USA i Arabia Saudyjska zawarły w środę porozumienie o cywilnym programie nuklearnym. Według mediów porozumienie może otworzyć Rijadowi drogę do wzbogacania uranu, a ta zdolność może być wykorzystana do ewentualnego programu budowy broni atomowej. Umowę może jeszcze zablokować amerykański Kongres.

Amerykańskie ministerstwo energii określiło umowę jako „pokojowe porozumienie o współpracy nuklearnej”, które zapewni amerykańskim firmom szeroki dostęp do „saudyjskiego programu energetyki jądrowej”. Tekstu umowy nie opublikowano. Dodano, że wraz z nią podpisano „dwustronne porozumienie o zabezpieczeniach”.

Saudyjskie ministerstwo energii przekazało, że umowa zwiększa wysiłki na rzecz „dywersyfikacji źródeł energii i rozwoju najnowocześniejszych technologii”. Bogata w surowce Arabia Saudyjska od lat zapowiada, że w ramach rozszerzania źródeł energii będzie rozwijała energetykę nuklearną.

Umowa przewiduje, że amerykańskie firmy zbudują w Arabii Saudyjskiej ośrodek wzbogacania uranu, jeśli wspólne amerykańsko-saudyjskie studium wykaże, że taki krok byłby uzasadniony - informował wcześniej dziennik „Wall Street Journal”.

Według ekspertów byłaby to pierwsza w historii USA umowa pozwalająca na przekazanie innemu państwu zdolności do wzbogacania uranu, co budzi obawy o proliferację broni atomowej - zaznaczyła BBC.

– Stany Zjednoczone nie podpiszą z żadnym państwem umowy, która wiązałaby się z ryzykiem proliferacji - powiedział w środę amerykański sekretarz stanu Marco Rubio, pytany o narastającą krytykę pod adresem umowy. Głosy krytyczne pojawiły się m.in. wśród amerykańskich parlamentarzystów z obu partii oraz izraelskich urzędników – przypomniała agencja AFP.

Porozumienie podpisane w środę przez ministrów energii obu państw, Chrisa Wrighta i Abdulaziza bin Salmana, może zostać zablokowane przez amerykański Kongres.

Umowę podpisano w trakcie wojny z Iranem, której rozpoczęcie USA i Izrael uzasadniały m.in. koniecznością uniemożliwienia Teheranowi zdobycia broni atomowej. Iran jest przy tym regionalnym rywalem Arabii Saudyjskiej. Faktyczny przywódca tego państwa Mohammed bin Salman kilka razy sugerował publicznie, że jeżeli Iran zbuduje broń jądrową, jego państwo również będzie dążyło do jej uzyskania.

Możliwość wzbogacania uranu otwiera drogę do stworzenia wojskowego programu nuklearnego, ale budowa broni jądrowej wymaga również innych zdolności - zaznaczyła agencja AP.

Izraelska prasa podkreśliła, że porozumienie nuklearne USA z Arabią Saudyjską nie obejmuje normalizacji stosunków tego drugiego państwa z Izraelem, do czego dążyli niektórzy amerykańscy politycy.

Arabia Saudyjska podpisała we wrześniu 2025 r. pakt o wzajemnej obronie z posiadającym broń atomową Pakistanem. Minister obrony tego państwa Khawaja Asif mówił wówczas, że pakistański potencjał odstraszania nuklearnego „zostanie udostępniony” Saudom, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Arabia Saudyjska od dawna utrzymuje bliskie kontakty z Pakistanem, w tym, jak się powszechnie uważa, zapewnia finansowanie programowi zbrojeń nuklearnych tego kraju - napisała AP.(PAP)

adj/ akl/