzyjające warunki atmosferyczne utrzymały wzrost zapotrzebowania na niskim poziomie, wynoszącym jedynie 1,3% (+12 TWh). Jednocześnie kraj odnotował największe w historii półroczne wzrosty zarówno w produkcji energii słonecznej (+17 TWh), jak i wiatrowej (+11 TWh). Dynamika rozwoju OZE pozwoliła na spadek produkcji z paliw kopalnych o 29 TWh, co zmniejszyło emisje o 24 MtCO2.

W Stanach Zjednoczonych odnotowano wzrost emisji. Silny wzrost popytu o 3,6% (+76 TWh) przewyższył wzrost czystej energii, która zaspokoiła jedynie 65% wzrostu. Niedobór uzupełniono poprzez zwiększoną produkcję energii z węgla, która wzrosła o 51 TWh (+17%). Było to częściowo spowodowane zastępowaniem gazu węglem z powodu wyższych cen gazu, co doprowadziło do wzrostu emisji z sektora energetycznego o 33 MtCO2 (+4,3%).

W Unii Europejskiej również doszło do wzrostu emisji (+13 MtCO2). Chociaż europejska produkcja energii słonecznej znacząco wzrosła o 37 TWh, jednak spadki produkcji energii wiatrowej (-21 TWh) i wodnej (-33 TWh) zniwelowały wzrost z powodu niekorzystnych warunków pogodowych. 

Wyzwania na przyszłość

Z raportu wynika, że świat znajduje się w kluczowym punkcie zwrotnym, zaś czysta energia rozwija się obecnie na tyle szybko, by zaspokoić rosnące światowe zapotrzebowanie na energię elektryczną. Jak stwierdza starsza analityk rynku energii elektrycznej, Małgorzata Wiatros-Motyka, „To oznacza początek zmiany, w której czysta energia dotrzymuje kroku wzrostowi popytu”. 

Aby nie stracić dotychczasowego impetu w transformacji energetycznej, przywoływany raport wzywa rządy i biznes do przyspieszenia inwestycji w kluczowe technologie – słońce, wiatr i magazyny energii. Zapewni to dalszy, dynamiczny rozwój czystego systemu energetycznego.

Fot. Depositphotos