Jak zarządzać miejskimi trawnikami, by pogodzić potrzeby ekologii z komfortem mieszkańców? Odpowiedzi na to pytanie szukają naukowcy z Instytutu Botaniki PAN w Krakowie, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w ramach projektu „ToBeLawn”. Wstępne wyniki badań, prowadzonych w Krakowie i Katowicach, sugerują, że rzadsze koszenie trawników przynosi znaczące korzyści dla ekosystemu, co wymaga kompromisowego podejścia w przestrzeni miejskiej.

Dr Małgorzata Stanek z Instytutu Botaniki PAN podkreśla, że z biologicznego punktu widzenia im rzadziej kosimy, tym lepiej dla roślinności i gleby. Intensywne koszenie, które jest powszechne w miastach, prowadzi do zubożenia gleby i ogranicza jej zdolność do retencji wody oraz pochłaniania zanieczyszczeń. Brak rozkładającej się biomasy, która jest kluczowa dla powstawania próchnicy, sprawia, że trawniki stają się mniej odporne na susze i ekstremalne opady. 

– Częste koszenie obniża żyzność gleby, rośliny słabną, a trawniki wymagają coraz więcej zabiegów: nawożenia, podlewania, dosiewania. Ograniczenie koszenia może być prostym i tanim sposobem na poprawę kondycji gleby oraz rozwój bardziej zrównoważonej zieleni miejskiej – wyjaśniła Małgorzata Stanek. – Ograniczenie częstości koszenia sprzyja rozwojowi roślinności – zwiększa jej biomasę, a także różnorodność gatunkową oraz liczbę roślin, które zakwitną. Dzięki temu rośnie złożoność struktury siedliska i dostępność zróżnicowanych źródeł pokarmu dla owadów zapylających oraz innych organizmów

Trzy modele koszenia pod lupą

W ramach projektu badacze analizowali trzy modele koszenia przydrożnych trawników: intensywny (sześć razy w sezonie), umiarkowany (trzy razy) oraz biocenotyczny (raz w roku). Wyniki eksperymentu, który trwał dwa sezony, wyraźnie wskazują, że model biocenotyczny jest najbardziej korzystny pod względem wilgotności gleby i zdolności do oczyszczania powietrza. Jednak ze względu na kwestie bezpieczeństwa, takie jak widoczność dla kierowców i pieszych, wprowadzenie tego rozwiązania wszędzie nie jest możliwe.

Optymalnym kompromisem dla terenów przydrożnych, parków czy osiedli wydaje się koszenie dwa do trzech razy w sezonie. Dr Stanek zaznacza, że tam, gdzie to możliwe, warto pozostawić fragmenty nieskoszone, aby wesprzeć bioróżnorodność i rozwój owadów zapylających. Takie podejście, zwane podejściem strefowym, łączy różne modele utrzymania zieleni, uwzględniając jednocześnie potrzeby ekologiczne, estetyczne i finansowe.

Trawniki to coś więcej niż tylko estetyka

Projekt „ToBeLawn” ma na celu nie tylko analizę wpływu koszenia, ale także opracowanie praktycznych wytycznych dla samorządów. Trawniki zajmują w miastach nawet 70% terenów zielonych, są więc istotne dla mieszkańców. Zalecenia te, dostosowane do różnych typów terenów zielonych, mają pomóc w bardziej zrównoważonym zarządzaniu zielenią miejską. Badania finansowane są ze środków programu „Nauka dla Społeczeństwa” i stanowią ważny krok w kierunku lepszego zrozumienia i dbania o miejskie ekosystemy.

_{Fot: Depositphotos}