Minister Klimatu i Środowiska Paulina Hennig-Kloska poinformowała w mediach społecznościowych, jakie mają być koszty techniczne wytworzenia energii elektrycznej wyprodukowanej z użyciem odnawialnych źródeł, w porównaniu z konwencjonalnymi. Wedle podanych danych energia z OZE ma wypadać tu taniej.

Z opublikowanych przez resort danych wynika, że energia wyprodukowana przy użyciu wody, wiatru i słońca ma wypadać dwu- a nawet trzykrotnie taniej od tej pochodzącej z węgla kamiennego i gazu. Nieznacznie drożej wypada tu także węgiel brunatny. Ze źródeł odnawialnych wciąż za to utrzymuje się zdecydowanie wyższa cena wytworzenia energii z biomasy.

- Dane dla przeciwników energii z OZE są bezlitosne – stwierdziła Paulina Hennig-Kloska na portalu X (dawniej Twitter).

Na temat kosztów produkcji energii elektrycznej swój raport przygotowała również Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (International Renewable Energy Agency) z siedzibą w Abu Zabi. Aby przedstawić jej wartość, wykorzystuje w tym celu współczynnik do ich obliczania, LCOE (ang. Levelized Cost of Electricity), gdzie wynik osiąga się poprzez podzielenie kosztów budowy i funkcjonowania danego źródła przez całkowitą energię wyprodukowaną przez niego. Nie uwzględnia przy tym choćby sytuacji geopolitycznej, niemniej jest uważany za przystępny i wiarygodny. Wszystkie dane porównywały zmiany cen w 2010 i 2023 roku, a można się z nimi zapoznać na stronie agencji.

Przykładowo znacznie spadły koszty związane z produkcją i pozyskiwaniem lądowej energii wiatrowej, która miała stać się w wielu aspektach atrakcyjniejsza nie tylko od źródeł konwencjonalnych, ale nawet niektórych odnawialnych, w tym fotowoltaiki. Znaczenie ma tutaj również wdrażanie nowych technologii, pozwalających zwiększyć wydajność produkcji. Jak mają wskazywać dane na lata 2010-2023, biorąc pod uwagę poszczególne państwa oraz kontynenty, spadek cen (podawanych w dolarach na MWh) potrafił być dwu- trzy- a niekiedy nawet czterokrotny. Przykładowo średnia cena produkcji w Europie miała spaść z 141 USD/MWh do 46/MWh, podczas gdy w Ameryce Północnej z 111 USD/MWh do 38 USD/MWh, a z kolei w samych Chinach z 90 USD/MWh do zaledwie 27 USD/MWh.

Podobnie spadek ma dotyczyć produkcji energii pochodzącej z morskich farm wiatrowych. W tym przypadku brano pod uwagę kraje, które mają warunki ku jej budowie, a nie całe kontynenty. Przykładowo w Chinach cena spadła z 197 USD/MWh do 70 USD/MWh, a z kolei w Niemczech z 195 USD/MWh do 63 USD/MWh. Z racji na swoje warunki środowiskowe (wyspiarskie położenie i silne wiatry morskie) ogromny spadek zaliczyła też Wielka Brytania, w której cena spadła z 224 USD/MWh do zaledwie 59 USD/MWh.

W przypadku energii solarnej w formie fotowoltaiki także zwraca się na znaczny spadek kosztów jej uzyskania, a średnia wskazuje na zmniejszenie przykładowo w USA o 76%, natomiast w Australii czy Korei Południowej o blisko 90% na przestrzeni 13 lat. Dane zebrane przez IRENA wskazują, że spadki podawane przez państwa podsumowujące koszt produkcji dolarów na kWHh i MWh potrafiły sięgać ponad 33%. Przykładowo w Holandii było to 35% tylko w latach 2022-2023 roku. W niektórych krajach koszt produkcji mógł spaść nieznacznie lub nawet wzrosnąć, niemniej cena dalej ma pozostawać dość atrakcyjna. W USA obecnie cena to 57 USD/kWh, podczas gdy w Japonii to 102 USD/kWH. Należy tu brać pod uwagę też politykę państwa w zakresie sięgania po dane rozwiązania, warunki powierzchniowe oraz inflację. Porównując te dwa kraje należy brać pod uwagę choćby nasłonecznioną w ciągu roku powierzchnię i obszar umożliwiający instalację fotowoltaiki, jak i inne czynniki.

Trochę inna sytuacja ma miejsce w przypadku budowy farm słonecznych. Jest ona rozwijana przede wszystkim na lądzie (onshore solar), choć trzeba też zwrócić uwagę na próby wdrażania w środowisku morskim (offshore solar). Należy także brać tu szczególnie pod uwagę warunki środowiskowe i geograficzne. Największym indywidualnym kosztem elektrowni solarnych pozostają wydatki na wymianę odbiorników i luster. Zdaniem IRENA wraz z rozwojem technologii i „dojrzewaniem rynku” ceny te spadają, jak i wskaźniki awaryjności odbiorników i luster. Co istotne, w przypadku pozyskiwania energii ze słońca jest duże znaczenie opłat ubezpieczeniowych, który ma wpływać na finansowanie farm słonecznych niemniej niż sam koszt produkcji komponentów i ich instalacja. W skali globalnej cena produkcji energii z farm słonecznych miała spaść z 37 USD/kWH do 19 USD/kWH, czyli spadek ma być niemal 50%. Przy tym wartość w latach 2020-2022 miała spaść o 11%.

Na tych rynkach projekty osiągnęły zamknięcie finansowe w 2019 i 2020 r. Koszty O&M na kWh na wielu z tych rynków są wysokie w wartościach bezwzględnych w porównaniu z fotowoltaiką słoneczną i wieloma lądowymi farmami wiatrowymi. Stanowią one jednak około 18% do 20% LCOE dla porównywalnych projektów w krajach G20. Biorąc to pod uwagę, obliczenia LCOE w poniższej sekcji odzwierciedlają koszty O&M w bazie danych IRENA Renewable Cost Database, które spadły ze średniej ważonej pojemnością wynoszącej 0,037 USD/kWh w 2010 r. do 0,019 USD/kWh w 2023 roku (o 48% mniej niż w 2010 r.). Średnia ważona wartość pozostała płaska w latach 2020–2022 i spadła o 11% w 2023 r.

Dane dotyczące produkcji energii z surowców konwencjonalnych podawała m.in. Komisja Europejska w raporcie z 2020 roku, dla członków plus Wielkiej Brytanii. Wskazywano w nim informacje sięgające do 2015 roku lub niewiele wcześniejsze, biorąc też pod uwagę koszty paliwa i ceny emisji CO2. Z dokumentem można zapoznać się tutaj.

Średnia cena miałaby się wahać w przedziale 92-103 USD/MWh, przy czym w Polsce w 2018 roku wynosiły 117 USD/MWh. Z racji na to, że to dane sprzed wybuchu pandemii COVID 19 w 2020 roku i inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku, należy brać pod uwagę, że ceny te mogły wzrosnąć nawet o 10-20 USD. To samo tyczy się też produkcji energii z gazu, gdyż LCOE w Unii Europejskiej w 2018 średnia wahała się między 54-108 USD/MWh. Dane opublikowane w 2023 roku przez IRENA wskazują na gwałtowne zmiany ceny importu surowców, co również drastycznie wpływa na koszt produkowanej energii. W różnych państwach cena importu gazu potrafiła wzrosnąć na przełomie 2020-2022 dwu-, trzy-, a nawet czterokrotnie, przy czym w 2023 roku nastąpił jej spadek, niemniej wciąż w wielu państwach potrafi być wyższa o 33-50%. To samo dotyczy importu węgla, którego cena średnio wzrosła o 33%, a w 2023 roku wciąż pozostaje wyższa średnio o 10-20% w porównaniu z 2019 rokiem w skali globalnej.

Krytycy wskazują na fakt, że w przypadku energii pochodzącej z wiatru i słońca należy brać pod uwagę warunki pogodowe, wpływające na ich produkcję, stąd wiele też zależy od pory roku, pogody czy miejsca instalacji (obszary nasłonecznione bądź z silniejszymi wiatrami). Paulina Hennig-Kloska  wskazuje, że docelowo energia ze słońca będzie magazynowana, tym samym zwiększając efektywność w szczycie nasłonecznienia. Magazyny energii w Polsce mają być dopiero budowane na większą skalę, niemniej w przyszłości pozwoli to drastycznie zmniejszyć koszt produkcji elektryczności i lepiej nią zarządzać, tym samym „wygrywając z węglem i gazem”.