Ustawa o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) za opakowania jest konieczna i sprawiedliwa – oceniła wiceminister klimatu Anita Sowińska. Podkreśliła, że nowe przepisy zmniejszą ilość odpadów, zwiększą recykling i mogą obniżyć opłaty za ich wywóz.

Projekt ustawy, opublikowany na stronach RCL, przewiduje dwuletni okres przejściowy i pełne wdrożenie systemu od 2028 r. Szacuje się, że wpływy z opłaty opakowaniowej w tym roku przekroczą 5 mld zł.

Sowińska wyjaśniła, że w systemie ROP to producenci i importerzy, a nie mieszkańcy, będą ponosić koszty zbiórki i przetwarzania odpadów. – Obecnie płacą za to głównie samorządy i mieszkańcy. Nowe rozwiązanie przenosi koszty zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” – wskazała. Zdaniem Sowińskiej będzie to oznaczało w dłuższej perspektywie potencjalnie niższe opłaty za wywóz odpadów dla mieszkańców. Te - jak wskazała - obecnie rosną, co wynika z kosztów przetwarzania odpadów, w tym m.in. rosnących płac i kosztów transportu. - System ROP wpłynie na stabilizację tych kosztów, a w dłuższej perspektywie również na zmniejszenie tych realnych kosztów. Oczywiście po uwzględnieniu wskaźnika inflacji - dodała.

Według wiceminister ROP zachęci firmy do stosowania opakowań łatwiejszych w recyklingu i wielokrotnego użytku, co może obniżyć ich obciążenia finansowe. Dodała, że system nie jest podatkiem, lecz opłatą za usługę, podobną do obecnie funkcjonujących.

Projekt zakłada, że w 2026 r. wpływy z opłaty wyniosą ok. 513 mln zł, w 2027 r. – 1,27 mld zł, a w 2028 r. ponad 5 mld zł. Wysokość opłat będzie zależeć od rodzaju materiału – np. 1,76 zł/kg plastiku czy 0,17 zł/kg szkła.

Resort klimatu liczy, że ustawa zostanie uchwalona do końca roku i wejdzie w życie 1 stycznia 2026 r.

Biznes przeciwko

Eksperci i przedsiębiorcy są przeciwni takiemu modelowi. 
- Na Węgrzech jest podatek ekologiczny i u nas ma być tak samo. Moim zdaniem chodzi o łatanie dziury budżetowej – deficyt w Polsce przekracza 289  miliardów złotych i jest największy w historii III RP. Tymczasem ministerstwo przedstawia to, jako odpowiednik modelu czeskiego, twierdząc, że jeden operator usprawnia system. W Czechach system ROP dla opakowań jest realizowany głównie przez EKO-KOM, organizację non-profit założoną przez producentów i importerów. Przedsiębiorcy podpisują z EKO-KOM umowy, na mocy których płacą kwartalne opłaty zależne od ilości wprowadzonych opakowań (w tonach) - wyjaśnia różnicę w systemach Andrzej Strojny, ekspert WEI. -  Ale kluczowa różnica to operator: w Czechach to prywatna firma non-profit, a u nas ma być państwowy NFOŚiGW, jak na Węgrzech. W Czechach operator systemu finansuje go z pozyskanych odpadów plus wpłat o których wspomniałem, angażując biznes w cały proces. Organizacje odzysku raportują poziomy zbiórki – przejrzyście, co kwartał. Na Węgrzech przedsiębiorca płaci i nie ma żadnej motywacji do działania. Duże firmy, jak PepsiCo, sobie poradzą, ale mniejsi polscy producenci mogą ucierpieć.

_{Fot: Depositphotos}