Dynamiczny rozwój sektora OZE napędzanego rekordową ilością inwestycji sprawia, że praca czeka z otwartymi ramionami na fachowców. Mimo perspektyw długofalowego rozwoju oraz oferowanych atrakcyjnych wynagrodzeń, sektorowi OZE zaczyna doskwierać brak specjalistów.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) opublikowała najnowszą edycję corocznego raportu „World Energy Employment 2024” poświęconego zatrudnieniu w sektorze energetycznym.

W tegorocznej edycji raport przeanalizowano sytuację rynku zatrudnienia światowego sektora energetycznego biorąc pod uwagę gwałtowny rozwój OZE, z jakim mamy do czynienia w ostatnich latach. Prezentowany raport wskazuje, że w ubiegłym roku największą dynamiką zatrudnienia w odniesieniu do sektora energetycznego charakteryzował się sektor odnawialnych źródeł energii (OZE), jednocześnie sygnalizując istotny problem niedoboru wykwalifikowanych kadr mogących zasilić rynek pracy.

Liczba miejsc pracy w sektorze energetycznym na całym świecie wzrosła w ubiegłym roku o 3,8%, przekraczając 67 mln, co w znacznej mierze było wywołane znaczną ilością inwestycji w sektorze czystej energii.

 W których sektorach najbardziej wzrasta zatrudnienie?

Jak donosi omawiany raport, we wszystkich sektorach OZE odnotowano wzrost zatrudnienia, który wzrósł o 1,5 mln w ubiegłym roku. Wzrost zatrudnienia w sektorze czystej energii stanowi ponad 10% wzrostu zatrudnienia w chińskiej gospodarce, zaś ok. 4-6% w gospodarkach rozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone, Unia Europejska czy też Japonia.

W odniesieniu do gospodarek rozwijających się, udział sektora OZE w tworzeniu nowych miejsc pracy wynosi poniżej 2% w odniesieniu do pozostałych sektorów, co może budzić uzasadniony niepokój w kwestii rozmieszczenia inwestycji. „Historia transformacji energetycznej i wynikającej z niej korzyści społeczno-gospodarczych nie powinna dotyczyć jednego lub dwóch regionów” – stwierdza Francesco La Camera, Dyrektor Generalny Międzynarodowej Agencji Energetycznej, dostrzegając znaczny stopień koncentracji geograficznej inwestycji OZE.

Podobne wnioski w zakresie dynamiki wzrostu zatrudnienia w sektorze czystej energii w stosunku do omawianego raportu Międzynarodowej Agencji Energetycznej prezentuje raport „Renewable Energy and Jobs. Annual Review 2024”, opracowany przez Międzynarodową Agencję Energii Odnawialnej (IRENA) oraz Międzynarodową Organizację Pracy (ILO).

Wedle raportu, w ubiegłym roku odnotowano najwyższy w historii wzrost liczby miejsc pracy w sektorze energii odnawialnej, odnotowując wzrost z 13,7 mln w 2022 roku do 16,2 mln w 2023 roku. Dominującym sektorem OZE pod względem przyrostu kadr była sektor fotowoltaiczny, odpowiadając za pół miliona nowych miejsc pracy. 

Całkowita siła robocza i zmiany w zatrudnieniu w technologiach czystej energii w latach 2022-2023, Źródło: IEA (2024), World Energy Employment 2024, Licencja: CC BY 4.0

Zatrudnienie w branży pojazdów elektrycznych oraz akumulatorów wzrosło o 410 tys., co stanowi mniej aniżeli oczekiwano, mimo że sprzedaż samochodów elektrycznych stanowiła prawie 20% globalnego rynku. Przyczyną stojącą za takim stanem rzeczy były rosnące koszty produkcji pojazdów oraz wzrost konkurencji, w szczególności ze strony chińskich producentów elektryków.

Podczas gdy niektórzy producenci energii wiatrowej doświadczyli zwolnień – lub je zapowiadają, tak jak np. GE Vernova – zatrudnienie w branży nadal rosło, ponieważ rozpoczęto rekordową liczbę inwestycji.

Mówiąc o podziale geograficznym miejsc prac w sektorze OZE, Państwo Środka odpowiada za 7,4 mln miejsc pracy, co stanowi 46 proc. globalnych miejsc pracy w sektorze OZE, UE odpowiada za 1,8 mln miejsc pracy, Brazylia 1,6 mln, zaś Stany Zjednoczone i Indie mają niewiele więcej niż 1 mln.

Zatrudnienie w sektorze energii odnawialnej w wybranych krajach i regionach, Źródło: IRENA and ILO (2024), Renewable energy and jobs: Annual review 2024.

OZE potrzebuje wykwalifikowanych kadr

Braki kadrowe w zakresie pracowników – zwłaszcza wymagających wysokiego stopnia specjalizacji – stanowią istotny problem dynamicznie rozwijającego się sektora OZE. W omawianym raporcie przywołano wyniki ankiety przeprowadzonej wśród ponad 190 pracodawców z branży energetycznej w 27 krajach.  

Drugi rok z rzędu większość respondentów (75%) miała trudności ze znalezieniem poszukiwanych pracowników. Zaistniałe problemy przyczyniają się do konieczności wzrostu wynagrodzeń dla potencjalnych kandydatów, który w sektorze energetycznym jest lepszy niż w przypadku podobnych stanowisk w innych działach gospodarki – stwierdza raport.

Wniosek nie jest odosobniony

Raport Światowego Forum Ekonomicznego „Fostering Effective Energy Transition” wśród 10 zaleceń dotyczących dalszego postępu transformacji energetycznej wymienia priorytetowe traktowanie kwestii kształcenia wykwalifikowanej siły roboczej w sektorze energetycznym.

Co godne odnotowania, w oparciu o prezentowane dane Międzynarodowa Agencja Energetyczna szacuje, że w światowym sektorze energetycznym tegoroczne zatrudnienie ma wzrosnąć o 3%, co stanowi spowolnienie w porównaniu z ubiegłym rokiem (wzrost o 3,8% r/r). Przyczyną takiego stanu rzeczy są podwyższone stopy procentowe oddziałujące na otoczenie gospodarcze oraz spowolnienie w zakresie nowych projektów energetycznych.

 Polska. Kolejne inwestycje, kolejne miejsca pracy

Jak stwierdza Randstad, w ubiegłym roku zatrudnienie w krajowym sektorze OZE wynosiło ok. 113 tys., zaś prognozy na najbliższe lata wskazują na dalszy wzrost liczby zatrudnionych. Co więcej, do 2028 roku wzrośnie zapotrzebowanie na specjalistów od energii odnawialnej i cyberbezpieczeństwa oraz inżynierów bioinformatyki – prognozują eksperci rynku pracy z Personnel Service.

Na krajowym podwórku można wskazać szereg inwestycji z sektora zielonej energii wskazujące na potencjał kadrowy. Plany polskich morskich farm wiatrowych stanowią o potencjale polskiej części Morza Bałtyckiego, który uznawany jest za jeden z największych w Europie, sięgający nawet 33 GW. Międzynarodowe partnerstwa oraz adekwatne narzędzia wsparcia będą kluczowe dla rozwoju polskiego programu morskiej energetyki wiatrowej.

SMRy – Small Modular Reactor, czyli małe reaktory jądrowe – odpowiadające lokalnemu zapotrzebowaniu na energię wkomponowują się w strategię transformacji energetycznej, oferując nowe miejsca pracy. 

„Inwestycje w mały atom to także nowe miejsca pracy. W okresie inwestycyjnym, a więc przez 6-7 lat, przy jednym reaktorze zatrudnienie znajdzie ok. 2,7 tys. osób” – zapowiedział Dawid Jackiewicz, ówczesny wiceprezes zarządu ORLEN Synthos Green Energy. Po wybudowaniu reaktora, przy jego obsłudze będzie pracowało ok. 700 pracowników.

Wspólny raport Boston Consulting Group (BCG) oraz Polskiego Stowarzyszenia Paliw Alternatywnych (PSPA) „Jak elektromobilność zmieni rynek pracy w Polsce? Zielone sektory przyszłości” przewiduje do 2030 roku znaczny wzrost zatrudnienia w obszarze infrastruktury energetycznej (271%) przy jednoczesnym spadku w przypadku dostawców podzespołów do pojazdów spalinowych (-15%), producentów samochodów (-30%) i recyklingu (30%).

Sektor energetyczny przed wyzwaniem

Międzynarodowa Agencja Energetyczna stwierdza, że dzięki synergii między interesariuszami reprezentującymi różne sektory, transformacja energetyczna może przynieść trwałe korzyści społeczno-gospodarcze. 

Zapotrzebowanie na specjalistów w sektorze energetycznym będzie nadal wzrastać, co stwarza nowe możliwości w zakresie współdziałania między interesariuszami branżowymi. Długofalowo, ma to przyczyniać się nie tylko do transformacji energetycznej, ale również transformacji siły roboczej.

Łyżkę dziegciu w beczce miodu dynamicznego rozwoju sektora OZE stanowią przywołane problemy kadrowe związane z brakami specjalistów. Kluczowe znaczenie dla zapewnienia zrównoważonego zatrudnienia będą miały strategie ukierunkowane na podnoszenie kwalifikacji pracowników. Jednocześnie nie można również pominąć spadku dynamiki sektora OZE, który tłumaczony jest przejściowymi problemami światowej gospodarki, o czym wspominał omawiany raport.

Fot: Depositphotos