W obliczu trwającej wojny Rosji przeciwko Ukrainie bezpieczeństwo energetyczne Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW) staje się nie tylko wyzwaniem klimatycznym, lecz także kluczowym elementem geopolityki regionu. Nowy raport niezależnej i globalnej  organizacji non-profit Clean Air Task Force (CATF) prezentuje ambitną wizję transformacji energetycznej EŚW, wskazując kierunki działań niezbędnych dla wzmocnienia niezależności i odporności państw regionu w dobie geopolitycznych zawirowań.

Raport CATF podkreśla, że kraje EŚW powinny konsekwentnie dążyć do ograniczania uzależnienie od paliw kopalnych, rozwijać technologie niskoemisyjne oraz pogłębiać współpracę regionalną – szczególnie w kontekście integracji z Ukrainą, Mołdawią i państwami Bałkanów Zachodnich.

Raport formułuje siedem kluczowych rekomendacji dla rządów państw EŚW oraz instytucji UE:

1. Technologicznie neutralna transformacja – Skalowanie sprawdzonych technologii niskoemisyjnych (energia jądrowa, wiatrowa, słoneczna, wodna), dywersyfikacja w stronę nowych rozwiązań (geotermia, wychwyt i składowanie CO₂), unikanie efektu „zamknięcia technologicznego” oraz racjonalizacja wykorzystywania subsydiów publicznych.

2. Strategiczna redukcja zużycia paliw kopalnych – W krótkim okresie wykorzystanie zasobów regionalnych (np. gazu w Rumunii), zabezpieczenie dostaw LNG bez osłabiania długofalowych celów dekarbonizacji i z zachowaniem wysokich standardów środowiskowych.

3. Wzmocnienie współpracy regionalnej – Rozbudowa infrastruktury transgranicznej, przyspieszenie inwestycji w sieci energetyczne, koordynacja z Ukrainą, Mołdawią i Bałkanami Zachodnimi.

4. Rozwój lokalnego przemysłu czystych technologii – Budowa regionalnego hubu cleantech w oparciu o wykwalifikowaną kadrę i inwestycje, dostosowanie do strategii UE w zakresie surowców i przemysłu.

5. Integracja polityki rozszerzenia UE z celami transformacji energetycznej i przemysłowej – Wsparcie modernizacji infrastruktury i przemysłu w procesie integracji Ukrainy, Mołdawii i Bałkanów Zachodnich, powiązanie finansowania z inwestycjami w czystą energię.

6. Nowa narracja społeczna – Postrzeganie transformacji energetycznej i przemysłowej jako imperatywu bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego, a nie wyłącznie jako zobowiązania klimatycznego czy unijnego.

7. Instytucjonalizacja strategicznego prognozowania – Uwzględnianie scenariuszy geopolitycznych oraz zakłóceń łańcuchów dostaw w politykach krajowych, wzmacnianie zdolności reagowania na dynamicznie zmieniające się otoczenie geopolityczne.

Raport „A Strategy at a Geopolitical Crossroads: The Imperative for Secure, Clean Energy in Central and Eastern Europe” autorstwa dr. Andrei Covatariu dostępny jest pod adresem: https://www.catf.us/resource/strategy-geopolitical-crossroads-imperative-secure-clean-energy-central-eastern-europe/

O autorze

Dr Andrei Covatariu – międzynarodowy ekspert ds. polityki energetycznej i klimatycznej, specjalizujący się w wyzwaniach transformacji energetycznej oraz jej geopolitycznych, gospodarczych i społecznych konsekwencjach. Współpracuje z think tankami, środowiskiem akademickim i sektorem energetycznym w Europie, na Bliskim Wschodzie i w USA.

O Clean Air Task Force

Clean Air Task Force (CATF) to międzynarodowa organizacja non-profit, która działa na rzecz ochrony przed najgorszymi skutkami zmian klimatycznych poprzez stymulowanie szybkiego rozwoju i wdrażania technologii klimatycznych na całym świecie poprzez badania i analizy, działania z administracją publiczną oraz partnerstwo z sektorem prywatnym.