Technologie OZE pozostają konkurencyjne cenowo, ale unijni producenci stoją w obliczu wyzwań dla ich globalnej konkurencyjności – wynika z raportu Komisji Europejskiej. Do głównych wyzwań należą braki kadrowe oraz zależność od importu technologii zeroemisyjnych.

W raporcie Komisji Europejskiej „2025 Progress Report on the Competitiveness of Clean Energy Technologies” zwrócono uwagę na fakt, że mimo historycznie silnej pozycji Unii Europejskiej w rozwijaniu technologii o zerowej emisji netto, jej konkurencyjność napotyka na istotne przeszkody.

Przywoływany raport stanowi podstawę porozumienia Paktu w sprawie czystego przemysłu oraz Planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii, a zarazem jest kontynuacją przedstawionego w styczniu Kompasu Konkurencyjności.

Komisja Europejska podkreśla, że efektywne wykorzystanie potencjału technologii zeroemisyjnych może przyczynić się do stworzenia bardziej odpornego systemu energetycznego.

Raport sugeruje, że inwestycje powinny być priorytetem, aby sprostać zarówno bieżącym wyzwaniom oraz długoterminowym potrzebom UE. Do najważniejszych czynników spowalniających rozwój zielonych technologii energetycznych należą wysokie ceny energii, zależność od importu kluczowych elementów łańcucha dostaw oraz trudności w rekrutacji wykwalifikowanej siły roboczej. 

 Rekordy OZE, ale produkcja zbyt droga

Unijny sektor OZE osiągnął w ostatnich latach niespotykany dotąd poziom wdrożeń, generując aż 48% energii elektrycznej w ubiegłym roku. Uzyskany wynik potwierdza skuteczność dotychczasowych działań w zakresie transformacji energetycznej.

Mimo sukcesu, przywoływany raport podkreśla, że UE musi zmierzyć się z intensyfikującą się globalną konkurencją w obszarze technologii zeroemisyjnych. Unijni producenci niejednokrotnie ponoszą wyższe koszty produkcji, zaś dodatkowo są uzależnione od importu kluczowych komponentów. Biorąc pod uwagę ogromny potencjał gospodarczy związanej z tym transformacji, raport podkreśla konieczność zwiększenia zdolności produkcyjnych w Europie.

Choć UE utrzymuje silną pozycję w niektórych obszarach – takich jak energia wiatrowa czy pompy ciepła – wskazane jest dalsze wsparcie dla łańcuchów wartości związanych z technologiami zeroemisyjnych, aby zapewnić ich dalszy rozwój. A to nie tylko problem Europy. Międzynarodowa Agencja Energetyczna w raporcie „Strategies for Affordable and Fair Clean Energy Transitions” stwierdza, że wprowadzenie na ścieżkę osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 roku wymaga dodatkowych inwestycji.

1,8 mln zatrudnionych w OZE, a trzeba więcej

W 2024 roku OZE dostarczyły 48% unijnego koszyka energii elektrycznej, co oznacza wzrost w porównaniu z 45% w 2023 roku i 41% w 2022 roku. Systematyczny wzrost świadczy o postępach w wdrażaniu technologii odnawialnych.

W ubiegłym roku UE utrzymała pozycję drugiego największego producenta fotowoltaiki na świecie, ustępując jedynie Chinom, które dominują na tym rynku, kontrolując niemal 90% światowej produkcji paneli fotowoltaicznych.

W obszarze energii wiatrowej UE pozostaje konkurencyjna, choć jej producenci coraz częściej odczuwają presję ze strony tańszych produktów chińskich. W 2023 roku unijni producenci posiadali 23% światowego rynku energii wiatrowej, co oznacza spadek o 7% w stosunku do 2022 roku, przy jednoczesnym pokryciu 90% rynku unijnego.

Sektor czystej energii przyczynia się istotnie do gospodarki UE, przyczyniając się do tworzenia nowych miejsc pracy. Liczba zatrudnionych w sektorze energii odnawialnej w UE osiągnęła 1,8 mln, co podkreśla dynamiczny rozwój.

Jednakże braki kadrowe w zakresie pracowników – zwłaszcza wymagających wysokiego stopnia specjalizacji – stanowią istotny problem dynamicznie rozwijającego się sektora OZE, zarówno w UE, jak również na świecie. 75% pracodawców miała trudności ze znalezieniem poszukiwanych pracowników.

Konkurencja z Chin daje się we znaki

UE pozostaje w tyle za głównymi gospodarkami Azji pod względem inwestycji w badania i rozwój innowacyjnych rozwiązań. Dla przykładu, w ubiegłym roku, UE kontrolowała jedynie 7% światowych mocy produkcyjnych technologii czystych energii, podczas gdy Państwo Środka zdominowało globalny rynek, posiadając 85% globalnych zdolności produkcyjnych. Chińczycy inwestują znaczne środki w krajowe R&D w zakresie czystych technologii energetycznych, które w 2023 roku były 2,5 razy wyższe niż średnia światowa.

Co więcej, unijny sektor jest silnie uzależniony od importu kluczowych komponentów – takich jak katody i anody – które są niezbędne do produkcji akumulatorów. Rosnąca nadpodaż ogniw akumulatorowych na globalnym rynku może dodatkowo nasilić presję konkurencyjną, utrudniając działanie producentom z UE. Podobne trudności dotyczą sektora pomp ciepła, który wymaga nowych impulsów rozwojowych.  

Sprzedaż pomp ciepła w Europie spadła o 31% w ubiegłym roku, kontynuując negatywny trend zaobserwowany już w 2023 roku. Spadek sygnalizuje potrzebę pilnych działań mających na celu ożywienie sektora, zwłaszcza w kontekście rosnącego popytu na rozwiązania wspierające efektywność energetyczną.

_{Fot: Depositphotos}