Sprzedaż starszych elektrowni lub ich części, współpraca w handlu gazem i wodorem, wspieranie systemów energetycznych - to potencjalne obszary współpracy energetycznej Polski i Ukrainy - wynika z raportu Banku Gospodarstwa Krajowego. 

BGK opublikował właśnie raport pt. Oddziaływanie sytuacji wojennej i społeczno-gospodarczej na Ukrainie na system energetyczny i bezpieczeństwo energetyczne Polski oraz wybranych europejskich krajów ościennych. Raport przygotowały Departament Badań i Analiz BGK oraz Departament Analiz Branżowych BGK.

Wśród działań, które Polska może podjąć niemal natychmiast wyróżnia się przede wszystkim pomysł przekazania Ukrainie części wykorzystywanych dotychczas w polskich elektrowniach, które są sukcesywnie wymieniane na nowsze lub wycofywane z użytku w związku z zamykaniem kolejnych bloków węglowych - napisano w raporcie. Części te mogłyby posłużyć do naprawy uszkodzonych instalacji w Ukrainie – są dostępne od ręki i w dużej mierze zgodne z oczekiwaniami technologicznymi.

Inny projekt do szybkiej realizacji to rozbudowa i wzajemne wykorzystywanie infrastruktury gazowej łączącej Polskę i Ukrainę. Potencjał współpracy w tym zakresie wydaje się tym bardziej obiecujący, że instalacje te mogłyby zostać wykorzystane w przyszłości do transportu wodoru, w tym zielonego wodoru. 

Ukraina ma już teraz rozbudowaną sieć gazociągów łączących ten kraj z Europą, a przede wszystkim zasobne magazyny, które mogą przydać się w przyszłości. 

Ukraina z wielkimi zasobami gazu

Jednak niezależnie od dalekosiężnych planów wodorowych wiadomo, że dla systemu energetycznego Polski gaz jeszcze długo pozostanie istotnym surowcem. Będzie to pociągało za sobą konieczność zwiększenia importu tego surowca.  I tu pojawia się kolejna sfera rozwoju współpracy energetycznej. Ukraina kojarzyła się głównie jako importer gazu z Rosji. Jednak ten kraj dysponuje dużymi złożami gazu i mogłaby stać się dla Polski istotnym dostawcą gazu. Ukraina zajmuje bowiem trzecie miejsce w Europie pod względem zasobów gazu ziemnego (za Rosją i Norwegią). Potencjał ten nie był jednak wykorzystywany. Jak twierdzą autorzy raportu wynikało to z utrzymujących się przez wiele lat niedostatecznych inwestycji w infrastrukturę wydobywczą, dobrze rozwiniętej infrastruktury przesyłowej oraz stosunkowo niskiej ceny surowca kupowanego w Rosji.

50 mld USD na odbudowę systemów energetycznych 

Przed pełnoskalową rosyjską inwazją z 2022 r., dominujący udział w produkcji energii elektrycznej w Ukrainie posiadał atom (55 proc. w strukturze produkcji energii elektrycznej z 2021 r.). Węgiel był drugim źródłem energii elektrycznej (24 proc.). Z biegiem czasu miał jednak tracić na znaczeniu i być wypierany przez nowe moce elektrowni jądrowych, OZE, a częściowo również gaz. 

Obecnie wiadomo, że powtarzające się od początku wojny ataki na infrastrukturę krytyczną Ukrainy przyniosły druzgocące efekty. Według stanu na czerwiec 2024 r. Rosja całkowicie zniszczyła elektrownie wodne w Kachowce i Zaporożu, elektrownie cieplne w Trypolu i Słobożanśke, a liczne elektrownie cieplne (m.in. w miejscowościach Ładyżyn, Bursztyn, Dobrotwór, Kurachowe, Krzywy Róg i Dniepr) uszkodziła krytycznie (w ponad 80 proc.). Uszkodziła też około 50 proc. podstacji przesyłowych wysokiego napięcia. Zniszczyła niemal wszystkie ukraińskie rafinerie i znaczną część infrastruktury magazynowej. Celem ataków Rosji były też przepompownie podziemnych magazynów gazu ziemnego, z którego korzystają klienci z UE. 

Zdaniem ekspertów według stanu z połowy 2024 r. na odbudowę ukraińskiej energetyki potrzeba nie mniej niż 50,5 mld dol., które są potrzebne na powojenną modernizację sektora.